مجید ملانوروزی، مدیرکل دفتر تجسمی وزارت ارشاد و رئیس موزه هنرهای معاصر تهران:
توافق، مراودات هنری را بهتر می کند
پرویز براتی
قبل از شروع مصاحبه، شماره آخر مجله آلمانی art Das Kunstmagazin را نشان میدهد. صفحاتی از مجله به موزه هنرهای معاصر تهران و نمایشگاه «اوتو پینه» اختصاصیافته؛ با عکسهایی از ساختمان موزه و نمایشگاه این نقاش آلمانی. منشی زنگ میزند و میگوید از رادیو آلمان آمدهاند برای مصاحبه. نه نمیگوید. بعد از دقایقی خبرنگار آلمانی و مترجم ایرانی به همراه حسن نوفروستی مدیر روابطعمومی وارد اتاق مدیر میشوند. بر صندلی ریاست این اتاق، قبلا کامران دیبا، علیرضا سمیعآذر، عبدالمجید حسینیراد، حبیبالله صادقی، محمود شالویی، احسان آقایی و دیگران تکیه زدهاند. حالا نوبت به مجید ملانوروزی رسیده؛ نیشابوری 48ساله که انزوای 10سالهاش کم مانده بود او را از یادها ببرد. میگوید زمان فراخوانی برای عهدهدارشدن ریاست موزه و مرکز هنرهای تجسمی خارج از کشور بوده است. قبل از آن از 1383 تا 93 در کلاته «شیخابوالحسن» زندگی میکرده؛ روستایی در 15کیلومتری شمال شهر نیشابور که میقاتگاه هنرمندان و نویسندگان آزرده از قیلوقال و دعواهاست. ملانوروزی دستی در نقاشی و خطاطی بهصورت حرفهای دارد. درحالیکه مجله آلمانی را ورق میزنم، منتظر میمانم مصاحبه کوتاهش با رادیو آلمان تمام شود. نقطه شروع گفتوگو، اتفاقا بیربط با میهمانان قبلی اتاقاش نیست.
میانهتان با آلمانها بهنظر خوب است... . بههرحال روابطی با مسوولان فرهنگی و هنری آلمان داریم و از مجلات و رسانههای آلمانی هم کمک گرفتیم تا در اروپا کارهایی را برایمان سامان دهند. سال1977 موقع راهاندازی موزه، مطبوعات آلمان با مهربانی و خوشرویی از این اتفاق استقبال کردند. حتما میدانید آن زمان فرانسویها گفتند این موزه، ربطی به جامعه ایرانی ندارد و فایده اجتماعیاش مشکوک است. راز این ماجرا چه بوده؟ راز این ماجرا حضور هنرمندان، معماران و نقاشان آلمانی در ایران بوده. بسیاری از آلمانیزبانان مانند کارل شلامنگر در ایران تدریس میکردند و خیلی از بناهای خوب دوره پهلوی اول و دوم توسط آلمانها ساخته شده. آلمانها با توجه به فرهنگ آریایی و شرقیشان با ایران کاملا آشنا بودند. گوته بسیاری از ظرایف فرهنگ ما را با توجه به نگاه شرقیاش برداشته و کمک کرده چهره بسیار خوبی از شرق در آلمان ترسیم کند. بهنظرم آلمانها به دوجهت پیشینه فرهنگ کهن آریایی و حضورشان در ایران و مشکلاتشان با یهودیها مایل به همکاری با ایران بوده و هستند. در بررسی حیات موزه، میبینیم شکلگیریاش در دهه50 براساس بستری نفتی بود. درآمد بالای نفتی ایران در سالهای منتهی به انقلاب57 باعث شکلگرفتن چنین موقعیتی شد... . بله، رکود و بحران بزرگ اروپا و سود بزرگ نفتی ما باعث شد رقیبی در جمعآوری موزه در دنیا نداشته باشیم. آقای دیبا در خاطراتش مینویسد به دلیل بحران اقتصادی اروپا من هرکاری را با