|

«امروز» میرکریمی در نگاه منتقدان جهان

پرتره‌ای غمخوارانه از تحمل رنج

شرق: جاناتان روزنبام،‌ منتقد آمریکایی و یکی از اعضای هیات داوران نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در اظهارنظری گفته است: «نام میرکریمی برای دست‌اندرکاران سینما در سراسر جهان در مقام فیلمسازی شاخص شناخته شده است. من به اندازه کافی به نخستین فیلم سیدرضا میرکریمی با عنوان «کودک و سرباز» فکر کردم و آن را در فهرست هزار فیلم محبوبم در ضمیمه مجموعه سال دوهزاروچهارم با عنوان «جوهره سینما» گنجانده‌ام. فرد کمپر (یکی از منتقدان مطرح جهان) به اندازه کافی به دومین فیلم او «زیر نور ماه» فکر کرده است که یادداشت کوتاهش در نشریه «شیکاگو ریدر» را با این عبارت آغاز می‌کند؛ تعبیری احیاگر از اسلام که در آن نیکوکاری و عدالت مهم‌تر از پایبندی سفت و سخت به قواعد است و اینک من آخرین فیلمش با نام «امروز» را دیده‌ام که نماینده رسمی ایران در جوایز امسال جایزه اسکار بود.» روزنبام در مطلب خود تاکید می‌کند: «بخشی از اهمیت کار میرکریمی در تلفیق با بازیگران عالی و میزانسن پرظرافتش در این است که انتخاب می‌کند چه چیزی را نشان ندهد (یا تعریف نکند).» پیش از روزنبام، دبرا یانگ دیگر منتقد مشهور آمریکایی که فیلم‌سینمایی «امروز» را در جریان برگزاری هفدهمین بازار بین‌المللی فیلم ایران دیده بود، پس از معرفی این اثر توسط هیات ایرانی، در «هالیوود ریپورتر» نوشت: «تعهد شخصی در فیلم‌های ایرانی به عنوان مضمون آثار جدید مورد مکاشفه بسیاری از کارگردانان ایرانی قرار دارد و دست‌کم تا اندازه‌ای با تحسین‌های بین‌المللی و جایزه اسکار اعطا‌شده به «جدایی نادر از سیمین» ساخته اصغر فرهادی مورد تشویق قرار گرفته است. «امروز» همین شرایط را در جهتی متفاوت به حرکت درآورده است، به این خاطر که رضا میرکریمی نویسنده و کارگردان به همان سبک رئالیسم ظریف و موشکافانه و داستان‌گویی پالوده تا به حد ارکان اصلی بازمی‌گردد. این تحقیق در زمینه دو شخصیت اصلی راننده تاکسی نیکوکار و دختر بارداری که به بیمارستان می‌برد و هزینه بستری‌شدنش را می‌دهد، شاید تاحدودی رو و کسالت‌بار به نظر برسد، اما این برداشت تا آن زمان ادامه دارد که بیننده به زیرساخت‌ها و ظرافت‌های اثر به اندازه کافی توجه نکرده باشد.» دنیس هاروی هم که به تازگی «امروز» را در جشنواره فیلم پالم اسپرینگز دیده، معتقد است: «فیلم سینمایی «امروز» برخلاف «یه حبه قند»؛ فیلم قبلی میرکریمی که به شکلی غیرمعمول غنی است با نیرویی که از قهرمان آگاه خود می‌گیرد، تقریبا از همه جنبه‌ها خوش‌ساخت و تاثیرگذار است. این موقعیت دشوار به داستان (و به‌ویژه پایان آن) تاثیری تدریجی می‌بخشد. در صورتی که می‌توانست به‌سادگی تحت تسلط احساسات‌گرایی رقیق قرار گیرد.» هاروی در نشریه «ورایتی» می‌نویسد: «رضا میرکریمی تعمق در موضوع‌های اجتماعی را از طریق درام شخصیت‌محور به شدت تمرکز‌یافته‌ای به نام «امروز» ادامه می‌دهد که سومین فیلم این کارگردان محسوب می‌شود و به عنوان نماینده