وزارت نفت اولین گام تحول در فروش نفت را برداشت
عرضه اوراق سلف نفتی در بازار سرمایه
فواد نبوی: اوراق قرارداد سلف موازی استاندارد نفت کوره- که قرار است امروز از سوی یک شرکت تأمین سرمایه در بورس انرژی عرضه شود- میتواند اولین گام برای تحول در فروش نفت ایران باشد. در یکی از روزهای گرم پارسال (یکشنبه، اول تیر) سازمان بورس و اوراق بهادار با وزارت نفت برای اجراییکردن قرارداد سلف فراوردههای نفتی به توافق رسید و با توجه به موافقت بیژن زنگنه، وزیر نفت، این مهم قرار بود در کمترین زمان ممکن عملیاتی شود که سرانجام عرضه این اوراق در اولین روز اردیبهشت 94 محقق شد. وزیر نفت چندینبار در ماههای گذشته بر عرضه این اوراق تأکید کرده بود و گویا رایزنیها موفقیتآمیز بوده و قرار است امروز بورس انرژی میزبان عرضه اوراق سلف نفت کوره باشد. بدون تردید اوراق سلف نفتی افزون بر اینکه کمک شایانی در تأمین مالی طرحهای توسعهای وزارت نفت میکند سبب ورود وجوه سرگردان به بازار سرمایه نیز میشود و این اوراق با توجه به اینکه بازده تضمینشده مناسبی دارد و با سایر اوراق مشارکت برابری میکند، یک مزیت به شمار میرود. بر اساس برنامهریزیها قرار است امروز 46هزارو 851 قرارداد به ارزش حدود 500 میلیارد رالا در بازار مشتقه تابلوی سلف موازی استاندارد و به روش عرضه گسترده با قیمت ثابت به عموم سرمایهگذاران عرضه شود. قیمت ثابت این اوراق در دوره عرضه اولیه هر قرارداد 10میلیونو 672 هزار رالر تعیین شده و گشایش نماد معاملاتی این اوراق و معاملات ثانویه آن به روش حراج ناپیوسته نیز حداکثر 10 روز کاری پس از پایان دوره عرضه اولیه در بورس انرژی آغاز خواهد شد. فعالان در بازار سرمایه اعتقاد دارند انتشار اوراق سلف نفتی و استانداردسازی و اجرای معاملات آن در بازار سرمایه، گام مهمی در توسعه و رونق بازار سرمایه خواهد بود. دراینباره بهینهترین مسیر حرکت نقدینگی از سطح جامعه به سمت تولید در اقتصاد، مسیر بازار سرمایه و بورس است؛ جایی که تلاقی عرضه و تقاضا، تخصیص بهینه منابع را به همراه خواهد داشت. از نظر کارشناسان معرفی هر ابزار مالی جدید به رشد در عرضه و تقاضا و رشد بازار سرمایه منجر خواهد شد و بازار سرمایه ایران نیز با توجه به فرصتهای موجود سرمایهگذاری، از این موضوع مستثنا نخواهد بود و تأثیرهای مثبت متنوعسازی اوراق به سرعت در بازار بورس ایران نمایان میشود. علی حسینی، مدیرعامل بورس انرژی، در گفتوگویی اظهار کرد تمام زیرساختها را آماده کردهایم و اکنون که وزارت نفت اعلام آمادگی کرده عرضه اوراق استاندارد سلف نفتی را به مرحله اجرا در میآوریم. وی افزود: این عرضه دو مرحلهای خواهد بود و در هربار عرضه 500 میلیارد ریال اوراق سلف استاندارد نفت کوره عرضه میشود و متعهد پذیرهنویسی این اوراق شرکت تأمین سرمایه امین و کارگزار عرضهکننده کارگزاری خبرگان سهام است. مدیرعامل بورس انرژی گفت: دارایی پایه اوراق نفت کوره ٣٨٠ سانتی استوک است و هدف از عرضه آن تأمین مالی طرحهای توسعهای شرکت ملی نفت ایران است و اندازه هر قرارداد از این اوراق معادل یک تن نفت کوره است و عرضه بهصورت ریالی انجام میشود، انتشار این اوراق با مجوز صادره توسط سازمان بورس و اوراق بهادار و براساس درخواست شرکت ملی نفت ایران صورت میگیرد. قرارداد سلف نفتی چیست؟ قرارداد سلف قراردادی است که براساس آن قیمت یک کالا همزمان با انعقاد قرارداد پرداخت میشود و اصل کالا در زمانی معین در آینده به خریدار تحویل میشود. اوراق منتشرشده براساس این قرارداد قابلیت معامله ثانویه دارد، به این بیان که فروشنده نخست سلف (عرضهکننده)، با دریافت قیمت کالا، برگه قرارداد سلف را به خریدار میدهد و خریدار حق دارد در سررسید به عرضهکننده مراجعه کرده و مقدار معینی کالا تحویل بگیرد. خریدار میتواند اوراق سلف را به شخص دیگری بفروشد و خریدار جدید سلف را برای دریافت کالا به عرضهکننده حواله دهد، این رویه میتواند تا تاریخ سررسید تحویل کالا چندینمرتبه تکرار شود. نفت کوره بعد از گاز مایع بزرگترین منبع درآمدی ایران از محل فروش فرآوردههای نفتی است. ایران بعد از تحریمهای نفتی اروپا و آمریکا بر حجم صادرات نفت کوره خود افزود. براساس آمارها ایران در سهماهه اول