واشنگتن بهدنبال ائتلاف با اخوان علیه داعش
این مساله جدیدی نیست که از بخشی از گروههای اسلامی علیه دیگران استفاده شود. در دوران استعمار قدیم یعنی بریتانیا بارها این اتفاق افتاد و از حرکتهای اسلامی علیه همدیگر یا علیه گروههای چپ و ملیگرا و آزادیبخش استفاده میشد. اینک ما با موج تازهای از تروریسم مواجه هستیم که با شعارهای اسلامی خواستار بازگشت به «اصول» تحتپرچم «خلافت» هستند و این خلفای متعدد از «القاعده» گرفته تا «داعش»، خواستار بیعت با سایر تشکلهای تروریستی در اقصینقاط جهان بوده و میخواهند خلافتشان را بیشازپیش توسعه دهند. امروزه البته دیگر از آن امپراتوری قدیم خبری نیست و بهجای بریتانیا، آمریکا با چنین معضلی مواجه شده است. آمریکا ابتدا مثل نحوه عملکردش در مقابله با دولت «صدامحسین»، دیکتاتور سابق عراق، خواستار تشکیل ائتلافی بینالمللی شد و برای آن شرط و شروطی گذاشت: یا نیروی نظامی بدهید یا کمک مالی کنید. کشورهای مختلفی از انگلستان و فرانسه گرفته تا استرالیا در این ائتلاف شرکت کرده و نیروهایشان را فرستادند. حتی برخی دولتهای عربی ازجمله کشورهای حوزهخلیجفارس نیز هواپیماها و خلبانهایشان را به این ماموریت اعزام کردند تا در نبرد علیه «خلافت تروریسم» شرکت کنند. اما بعد از یکسری برخوردها معلوم شد که دست بالا را نیروهای «اقلیم کردستان» دارند که دولتی قویتر از بغداد در شرایط کنونیاند. از این رو، از نیروهای کردستان پشتیبانی هوایی شد و برخی از نیروهای «ویژه» آمریکا و انگلستان و کانادا نیز برای مشاوره، به کمک آنها شتافتند، اما رفتهرفته نیاز به افزایش این نیروها احساس شد و حتی بعضی از لزوم ارسال نیروی زمینی گفتند. بااینحال خاک عراق با سوریه به هم متصل بود و نیروهای داعش از پیش بخشهایی از سوریه یعنی «رقه» و اطراف آن را اشغال کرده بودند. آنها در سوریه چاههای نفت «دیرالزور» و «قامشلی» را به تصرف خود در آورده و با فروش نفتشان به «سلطان» ترک توانستند سرمایه هنگفتی را برای خود تدارک ببینند؛ عجیب اینکه «رجب طیب اردوغان»، رییسجمهوری ترکیه، با تفکر اخوانی خود در اینجا هیچ احساس تناقضی نمیکرد و با داعش همکاری نزدیکی داشت و دارد. حضور یکهیات از اخوانالمسلمین در واشنگتن و دیدار با مقامات آمریکایی اتفاقی بود که دولت جدید مصر را شوکه کرد. «اخوانالمسلمین» گروهی است که دوسال پیش مردم مصر علیه آنها تظاهرات کرده و دولتشان را سرنگون کردند. دلیل سفر این هیات هنوز روشن نیست، اما شاید این باشد که بعد از میانجیگریهای ترکیه و قطر و بینتیجهبودن تلاشهای آنها، آمریکا برای مهار داعش مجبور شده دست به دامن اخوانالمسلمین شود. آمریکا بر این باور است که باید بین «اخوانالمسلمین»وگروههایجهادی اسلامگرای مصری که در صحرای سینا جنگیده و حتی با «ابوبکر البغدادی»، رهبرخودخوانده داعش، اعلام بیعت کردهاند، تفاوت قایل شد. جالب اینکه وزیرخارجه آمریکا از این دیدار دفاع کرده است؛ دیداری که قاهره آن را «خطایی سنگین» در کل سیاستهای واشنگتن توصیف و بهشدت محکوم کرد. زمان این دیدار هم مهم بود زیرا در آستانه برگزاری کنفرانس بینالمللی برای سرمایهگذاری در مصر صورت گرفت؛ یعنی درست زمانی که دولت جدید مصر تلاش میکند تا با کمک عربستان و امارات و سازمانمللمتحد، بیشترین حمایتهای جهانی را برای خود جلب کند. از سوی دیگر، این دیدار زمانی صورت گرفته که گروههای افراطی همپیمان با داعش بهصورتی آشکار و بیپروا دست به جنایت زده و به ارتش مصر در صحرای سینا حمله میکنند. آنها میخواهند در این شبهجزیره، جبهه جدیدی را بگشایند که در ادامه آن گروه حماس که در غزه حاکم است از آن استفاده کند. طبعا مصر درشرایطی نیست که بتواند با این موضوع کنار بیاید. بهویژه که میرود تا جنگ فراگیری را با گروههای افراطی در سینا داشته باشد. گروههای میانهرویی مانند اخوانالمسلمین در این شرایط باید تکلیف خود را روشن کنند و بخشهای میانهرو آنها تصمیم بگیرند درزمره دولت درآیند و مشروعیت نظام موجود در مصر را بپذیرند. این سناریویی است که چندان دور از انتظار نیست. بههرحال، آیا مقابله با داعش موجب آن شده که دوباره اهمیت گروههای اسلامگرای میانهرو نشان داده و برای مقابله با امثال داعش، از آنها حمایت شود؟ دراینمیان چه کسی میتواند وفاداری اخوانها را تضمین کند؛ گروهی که یکبار مزه حکومت را چشیدهاند و الان تلخی ازدستدادن آن را مزهمزه میکنند؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.