سینمای ایران در بخش جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان معرفی شد. داستان فیلم در تعقیب زندگی و کار یک راننده تاکسی تهرانی شکل می‌گیرد که در خلال فعالیت‌ روزانه‌اش با یک زن جوان سرخورده و آسیب‌دیده مواجه می‌شود و قصه همراهی آنها به روز بعد کشیده می‌شود. در این شرایط فیلم به پرتره یکسره متاثرکننده‌ای از فروتنی و ایثار تبدیل می‌شود. مسیر بین‌المللی فیلم میرکریمی در عرضه فرهنگی در مجامع جهانی از جشنواره فیلم تورنتو آغاز شد. دیمیتری ایپیدس، دبیر جشنواره تسالونیکی یونان و یکی از برنامه‌ریزان جشنواره تورنتو کانادا که نقش موثری در معرفی بسیاری از فیلمسازان برجسته سینمای ایران داشته و در نوزدهمین جشنواره فجر در کنار روزنبام در هیات داوران حضور پیدا کرده است، برای معرفی «امروز» در کاتالوگ این جشنواره نوشته است: «فیلم ظریف و صمیمی «امروز» تعهدی ژرف است به قدرت دیرپای همدلی و نوع‌دوستی در دنیایی که به نحوی روز افزون درگیر ظلم و تعصب است. با بازی‌های جذاب پرویز پرستویی و سهیلا گلستانی به تدریج بیننده را به سمت داستان جذب می‌کنند و پرتره‌ای به‌شدت غمخوارانه از تحمل رنج در محیطی به ظاهر بی‌تفاوت را به تصویر می‌کشند. میرکریمی ساختار روایی را با ضرباهنگی متوازن و احساسی شکل می‌دهد و در زمان مشاهده این شخصیت‌ها با همان عینیتی که فیلمسازی معاصر ایران در مسیر آن حرکت می‌کند، آهسته و ماهرانه داستان‌هایی از زندگی گذشته آنها برای تماشاگران بازگو می‌نماید. «امروز» نمونه برجسته‌ای از قدرت سینماست که از بصیرت عمیق و نافذ فیلمسازی دلسوز و فوق‌العاده مستعد اشباع شده است.» «امروز» پس از نمایش موفق در بخش «سینمای معاصر جهان» در تورنتو، در جشنواره سینمای مولف رَباط در کشور مراکش نمایش داده شد و سه جایزه بهترین فیلم، بهترین بازیگر مرد (پرویز پرستویی) و فیلم برگزیده تماشاگران را از آن خود کرد. فیلم میرکریمی سپس در جشنواره‌های سالونیکا (یونان)، استکهلم (سوئد)، تالین (استونی) و گوآ (هند) به نمایش درآمد. این فیلم پس از اکران در جشنواره تالین (که به‌تازگی به جمع جشنواره‌های رقابتی تقویم فیاف (FIAPF) افزوده شده است) جوایز فیپرشی و کلیسای جهانی را دریافت کرد. همچنین در رویدادهای سینمایی چون تفلیس (گرجستان) و پالم اسپرینگز (بخش ویژه‌ای از جشنواره که در آن 42 فیلم از میان عناوین معرفی‌شده برای رقابت در راه دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی به نمایش درمی‌آیند) حضور داشت. بنا به گزارش‌ شرکت دریم‌لب فرانسه که پخش بین‌المللی فیلم را بر عهده دارد، «امروز» در جشنواره‌های بین‌المللی فیلم جایپور (هند)، هنگ‌کنگ (چین) و بیست و پنجمین جشنواره فیلم‌های ایرانی در مرکز فیلم جین‌سیسکل در شیکاگو (آمریکا) به روی پرده خواهد رفت. به علاوه، فروش فیلم به کشورهای ترکیه، مالزی، سنگاپور، تایلند، اندونزی و ویتنام قطعی شده است و مذاکره با خریداران ژاپنی و آمریکایی همچنان ادامه دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.