هرقیمتی تعیین کرده و خریداری میکردم. اما موزه بعد از انقلاب راکد ماند و تغییری نکرد. گنجینه آثار خارجی و داخلی موزه دستنخورده باقی ماند و اثر جدیدی خریداری نشد. این برای یک موزه معتبر اصلا پسندیده نیست... . بعد از انقلاب که موزه به مسوولان سپرده شد، کسی نگاه مثبتی به هنر غرب نداشت و یکدوره کاملا ضدغربی شروع شده بود. همه ما هم که به این رشته علاقهمند بودیم، نگاه مثبتی به هنرمندان غربی نداشتیم. وقتی آنروزها این گنجینه را میدیدم، بهراحتی از آن میگذشتم. بهمرور که فضای هنری جهان را شناختیم، متوجه شدیم این گنجینه از لحاظ فرهنگی، هنری و تاریخی حایزاهمیت است. نگاه مدیران جمهوری اسلامی هم این بوده که روی هنر خودمان کار کنیم و البته باید جریان هنر غرب را هم شناخت اما اینکه در شرایط بحران اقتصادی کارهای هنرمندان اروپایی خریداری شود، بهنظرم کار درستی نیست. تحلیلتان منطقی نیست. موزههای مطرح دنیا مدام اثر جدید خریداری میکنند و پویا و پرجنبوجوشند، مثلا موزه هنرهای مدرن نیویورک (موما) تابهحال سهفاز مختلف معماری را پشتسر گذاشته. چرا در موزه هنرهای تهران این اتفاقها نیفتاده است؟! بهنظرم تا دورهای طبیعی بود که این اتفاق نیفتد. چون ما شعار ضداروپایی و بازگشت به خویشتن و ریشههایمان میدادیم. پس اینکه ادامه کار یک هنرمند آمریکایی را خریداری کنیم، طبیعی است که نباید اتفاق میافتاد. انقلاب ما انقلابی کاملا فرهنگی بود. اما بهمرور متوجه شدیم زبان و دهکده جهانی حایزاهمیت هستند. امروز این توسعه نیاز و بر آن تاکید میشود حتی کارهایی جایگزین شود. اما مشکل این است که این موزه، موزه دولتی است. قبل از انقلاب اینجا دولتی نبود. وزیر نفت، شهردار تهران و بسیاری دیگر عضو هیاتامنای موزه بودند. اینجا اگر بخواهیم کالایی را جابهجا کنیم، باید مصوبه مجلس را داشته باشیم حتی پول یککتاب هنرمند را نمیتوانیم به او برگردانیم چون یک مکان دولتی است و پولش به خزانه دولت میرود. دولتیبودن موزه کار را از جهاتی کند میکند. در یکی، دودهه طبیعی بوده است که خریدی انجام نشود در دورههای بعد هم اگر نمیتوانستند کاری خریداری کنند، حداقل میزبان هنرمندان غرب بودند که این کار از دوره آقای سمیعآذر شروع شد. به مجموعه آثار ایرانی موزه در این 37سال چیزی اضافه نشده است؟ خیر، سعی کردهایم هیچ اثری را به موزه هنرهای معاصر اضافه نکنیم. بهچهدلیل؟ این اتفاق به دلیل کمبود فضاست. گنجینه موزه هنرهای معاصر گنجینه کوچکی است. درست است این محدوده در سازمان میراثفرهنگی ثبت شده و نمیتوان در آن تصرفی کرد، اما چرا به فکر توسعه آن نیستید؟ تفاهمنامهای را با آقای قالیباف شهردار تهران در همین موزه منعقد کردهایم که پارکینگ قبلی موزه را که حالا «گذر فرهنگ و هنر» نام دارد، دوباره احیا کنیم و با همکاری شهرداری منطقهشش فضای دیگری را به کسبه گذر فرهنگ و هنر اختصاص دهیم. مدیران قبلی هم دنبال این طرح بودهاند... . ما رای دادگاه را هم گرفتهایم. اما بهدلیل مناسبات اجتماعی و اینکه 200نفر با خانوادههایشان از راه همین بازارچه ارتزاق میکنند، فعلا این طرح دچار وقفه شده. در صورتی که این اتفاق بیفتد، برای توسعه چه برنامهای دارید؟ بحث توسعه موزه بهعنوان نشنال گالری و ادامه بخش اداری موزه را دنبال خواهیم کرد. البته در دورهای، آقای مهندس فیروزی طرحی داشته که پارکلاله پارکینگ و بازارچه شود. الان رتبه جهانی موزه هنرهای معاصر چند است و در دنیا چه جایگاهی دارد؟ این موزه از لحاظ کالبدی و بینالمللی و گنجینهاش مهم است. یکی از 10گنجینه خوب جهان به حساب میآید. زمان افتتاح سومین رتبه را در جهان داشت. عواملی مانند عدم خرید و بهروزنشدن مجموعه باعث شده تا به اینجا برسد. چون وقتی شما مجموعهداری میکنید باید بتوانید بسیاری از دورههای تاریخی را در یک چینش درست خریداری کرده و اینها بهروز باشد. هرچه آثار هنرمندان متنوعتر باشد به کمیت و کیفیت موزه کمک میکند. ما در این بخشها کار نکردیم خصوصا اینکه در سالهای گذشته کشورهای دیگر مانند ژاپن، روسیه و مسکو در حوزه هنرهای معاصر خیلی کار کردند. الان چین در حوزه هنرهای معاصر و مدرن بهشدت کار میکند و هرچه شرایط مشابهی به وجود بیاید، صددرصد موزه هنرهای معاصر کمتر به چشم خواهد خورد. بهجز مشکلات داخلی، کاهش قیمت ناگهانی نفت هم مزید بر علت شده است. اما طبیعتا شما سکاندار مکانی هستید که تبعیت از استانداردهای جهانی برای آن لازم است... . حفظ و نگهداری آثار، برگزاری نمایشگاههای خوب و روابط بینالمللی در جهت امانتدادن و گرفتن آثار هنری اگر در شکل مطلوبی باشد بازهم برای من غنیمت است. ما اگر بتوانیم اینجا را خوب اداره و حفظ و فرصتی فراهم کنیم که هنرمندانمان آثار خارجی را ببینند و آثارشان را به خارج از کشور بفرستند، بازهم جای شکر دارد. البته بحث توسعه هم جدی است. چقدر میتوان به توسعه موزه خوشبین بود؟ بهنظرم تا 80درصد میتوان خوشبین بود. بههرحال گاه بعضی شرایط اجتماعی و اقتصادی بر کشور ما تحمیل میشود. اتفاقاتی مانند تحریمها ممکن است درصدی از شرایط مطلوب را پایین بیاورد. بهطور صریح و مشخص با گذشت سیوچندسال از انقلاب بهنظرتان به یکرنسانس فرهنگی نیاز نداریم؟ 37سال قبل که انقلاب شد همین رنسانس اتفاق افتاد. چیزی که از آن مراقبت میکنم، حضور قدرتمندمان در فضای جهانی است. فضای جهانی، فضای گفتمان همگانی نیست؛ یعنی هنر جهانی، هنری نیست که به ارزشهای هرکشور اهمیت دهد. مبتنی بر فرهنگ آمریکایی است؛ شما یا باید بپذیرید یا نه. امروز کشورهای باهویتی مانند ایران، چین، آمریکایلاتین یا ایتالیا به این نتیجه رسیدهاند که باید روی داشتههای خودشان حساب کنند. به همیندلیل «ترنس آوانگارد» در ایتالیا راه میافتد و میگوید به دورههای خودمان بازگردیم. نگاه شخصی من این است که چارهای نداریم جز اینکه در هنر، به زبان جهانی برسیم و سنتهایمان را حفظ کنیم و انتزاع