|

پنجشنبه‌سوری‌ها و جمعه‌سوری‌های کودکی

محمدابراهیم جعفری

این‌روزها نقاشی و شعر فرصت نمی‌دهند تا خاطره‌هایی را که زندگی به من آموخت بنویسم. هرچند خیلی‌وقت‌ها در شعرها و نقاشی‌هایم لحظه‌های کودکی جلوه می‌کنند. در این یادداشت کوتاه خاطره‌هایی در رابطه با نوروز می‌نویسم. در روزهای کودکی و نوجوانی‌ام، در خانه‌ای زندگی می‌کردم که حوض بزرگ و عمیقی در مقابل ساختمان آجری با در و پنجره‌های قدیمی قرار داشت. در این حوض بزرگ تابستان‌های گرم و داغ، شنا می‌کردیم و زمستان‌های سرد که آب حوض یخ می‌زد، برای من و خواهرها و برادرهایم فرصتی می‌شد که روی سطح بزرگ یخ‌زده‌اش سرسره‌بازی کنیم، ضخامت یخ گاهی تا 15 و 20سانتیمتر می‌رسید. در ضلع شرقی و غربی خانه ما، چهارخانواده دیگر زندگی می‌کردند که برای رسیدن به خیابان اصلی از درهایی که به حیاط خانه ما باز می‌شد عبور می‌کردند. از این درها، معمولا بچه‌ها همراه با بزرگ‌ترها رد می‌شدند؛ مگر از چندروز قبل از چهارشنبه‌سوری و روزهای عید تا آخر تعطیلات مدرسه‌ها. بچه‌های همسایه برای آماده‌کردن آتش شب چهارشنبه‌سوری از شاخه‌های گل‌های خشک‌شده زمستانی و هرچه قابل‌آتش‌گرفتن بود استفاده می‌کردند. در باربند خانه ما و سه‌همسایه شرقی، غربی و جنوبی، آنقدر سرشاخه‌های خشک درختان را گرد می‌آوردند که اگر بزرگ‌ترها اجازه می‌دادند، ما بچه‌ها حاضر بودیم علاوه‌بر شب چهارشنبه‌سوری، شب‌های پنجشنبه‌سوری و جمعه‌سوری هم تا سحر آتش بسوزانیم و از روی شادترین آتش‌های زندگی‌مان بپریم. روزهای بعد از سال تحویل -که پدر و مادرها، صبح تا شب را به دید و بازدید می‌گذراندند- روزهای خاطره‌ساز و خاطره‌انگیز ما بود. در این‌روزها بود که من بچه‌ها را دور خود جمع می‌کردم و با استفاده از لباس‌های به‌دردنخور و کفش‌های کهنه و پارچه‌های رنگین و چترهای شکسته زنانه و مردانه و وسایل دورریختنی هرکدام از بچه‌ها را که شوق بازی داشتند، به بازی می‌کشیدم. در روزهای اول، بازی‌های ما داستان نداشت و بچه‌ها- پسر و دختر- با توجه به شوق، علاقه و آمادگی‌ای که داشتند از خود اداهایی درمی‌آوردند که بیشتر عجیب‌و‌غریب و اغلب خنده‌دار بود. در روزهای بعد بازی‌های رنگین ما با کمک شعرهای من‌درآوردی، به جایی می‌رسید که بزرگ‌ترها هم به کمک ما می‌آمدند و از کاسه‌های مسی و سطل‌های فلزی به‌عنوان وسایل موسیقی استفاده کرده و بچه‌ها را به خواندن شعرها و ترانه‌های محلی تشویق می‌کردند. در این‌روزها گاهی پیش می‌آمد که دو یا سه‌نفر از برادرها یا خواهرهای بزرگ‌تر وارد بازی ما می‌شدند و به ما نقش‌هایی می‌دادند و به راهنمایی ما می‌پرداختند. در این‌روزها بود که در حقیقت ما بدون آنکه بدانیم، با هم تئاتر بازی می‌کردیم. من با اینکه نقاشی، شعر و ترانه‌سرایی را دوست دارم، برای بیداری تئاترال، آنجا که به اوج خود می‌رسد، ارزشی ویژه قائلم و از تعاریف هنر این جمله را خوشتر دارم: «هنر نوع عالی بازی است.» من که جوانی 75ساله‌ام، روزی چنین سرودم: «گفتند: هنر نوعِ عالی بازیست/ شصت‌سال بازی کردم، بازی‌ام عالی نشد!... .»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.