رییسجمهور آمریکا:
تلاش بیشتر برای توافق ضرر ندارد
گروه سیاست: در مونیخ سرد، کمکم میزهای پذیرایی و مبلهای پنلها و کنفرانسها جمع میشود؛ سخنرانیهای امنیتی با اروپاییها آغاز شد، اما با سخنرانی اشرفغنی احمدزی، رییسجمهوری افغانستان، به پایان رسید؛ بحران اوکراین، داعش و موضوع مذاکرات هستهای ایران، از عمده موضوعات بررسی نشده در این کنفرانس بود. اما بیراه نبود فکر کنیم سهروز کنفرانس نتواند گرهی از گرههای امنیتی جهان باز کند. بسیاری از سخنرانان و شرکتکنندگان در این کنفرانس، روز بعد از کنفرانس مونیخ نیز فرصت را غنیمت شمرده و در مصاحبههایی به اعلام برخی مواضع خود پرداختند. برخی همچنان مخالفخوان باقی ماندند و برخی موافقخوان. رییسجمهوری آمریکا در مصاحبه با وبسایت «ووکس» گفت تنها توافقی را امضا میکند که به ادعای او «ایران را از رسیدن به یکسلاح هستهای بازدارد.» این درحالی است که ایران بارها تاکید کرده قصدی برای دستیابی به سلاح هستهای نداشته است. بااینحال اوباما، گفته: «ما میخواستیم از دستیابی ایران به سلاح هستهای جلوگیری کنیم و دیپلماسی را نیز در وهلهاول ترجیح میدادیم.» رییسجمهوری آمریکا گفت: «من گفتهام، بهواسطه رژیم تحریمهای شدیدی که شکل دادیم، به توافق موقتی دست یافتیم که بهترین فرصت را برای حل مساله هستهای ایران بدونتوسل به زور، فراهم کرده است.» او افزود: «ایران برای اولینبار بهصورت جدی مذاکره میکند و تا الان در مذاکرات امتیازات واقعی دادهاند. ما برای اولینبار توانستهایم برنامه آنها را متوقف کنیم و درواقع برخی از عناصر این برنامه را، از جمله ذخایر اورانیوم با غنای بالا، به عقب بازگردانیم. بنابراین، درحالیکه هیچکس، از جمله آژانسهای اطلاعاتی ما، موساد و دیگران، انکار نمیکنند ایران درحالحاضر به توافق پایبند است، دادن دو تا سهماه وقت برای سنجیدن تمام راهکارهای دیپلماتیک، ضرری به ما نمیزند. وقتی درحال مذاکره هستیم، آنها پنهانی درحال ساخت سلاح نیستند. برای ما دو، سهماه زماندادن، معقول به نظر میرسد.»
اوباما مدعی شد: «بهدرستی نسبت به ایران سوءظن وجود دارد. ایران از تروریسم دولتی حمایت کرده است. این کشور بهطور مداوم، در عالیترین سطوح، اظهارات ضداسراییلی رقتآوری مطرح کرده است.» این مجادلات هستهای درحالی صورت میگیرد که مذاکرات هستهای دوزمان پیشروی خود دارد:مارس (اسفند94) برای توافق سیاسی و کلی و ژوئن (10تیرماه94) برای توافق بر سر جزییات. کمتر از یکماه زمان برای دستیابی به توافق سیاسی مانده است. آنهم درحالیکه بخواهیم به توافقی در دومرحله کلیات و جزییات قایل باشیم. رییسجمهوری آمریکا در ادامه در رابطه با طرح افزایش تحریمهای ایران که از سوی رابرت منندز، سناتور دموکرات و مارک کرک، سناتور جمهوریخواه به کمیته بانکداری سنا رفته، نیز گفت: «پیام من این است که ما باید گزارههای خود را بسنجیم. واقعیت این است که اگر توافقنامهای به دست آمد، آن وقت همه در سرتاسر جهان میتوانند این توافق را ارزیابی کنند. همه میتوانند مشخص کنند که آیا این توافق میتواند ایران را از رسیدن به یکسلاح هستهای بازدارد یا نه؟ اگر پاسخ آری بود، خوب این یکتوافق خوب است. اگر هم پاسخ نه بود، آنوقت این توافقی نیست که من بخواهم امضا کنم. برخی جدلهای فنی وجود دارد، که بخشی از آن به این خاطر است که برخی فقط با تغییر رژیم ایران، راضی میشوند. آنها حتی به این ایده که ایران فناوری هستهای یا دانش هستهای داشته باشند، راضی نیستند.» رییسجمهوری آمریکا در پایان اظهاراتش در مورد ایران گفت: «نهایتا میتوان اینطور جمعبندی کرد که نمیتوانیم تضمین کنیم تمام نیروهای داخل ایران، آنچه را که باید برای ایران توافقی خوب به نظر آید، بپذیرند. نمیتوانیم تضمین کنیم که آنها تصمیمی منطقی اتخاذ کنند.» روسیه برای حل مشکل هستهای تلاش کرده در همینحال ولادیمیر پوتین که بهدنبال بحران اوکراین، بیش از قبل در صف ایران قرار گرفته، یکبار دیگر از مواضع هستهای ایران دفاع کرد. او که با روزنامه انگلیسیزبان «الاهرام» مصر گفتوگو میکرد، در مورد مذاکرات هستهای گروه 1+5 با ایران نیز گفت: «ایران حق برخورداری از غنیسازی اورانیوم را دارد و هیچکس