و پرفرمنسهای ما در عین داشتن یک زبان معاصر پایگاه و جایگاه هویت ملی و اسلامیمان را نمایش دهند. به جز این، پشت این انتزاع یک تلاش کاملا شخصی خواهد بود که در گفتمان جهانی میگنجد و ردی از ایران در آن نیست. این اتفاق برای کشورهای با پیشینه تاریخی، یک آسیب است. امروز همه متفکران جهان در حوزههای فرهنگ باستانی به این نتیجه رسیدهاند که باید بومی باشند تا جهانی شوند. اگر امروز آمریکایلاتین در ادبیات خودش حرفی برای گفتن دارد، به این دلیل است که زبان معاصر جهان را میداند و از داشتههای کهن خود استفاده کرده است. ما نمیتوانیم با سنتمان با دنیا رقابت و حتی گفتمان کنیم. اما میتوانیم از آن بهعنوان یکپتانسیل استفاده کرده و با خوانش امروز بیان کنیم. بالطبع میتوانیم از این طریق هویتها و داشتههایمان را حفظ و هم گفتمان کنیم. طبیعی است شما هم مثل برخی مدیران سابق موزه قایل به گسترش ارتباطات بینالمللی باشید. میخواهم بدانم برنامه دقیق شما در این زمینه چیست؟ فارغالتحصیلان رشتههای هنری نیازمند شغل هستند و میدانیم استخدامهای دولتی بسیار محدود شده. زمینه جذبشان در خیلی از فضاهای بازار داخلی محدود و تعداد گرافیستها واقعا زیاد است و با مشکل معیشت روبهرو هستند. دومساله در برنامه توسعه ما قرار دارد؛ یکی نگارخانههای داخلی و دیگری راهیافتن به بازارهای جهانی. درست است علاقهمند هستیم گالریها با بازارهای جهانی کار کنند، اما باید بستری فراهم کنیم که هنر معاصر ایرانی را به دنیا بشناسانیم به همینجهت از هرنوع ارتباط با موزههای هنر استقبال میکنیم. از دورهای که بنده آمدهام، نمایشگاه هنر ایران در پاریس برپا شده. ما برپاکننده نبودیم، اما آثاری از بهمن محصص را به آن نمایشگاه دادیم. هفته آخر اسفند هم نمایشگاهی در موزه هنرهای شرقی رم داریم. تلاش کردهایم در آرتفِرها و اکسپوها حضور داشته باشیم تا چهره هنر معاصر ایران را بیشتر و بهتر به جهانیان بشناسانیم و زمینه فعالیت گالریهایمان بازتر شود. خوشبختانه با فضای خوبی که در نگارخانههای تهران هست، کارها تخصصی شده. ما نمایشگاههای خوبی در ایران داریم و اقتصاد هنر هم در چرخههای داخلی بهبود یافته که نمونه و مصداق آن حراج تهران است. بهدنبال آن هستیم در هرحوزه از جمله حوزه خلیجفارس و حوزههای اروپایی آثار ایران شناخته شود و مارکتشان بالا برود. یکی از راهها این است که آثار ایرانی به موزهها راه پیدا کند، یعنی اگر چنداثر ایرانی به موزههای دنیا برود خودبهخود قیمت کار ایرانی بالا خواهد رفت. البته این اتفاق قبلا افتاده. آثار زیادی از هنرمندان ایرانی در موزههای مهمی چون متروپولیتن، موما و بریتانیا نگهداری میشود. شما چه تلاشی کردهاید؟ با 15،14رییس موزه دنیا از جمله آلمان، سوئیس، فرانسه، نروژ و وین نشست داشته و گفتوگو کردیم و به ایران آمدند. در فرانسه موزه هنر مدرن و ژرژ پمپیدو، زوریخ، آلمان، بازل و... . در نیویورک اقدامی نکردید؟ خیر. چرا؟ بهدلیل قوانین مغرضانهای که در آمریکا علیه ایران هست؛ مبنیبر اینکه اگر کسی از دولت ایران طلبی داشته باشد، میتواند آثار دولت ایران را مصادره کند. این قوانین باعث شده بعضی تقاضاهای موزههای آمریکایی را نپذیریم، مثلا باغ موزهای در واشنگتن مایل بود با ما همکاری کند و بخشی از گنجینه را در آمریکا به نمایش بگذارد. با نماینده ایران در لاهه که صحبت کردیم، مطلع شدیم بندی توسط کنگره آمریکا تصویب شده که طبق آن هرنفر ثابت کند مثلا بخشی از دارایی پدرش را توسط ایران از دست داده میتواند با رای دادگاه اموال ایران را مصادره کند. در این صورت وقتی گنجینه به آمریکا میرود جزو اموال آن کشور بهحساب میآید. دلیل دوم هم این است که روابط ایران و آمریکا خیلی روشن نیست. ما در اروپا این مشکل را نداریم و از این جهت با کشورهای اروپایی همچون سوئیس، فرانسه، ایتالیا و آلمان مراودات هنری داریم. یکی از ماموریتهای ما این است که در همه جریانهای هنری مهم حضور داشته باشیم. اولین آن دوسالانه ونیز است که ثبتنام هم کردهایم. در این سالها بخش خصوصی و گالریها نمایشگاههای مهمی در آمریکا برپا کردهاند... . بله. دنبال این هستیم که گالریها این کار را انجام دهند اما گالری سیحون در لسآنجلس یا شیرین در نیویورک ممکن است به شکلی محدود بتوانند این کار را انجام دهند. امیدواریم بهعنوان بخش دولتی کمک کنیم که هنر را در مقیاسی بزرگتر بشناسانیم اما در بخش مارکتینگ و فروش وارد نمیشویم. بهخاطر مشکل بودجه؟ خیر، اصلا مایل نیستیم. دولت فعلی مشکل بودجه دارد. شما چه تمهیداتی در این زمینه دارید؟ استفاده از اسپانسرهای هنری. این امر با جایگاه دولتیتان مغایرتی ندارد؟ خیر، ما یک بخش وزارت ارشاد و یکبخش موزه هستیم. این کار را از طریق موزه انجام نمیدهیم. موزه فرصتی را برای تعامل با جهان برای ما ایجاد میکند، اما نمایشگاهها در حوزه سیاستهای وزارت ارشاد دنبال میشود و حضور نگارخانهها را در اکسپوها فراهم میکنیم. از یکجهت خوششانس بودید که سکان هدایت موزه را در دولت یازدهم برعهده گرفتید که شاهد آشتیکنان هنرمندان و دولتمردان بودیم. با اینحال در فضای تجسمی، نشانهای از جنبوجوش اواخر دهه70 و اوایل دهه80 دیده نمیشود... . ما علاقهمند به وابستگی هنرمندان به دولت نیستیم و همیشه دنبال استقلال هنرمندان هستیم. اما هیچوقت مایل نیستیم زمینه حرکت و روابط هنرمندان را با موزه کُند کنیم. هردوره ممکن است مناسبات خاص خودش را داشته باشد. امروز هنرمندی سراغ نداریم که با موزه قهر و از سیاستهای ما ناراحت باشد یا ما کارش را محدود کرده باشیم. مایلیم هنرمندان وارد کار تصدیگری اکسپو شوند و خودشان آرتاکسپو برگزار کنند. امیدواریم هنرمندان برای خودشان کار کنند و با مراکز خرید مانند نگارخانهها و اکسپوها مرتبط باشند. ارشاد هم کمک میکند این اتفاق بهتر بیفتد و زیرساختها را فراهم کرده و زمینه نقد و انتقادات و پیشنهادات