معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست در گفتوگو با «شرق»
درباره تالاب هامون پنجره خوبی باز شده است
احمدعلی کیخا، معاون محیط طبیعی سازمان محیطزیست یکی از کسانی است که در دیدار مقامات ایران با رئیسجمهور افغانستان حضور داشت. او همچنین بهدلیل حیطه مسئولیتش در سازمان، درباره موضوع تالاب هامون و اهمیت و لزوم همکاریهای ایران و افغانستان از افراد صاحبنظر است. به همین دلیل در گفتوگویی، از او درباره جزئیات دیدار ابتکار با غنی پرسیدم. این بخشی از پاسخهای اوست: «همکاریهای ما در حوزه محیط زیست با افغانستان به دلایل متعددی اهمیت زیادی برای ما دارد، خود اقلیم افغانستان از منظر محیط زیست طبیعی و گونههای گیاهی و جانوری و طبیعی اهمیت بالایی دارد. همچنین شرایط موجود، با استعدادها و قابلیتهایی که ما داریم و مشکلاتی که کشور همسایه با آنها دستبهگریبان است، نشان میدهد که میتوانیم به عنوان رسالت خود در زمینه حفظ محیطزیست و اکوسیستمها در کنار برادرانمان در این کشور همسایه حضور داشته باشیم و به آنها کمک کنیم. دلیل دیگر نیز اکوسیستمهای مشترک آبی میان ماست، مهمترین آنها نیز تالابهای بینالمللی هامون است که امروزه احیای آنها هم مطالبه مردمی شده است».کیخا همچنین افزود: «مسئله ریزگردها و خشکسالیهای اخیر که باعث مهاجرت گسترده مردم از مناطق پیرامونی تالاب در دو سوی مرز شده و همینطور توفانهای گردوغباری که غیر از مردم منطقه مساحت بزرگی در ایران، افغانستان و پاکستان را هم تحتتأثیر قرار میدهد، احیای این تالاب را بیشازپیش لازم کرده است. به همین دلیل در دیدار با اشرف غنی که با حضور مسئولان سازمان حفاظت محیطزیست و همچنین استاندار سیستانوبلوچستان برگزار شد خانم ابتکار به تفصیل از ضرورت همکاریهای زیستمحیطی دو کشور و بهویژه اهمیت تالاب هامون صحبت کرد، رئیسجمهور افغانستان نیز از آمادگی کامل کشورش برای رسیدن به یک چارچوب مشترک برای احیای هامون گفت و همینطور اعلام کرد دولتش توجه ویژهای به مسائل محیطزیستی خواهد داشت. این اتفاق و گفتوگوهای ردوبدل شده، منحصربهفرد و خوشایند و مبارک است».
معاون محیط طبیعی سازمان همچنین در رابطه با برخی رویدادهای منحصربهفرد و مفید پیرامونی این موضوع، چه پیش از سفر هیأت افغانستانی و چه حین آن نیز به «شرق» میگوید: «چه قبل و چه حین سفر برای اولین بار برخی اتفاقات رخ داد که در کشور سابقه نداشت. درباره تالاب هامون پنجره خوبی باز شده است به عنوان مثال برای اولینبار بیش از 80 سازمان مردمنهاد فعال در حوزه محیطزیست نه فقط در منطقه سیستان بلکه در کل کشور و همینطور در افغانستان پای کار آمدند و با نوشتن نامهای خطاب به رؤسای جمهور دو کشور از آنها خواستند برای احیای هامون اقدام مشترکی انجام و همکاریهای خود را افزایش دهند، ما در گذشته چنین چیزی نداشتیم که صدای مشترکی از دو طرف مرز پیرامون این موضوع زیستمحیطی به گوش برسد. نکته دیگر نیز این بود که ائمه جمعه و جماعت سیستانوبلوچستان چه شیعه و چه سنی در همه جای استان خواستار توجه به موضوع حقابه هامون و احیای تالابها شدند، این هم اتفاق مبارکی بود. بهعنوانمثال مولوی عبدالحمید امامجمعه اهل سنت زاهدان در سخنانی گفت آب هامون حق شرعی و بینالمللی است، این نشان میدهد احیای تالاب فارغ از همه مباحث به خواستی ملی و بینالمللی بدل شده است». کیخا ادامه داد: «از طرفی اینکه دولت افغانستان در شرایطی که سالها به جنگ و ناامنی و تروریسم دچار بوده و هست حالا نگاه و رویکردی محیطزیستی به مسائل دارد را نیز باید اتفاقی مهم و مبارک دانست، تصور من این است که حالا پنجره خوبی باز شده برای حل مشکلات زیستمحیطی بین دو کشور که من این را به فال نیک میگیرم. با وحدت مردم دو سوی مرز به دلیل ریشههای تاریخی و فرهنگی مشترک که حتی نمیشود و نباید آنها را از هم جدا دانست، دولتهای دو کشور باید برای ارتقای زندگی مردم و معیشتشان همکاری کنند. باید شرایط را برای برگشت به وضعیت مطلوب گذشته وقتی که هامون زنده بود مهیا کنند، این باب خوبی است و باید کارشناسان دو طرف تلاش کنند، مردم هم در دو سوی مرز کمک کنند برای احیای هامون». معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیطزیست همچنین در پاسخ به سؤال «شرق» در رابطه با حقابه تالاب هامون نیز اینطور گفت: «حقیقت امر این است که من درباره تالاب بینالمللی هامون اعتقادی به این نوع نگاه به موضوع ندارم، مسئله این است که این تالاب به غیر از اهمیتهای زیستمحیطی و بینالمللی ثبتشده در فهرست رامسر دارای ابعاد دیگری از اهمیت است، هامون در ایران و افغانستان جایگاه ویژهای دارد. بخشی از تمدن بشری آنجا شکل گرفته، در همه آیینهای دینی از زرتشت و مسیحیت تا اسلام، هامون مقدس است. با لحاظ همه تغییرات اقلیمی و خشکسالیها باید دو کشور دستبهدست هم دهند برای احیای محیطزیست پایدار که همه ابعاد زندگی مردم را دربر بگیرد، باید برنامه توسعه مشترک را در دست بگیرند و انجام دهند و هامون در دل این برنامه باشد. فارغ از موضوع کنوانسیونها مسئله اصلی، حیات هامون است، باید اینطور به ماجرا نگاه کرد که این مردمی که الان آنجا هستند آخرین نسل مردمان این مناطق نباشند، من انتظار دارم دولت افغانستان خیلی جدیتر در احیای هامون همکاری کند، ما هم در فضای همکاری که انگار دو بخش از یک خانواده هستیم به موضوع نگاه میکنیم. ما سالهاست در ابعاد مختلف در خدمت برادران افغان هستیم از این به بعد هم خواهیم بود. ما به عنوان مسئولان محیطزیست ایران که برای حفظ محیط طبیعی دنیا تلاش میکنیم به دولت افغانستان و برادارنمان در این کشور کمک میکنیم و تلاش خواهیم کرد.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.