افزایش ۱۰۰درصدی صادرات و کاهش ۶۶درصدی واردات دارو در سال۹۳
نشانههایی از ثبات در بازار دارویی ایران، پس از 8سال
حسین نجاتی
بررسیهای «شرق» نشان میدهد، بازار دارویی ایران پس از هشتسال غلبه درصدی واردات بر صادرات، امسال رنگی از ثبات به خود میگیرد. براساس آمار رسمی سازمان غذا و دارو و بررسیهای «شرق» از آمارهای گمرک جمهوریاسلامی ایران، ارزش صادرات دارو از 80میلیوندلار در سال1392 به 105میلیوندلار در هشتماهه نخست سال1393 رسیده و سازمان غذا و دارو پیشبینی کرده این رقم تا پایان سال به 160میلیوندلار میرسد، که نشان از افزایش صددرصدی صادرات دارو دارد. از سوی دیگر، واردات دارو نیز از 5/3میلیارددلار سال1391 و 5/2میلیارددلار ششماهه دوم سال1391، به 900میلیوندلار در هشتماهه نخست سال1393 رسیده است. آماری که براساس پیشبینی سازمان غذا و دارو تا پایان سال به 5/1میلیارددلار میرسد و حکایت از کاهش 66 درصدی واردات تا پایان سال1393 دارد. این اتفاق در شرایطی است که از سال1385 بهدنبال برنامهریزیها و عملکرد ضعیف وزارت بهداشت در دولت نهم، تعداد شرکتهای واردکننده دارو از تعداد شرکتهای تولیدکننده دارو پیشی گرفت و بهتبع آن ارزش واردات دارو از 600میلیونتومان سال1383، به یکمیلیاردو300میلیونتومان سال1385 و تعداد شرکتهای واردکننده دارو از 23شرکت سال1383 به 50شرکت سال1385 رسید. اما این روند در دولت نهم نهتنها متوقف نشد، بلکه در دولت دهم رشد بالایی داشت و در جهشی بیسابقه تعداد شرکتهای واردکننده دارو از 47شرکت در سال1384، به 183شرکت تا پایان سال1390 رسید. از آن طرف شرکتهای تولیدکننده دارو نیز به دلیل رانت و لابی واردکنندگان، ضربه بزرگی خوردند و زمینگیر شدند، بهطوریکه آمارهای رسمی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی نشان میدهد، درصد تولیدکنندگان دارو نسبت به واردکنندگان، از 290درصد سال1380 و 119درصد سال1384 به 57درصد سال1390 رسید. این اتفاق اما در واپسین سالهای فعالیت دولت دهم به شکلی ادامه یافت که با ایجاد بحرانهای ارزی، دارو به کالایی کمیاب تبدیل شد و دود آن به چشم مردم رفت. در آن مقطع تحریمهای بینالمللی، سوءمدیریت، عدم اختصاص ارز و مصرف نادرست دارو، متهمان بحران دارویی کشور از سوی مسوولان وزارت بهداشت خوانده میشدند و هرکدام از این موارد نشاندهنده بخشی از واقعیت بحران دارویی کشور بود، اما تمام حقیقت نبود؛ چراکه رشد نجومی واردات دارو بهخصوص در دولتهای نهم و دهم به شکلی در بحران دارویی کشور بهعنوان اصلیترین متهم کمتر دیده شد که بهنظر میرسید، اگر دولتهای نهم و دهم بیش از آنکه به واردات دارو در کشور بها دهند، از تولید دارو در کشور حمایت میکردند، کشور با توجه به وجود تحریمهای بینالمللی تا به این اندازه با بحرانهای دارویی دستوپنجه نرم نمیکرد. رییس سازمان غذا و دارو: سهم ایران از بازار دارویی عراق افزایش صادرات و کاهش واردات دارو بهعنوان کالای حیاتی برای هرکشوری در حالی میتواند یکی از مهمترین اتفاقات دولتیازدهم در حوزه بهداشت و درمان باشد، که حالا به گفته رییس سازمان غذا و دارو، در سال1393 نیاز ارزی کشور به واردات دارو کمتر از 5/1میلیارددلار است. او به «شرق» میگوید: «دوسال پیش بهخاطر مشکلات ارزی، ارز مورد نیاز دارو 2/5میلیارددلار بود که خوشبختانه در سال93 وابستگی ارزی کل بازار دارویی کشور به زیر 5/1میلیارددلار خواهد بود و این ارزشمند است.» او میافزاید: «طبق اعلام وزیر بهداشت عراق واردات دارو به عراق 5/2میلیارددلار بوده که این رقم به سهمیلیارددلار رسیده است و این فرصتی بسیار طلایی است و همین کشور عراق که احساس میکند خیانتی از طرف کشورهایی چون ترکیه، عربستان و کشورهای عربی که واردات دارو به عراق عمدتا از این کشورها بوده است، با این اقدام و واردات دارو از ایران پاسخ محکمی را به این کشورها خواهد داد.» تحقق مهمترین مطالبه مردم از روحانی در حوزه بهداشت و درمان این اتفاق همچنین در شرایطی است که در مردادماه1392، همزمان با پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاستجمهوری، نتایج پژوهشها و نظرسنجیهای مختلفی نشان از اولویت بالای حل بحران دارویی، بهعنوان مطالبه مردم از دولت جدید در حوزه اجتماعی داشت. پس از آن با استقرار مسوولان جدید وزارت بهداشت در دولت یازدهم، در ابتدا تعداد کمبودهای دارویی از 187مورد در شهریور92، به 90مورد در آبانماه1392 (پایان صدروزگی دولت) رسید. پس از آن با تلاش وزارت بهداشت رقم کمبودهای دارویی از 90مورد در آبانماه1392، به 20مورد تا پایان سال1392رسید که موفقیت بزرگی برای وزارت بهداشت بود و حالا پیشیگرفتن صادرات دارو بر واردات دارو را میتوان نشانه مهمی از ثبات در بازار دارویی ایران، پس از هشتسال دانست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.