استادان را بشنود و موارد را مرتفع کند. اگر در جایی پیشنهاد یا نظری بوده که ارشاد رعایت نکرده یا باعث دیوار جدایی و عدم اعتماد شده، خوشحال هستیم که آنها را رفع کنیم. اصولا این آشتیها در جاهایی به تردید میرسد. سال93 قرار بود چند بیینال برگزار شود ولی بهمحض شروع حملات تندروها و بولتننویسان شاهد عقبنشینی مرکز هنرهای تجسمی بودیم. این انعطاف در برابر حرکتهای تخریبی به ضرر جامعه هنری است... . ما در یکحوزه اجتماعی زندگی میکنیم و باورهایی داریم. یکسری نهادها و سازمانهای مردمی و دولتی هم هستند و ما سعی میکنیم مسیر خودمان را جلو برویم. سال93 بیینال عکاسی با تمام مشکلات برپا شد. بیینال را به انجمن سپردیم و انجمن صلاح دید که در فرصتی دیگر برگزار کند. ما دبیر را عوض نکردیم یا بیینال را با شکلی دیگر برگزار نکردیم تصمیم گرفتیم در فرصت دیگری این کار را انجام دهیم. سوال شما به اتفاقات اخیر دوسالانه گرافیک اشاره داشت. اتفاقا امسال تنها انجمنی که بهترین ساختار و تلاش را در حوزه هنر داشت، انجمن گرافیک بود. پس ما به انجمنها و کاری که شروع کردهایم، اعتماد داریم. از کارمان عقبنشینی نکردهایم اما بههرحال در جامعهای زندگی میکنیم که باید شرایط کلی دولت را در نظر بگیریم و با سیاستهایی که خدشهپذیر نباشند، از اعتمادی که به ما شده پاسداری و پشتیبانی کنیم. شاید اگر در شرایطی دیگر جلو میرفتیم، به مسایلی که امروز دنبالشان هستیم، نمیرسیدیم و باید با سیاستهای درست و بهموقع از موانع رد شویم. در مرکز هنرهای تجسمی چه کار مهمی انجام دادهاید؟ فضای بهتری در بخش خصوصی فراهم کردهایم. الان نیازی نیست نگارخانهها برای هر نمایشگاهی مجوز بگیرند. این اتفاق در دوره شما افتاده؟ از قبل بوده حتی در دوره آقای صادقی، اما ما سعی کردیم فضا را بازتر کرده و فقط نظارت هنری داشته باشیم. گرفتن مجوز نگارخانهها را تسهیل کردهایم تا اهالی هنر راحتتر کار کنند. در حوزه بینالملل هم تلاش کردهایم چهره هنر ایران و دیپلماسی فرهنگی و هنری را با آثار گنجینه و آثار هنرمندان ایرانیمان بهخوبی نشان دهیم. حوزه هنر کاملا معناگرا و عمیق است و باید به کیفیت توجه شود. سعی کردهایم همیشه کیفیت را فدای کمیت نکنیم. اگر نمایشگاهی در موزه برگزار شده سعی کردهایم در حد امکاناتمان پرکیفیت باشد و منتقدان هنر بتوانند جریان هنری را که در موزه و ارشاد دنبال میشود، بپذیرند و اعتماد کنند. حضور هنرمندان بزرگ در فجر شاید نشاندهنده این اعتماد باشد. کسی که کار هنری میکند از مدرسه و دانشگاه کارش را شروع میکند و در گالریهای درجهسه و نمایشگاه جمعی ادامه میدهد تا به نمایشگاه فردی و موزه برسد. متاسفانه در دورههایی بسیاری از هنرمندان جوان هم حاضر نبودند کارشان را در موزه نمایش دهند. نمایشگاه نوسنتگرایی حاصل 180هنرمندی بود که همه در کار خودشان معتبر هستند. این نشان از اعتماد هنرمندان به وزارت ارشاد دارد. ما از تمام