نباید به دنبال منافع یکجانبه در شرایط فعلی باشد.» به گزارش پایگاه اطلاعرسانی ریاستجمهوری روسیه، پوتین در پاسخ به سوالی در مورد نقش روسیه در حل مشکل برنامه هستهای ایران گفت: «بدون مبالغه میگویم که روسیه برای حل این مشکل بسیار تلاش میکند. موضع ما براساس این باور است که ایران حق برخورداری از فعالیتهای مسالمتآمیز هستهای از جمله غنیسازی اورانیوم را دارد که طبیعتا باید تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد.» تاکنون بارها برخی رسانههای غربی از طرحهای پیشنهادی مسکو روی میز مذاکره صحبت کردهاند. پوتین ادامه داد: «متقاعدکردن شرکای ما در گروه 1+5 برای پذیرش این رویکرد بسیار دشوار بود. ابتدا بارها از همه طرفها خواستیم تا در میز مذاکرات حاضر شوند و در مورد راههای حل این مشکل با جدیت گفتوگو کنند.» او ادامه داد: «سعی کردیم آنها را متقاعد کنیم غیر از راهکار سیاسی و دیپلماتیک، جایگزین دیگری وجود ندارد. سپس چارچوب مفهومی برای پیشبرد این مسیر ارایه دادیم؛ یعنی اصل حرکت گامبهگام و در ازای گامهای طرف متقابل. همه طرفها در این روند از چنین رویکردی حمایت کردند.» پوتین تاکید کرد: «مذاکرات بهخوبی ادامه دارد و پیشرفتهای مهمی به دست آمده است. اما هنوز نتوانستهایم به یک راهکار جامع در مورد برنامه هستهای ایران یا چشمانداز لغو تحریمها دست یابیم.» با اینحال هیچیک از دو طرف بهدنبال تمدید مذاکره نیستند. وزیر خارجه ایران گفته «تمدید مذاکرات با 1+5 نتیجهای ندارد.» همانطور که جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، در گفتوگو با شبکه «انبیسی» آمریکا نیز گفته «اگر در مذاکرات هستهای با ایران، تا اواخر ماه مارس (اوایل فروردین) توافق کلی (سیاسی) به دست نیاید، این مذاکرات ادامه پیدا نخواهد کرد. اگر نتوانیم در عرض هفتههای آینده تصمیمهای اساسی بگیریم، تمدید مذاکرات واقعا امکانپذیر نخواهد بود.» اراده حصول توافق ایران و 1+5 را حس میکنم در سوی دیگر از بدهبستانهای سیاسی، یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که عمدتا از نقاط منفی پرونده هستهای ایران سخن میگوید، اینبار در گفتوگو با روزنامه «والاستریتژورنال» علاوه بر تکرار مواضع قبلی خود گفته، «اراده حصول توافق ایران و 1+5 را حس میکنم.» با اینحال، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره روند رایزنیها میان ایران و آژانس گفت: «این مذاکرات در ماههای اخیر پیشرفت محسوسی نداشته است در حالی که هر دوطرف توافق کردند تا مذاکرات در سطح بلند پایه را افزایش دهند.» آمانو روز شنبه در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران دیدار کرده بود. وی در ادامه گفتوگو با والاستریتژورنال تاکید کرد که در مذاکرات پیشرفت محسوسی حاصل نشده است و برای حل مسایل باقیمانده کارهای زیادی باید انجام شود. درباره برخی از مسایل اختلافاتی دارند که من آن را درک میکنم. اما تمام عناصر در این مذاکرات وجود دارد.» وی همچنین در پاسخ به این سوال که آیا وزیر امور خارجه ایران در دیدار روز شنبه، تسریع در روند همکاریها را پذیرفته است یا نه؟ گفت: «این مساله هنوز مشخص نشده است. وی به صحبتهای من گوش داد و موافقت کرد تا در آینده رایزنیها را افزایش دهیم. وی پاسخ منفی به این درخواست نداد. طی هفتههای آینده باید نشست دیگری در سطح مقامات ارشد میان هر دو طرف برگزار شود اگرچه هنوز تاریخ مشخصی برای آن تعیین نشده است.» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین تصریح کرد: «ایران نمیتواند سوالاتی را که درخصوص فعالیتهای هستهای گذشتهاش مطرحشده بیپاسخ بگذارد و این مساله برای ایران یک گزینه محسوب نمیشود.» به گزارش ایسنا، یوکیا آمانو در حالی این اظهارات را بیان کرده است که آژانس پیش از این در گزارشاتش تاکید کرده است شواهد کافی که ثابت کند برنامه هستهای ایران از مسیر صلحآمیز خود خارج شده به دست نیاورده است. گفتنی است آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان نیز روز دوشنبه برای مذاکره بر سر پرونده هستهای ایران و بحران اوکراین به واشنگتن رفته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.