سال2013میلادی صادرات نفت کوره را نسبت به دوره مشابه سال گذشته 79 درصد افزایش داد و به 233 هزار بشکه در روز رساند و باید گفت طبق آمارهای تأییدنشده ظرفیت ذخایر راهبردی نفت کوره ایران 704 میلیون لیتر است. تعیین حداقل و حداکثر سود یکی از ویژگیهای بارز قراردادهای سلف موازی استاندارد، سود تضمینی در یک بازه مشخص است، بهنحویکه عرضهکننده، شرکت ملی نفت ایران، فارغ از قیمت نفت کوره، سود حداقلی را برای سرمایهگذاران در قالب اختیار فروش در سررسید تضمین میکند. از سوی دیگر، سودی مازاد بر سود تضمینشده، برای سرمایهگذار در نظر گرفته شده که قطعی نیست و مشروط بر افزایش قیمت نفت کوره به سرمایهگذار تعلق خواهد گرفت. در این قراردادها، چنانچه قیمت نفت کوره کاهش یابد، شرکت ملی نفت ایران سود 25 درصد را تضمین میکند و قیمت بازخرید ( 25/1×قیمت عرضه) خواهد بود؛ و اگر قیمت نفت کوره در سررسید منجر به بازدهی 25 درصد تا 28 درصد شد، سود مربوطه به سرمایهگذار تعلق میگیرد و در نهایت، اگر قیمت نفت کوره در سررسید منجر به سود بیشتر از 28 درصد شود، حداکثر با همین مقدار سود یعنی با قیمت (28/1×قیمت عرضه) بازخرید اوراق انجام میشود. در این میان مدیرعامل تأمین سرمایه امین نیز هفته گذشته از عرضه هزار میلیارد ریالی اوراق سلف موازی استاندارد نفت کوره ٣٨٠ سانتی استوک در دو مرحله خبر داد و گفت: این اوراق منضم به اختیار خرید و فروش تبعی با نام، قابل معامله در بورس انرژی و معاف از مالیات است. علی سنگینیان، هدف از عرضه اوراق مزبور را تأمین مالی طرحهای توسعهای شرکت ملی نفت ایران عنوان کرد و افزود: میزان مجاز عرضه اولیه اوراق حداکثر در دو مرحله در فواصل یک هفتهای و در هر مرحله حدود ٥٥ هزار قرارداد معادل ٥٠٠ میلیارد رالو خواهد بود. وی، تصریح کرد: زمانبندی این ابزار برای پرداخت وجه معامله به صورت نقد انجام میشود و مهلت تسویه در دوره عرضه اولیه و معاملات ثانویه یک روز کاری پس از انجام معامله و تسویه نقدی در سر رسید حداکثر پنج روز کاری پس از آخرین روز معاملاتی خواهد بود. بهگفته وی، سود روزشمار این اوراق ٢٣ درصد است که در پایان دوره زمانی قرارداد یکساله ٢٥ درصد سود تضمینی به دارندگان آن پرداخت میشود، این سود میتواند تا سقف ٢٨ درصد افزایش یابد. همچنین مدیر بازارگردانی و فروش تأمین سرمایه امین نیز در مورد عرضه این اوراق که میتواند منجر به جذب بخشی از نقدینگی موجود در بازار شود، اظهار کرد: هر فردی که دارای کد بورسی باشد میتواند از طریق کارگزاریهای مجاز اقدام به خرید اوراق سلف استاندارد نفت کوره کند و علاقهمندان باید امروز کد خود را فعال کرده و فردا از طریق کارگزاران خود اقدام به خرید اوراق کنند. وی با بیان اینکه شرکت ملی نفت ایران برای اجرای طرحهای توسعهای خود این اوراق را منتشر میکند، گفت: حجم اوراق سلف نفتی در مرحله اول عرضه ٥٠٠ میلیارد و در مرحله بعد که یک هفته بعد از عرضه اول است نیز مبلغ ٥٠٠ میلیارد راله خواهد بود. وی با بیان اینکه متعهد پذیرهنویسی این اوراق، شرکت تأمین سرمایه امین و کارگزار عرضهکننده، کارگزاری تدبیرگران فردا است، گفت: دارایی پایه اوراق نفت کوره ٣٨٠ سانتی استوک بوده که هدف از عرضه آن تأمین مالی طرحهای توسعهای شرکت ملی نفت ایران است. نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که تنوع ابزارهای مالی، سبب جذب نقدینگی موجود در دست اقشار مختلف میشود و اگر نقدینگی جذبشده بهدرستی به پروژههای توجیهپذیر اختصاص یابد، در سطح کلان اقتصاد، کارایی تخصیص منابع خواهیم داشت و این در بهرهوری اقتصاد و توسعه کشور، نقش مهمی ایفا خواهد کرد. کارشناسان بازار سرمایه اعتقاد دارند یکی از ابزارهای مهم در زمینه پوشش ریسک نوسانهای قیمتی، ابزار سلف است و استفاده از این ابزار، هم به فروشنده که به نقدینگی برای اجرای پروژههای مهم و هم به خریدار که به برنامهریزی میانمدت برای تبدیل کالای خریداریشده به کالای نهایی نیاز دارد، کمک میکند. بهنظر میرسد این اوراق با استقبال ویژه مواجه شوند زیرا نرخ سود این اوراق در مقایسه با نرخ سود رایج در شبکه بانکی که بهزودی تا 20 درصد کاهش داده میشود، جذابتر هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.