امکانات و شرایط برای تعامل و ارتباط استفاده میکنیم. کار فرهنگی و هنری هم میتواند به توسعه هنر داخلی کمک کند و هم در جهت شناساندن فرهنگ و هنر ایران در خارج از کشور موثر باشد. اما تنگناهای اقتصادی گریبانگیر ماست. فکر میکنم بازهم در همینفرصت کم تعاملات زیادی داشتهایم. حداقل اینکه روابطمان را با مسوولان موزههای دنیا ایجاد کردهایم. دنبال فضای مناسبتر اقتصادی و سیاسی هستیم که این پیوند گره بخورد. نسل جوان هم معطل ما نمیماند. الان فصل درخشانی از هنرهای تجسمی در کشور آغاز شده که ربطی به ما ندارد و به فضای مجازی مربوط است. زمانی بود که هیچ کار هنری خارجی سالم به دستمان نمیرسید اما امروز در فضای مجازی بچههای ایرانی میدانند چه اتفاقی در دنیا میافتد. خودشان مکاتبه میکنند و آثارشان را میفرستند و معطل موزه و ارشاد نمیمانند. من به عنوان مدیر ارشاد باید زمینه را فراهم کنم که کار بهتر و با فرهنگ درستتری انجام شود وگرنه همه این اتفاقها انجام میشود. امروز 80درصد کارها در بخش خصوصی انجام میشود. قرار نیست گنجینه موزه را رونمایی کنید؟ تمام آثار هزارو500قطعه است. همیشه باید بخشی از آثار را نشان داد. بیش از 150کار را نمیتوانیم نمایش دهیم چون محدودیت فضا داریم. سال قبل هنرهای چاپی را نمایش دادیم و در یک نمایشگاه دیگر توانستیم بخشی از هنر ایرانی را نمایش دهیم و در بخش عکس هم دو گالری اختصاص دادیم. همیشه مترصد این موضوع هستیم که در هر نمایشگاه بخشی از گنجینه را نمایش دهیم. اگر نشنالگالری ساخته نشود چه؟ دوپیشنهاد داریم؛ اول اینکه بتوانیم با همکاری شهرداری تهران و تفاهمنامهای که نوشتهایم فضای پارکینگ موزه را بگیریم. با توجه به اینکه پارک لاله در ضلع شمالی چهارراه فاطمی است، معضل پارکینگ نداریم. اگر این اتفاق نیفتد پیشنهادی داریم که شاید خیلی واقعگرایانه نباشد و آن، رفتن زیر زمین باغ است. چندوقت قبل ترمیم مجسمه پومودورو در فضای باغ موزه انجام شد. این برنامه را در مورد بقیه کارها هم انجام خواهید داد؟ حتما. در دوره آقای سمیعآذر گویا ترمیم شده بود اما نماینده پومودورو میگفت آن را با قلممو رنگ کردهاند و در بارانهای اسیدی میتواند خشهایی ایجاد کند. امیدواریم هرروز فضای باغ موزه را بهتر کنیم. با شهرداری صحبت کردهایم و هرس و گلکاری انجام شده است. اینروزها زمزمههایی مبنی بر توافق شنیده میشود. اگر به یکتوافق جامع و کامل برسیم، آیا فردای برداشتن تحریمها در سیاستهای شما و وزارت ارشاد تغییر رویکردی دیده خواهد شد؟ سیاست ما مبتنیبر ملاحظات سیاسی نیست و فرهنگی است اما حتما در مراودات و مصداقها تاثیرگذار خواهد بود، مثلا موزه رویال لندن از ما کاری از جکسون پولاک یا اکسپرسیونیستهای آمریکایی میخواهد اما سفارتی اینجا ندارند و ما هم نمیتوانیم تضمینی از آنها بگیریم. مناسبات حسنه، حتما میتواند به روابط بهتر کمک کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.