اصلاحطلب خوب، اصلاحطلب بد؟
حسن یونسی . سخنگوی حزب «ندایایرانیان»
1- تاکنون تعاریف و معانی مختلفی از اصلاحطلبی ارایه شده است. برخی از این تعاریف تنها به شیوهها و راهکارها اشاره دارند و برخی دیگر متوجه اهداف هستند و برخی دیگر وابستگی به احزاب و جریانها و داشتن تاییدیه از سوی آنها را ملاک اصلاحطلبی میدانند. اگر بخواهیم تعریفی جامع که دربرگیرنده غالب دیدگاهها باشد ارایه دهیم، میتوانیم بگوییم اصلاحطلبی یعنی: «بهرهگیری از راهکارها و شیوههای قانونی برای بهبود و تغییر رفتارها، قوانین و زیرساختارهای سیاسی در جهت پیشرفت کشور و اعمال هرچه بیشتر حقوق سیاسی و اجتماعی و فرهنگی مردم» 2- میتوان تلاش برای تغییر کلیت ساختار نظام سیاسی را مرز بین اصلاحطلبی و انقلابیگری دانست همانطور که میتوان «بهرهگیری از راهکارهای قانونی» را مرز بین اصلاحطلبی و فرااصلاحطلبی دانست. در اینجا باید توجه کرد فرا اصلاحطلبی لزوما به معنی براندازی نیست چراکه براندازی یعنی «استفاده از راهکارهای غیرقانونی برای تغییر کلیت ساختار و نظام سیاسی». پس استفاده از راهکارهای غیرقانونی برای تغییر رفتارها یا ساختارهای جزیی اگرچه اصلاحطلبی نیست، اما براندازی نیز نمیتواند قلمداد شود. 3- از سوی دیگر همین
تعریف میتواند مرز بین اصلاحطلبی و فرواصلاحطلبی را روشن کند. میگوییم فرو اصلاحطلبی برای آنکه شامل طیف گستردهای از جریاناتی میشود که اولویت برای آنها حفظ وضع موجود و حمایت از حقوق دولت بهجای حقوق مردم است. 4- اگر این تعریف را تا حدودی بپذیریم، لاجرم باید بسیاری از رفتارهای سیاسی را اصلاحطلبانه بدانیم. دیگر حتی رفتاری مثل تحریم انتخابات لزوما خارج از این چارچوب نیست؛ همینطور تجمعات و راهپیماییهای دارای مجوز، کمپینهای مدنی و نامههای اعتراضی سرگشاده به مسوولان نظام. اصلاحطلبی شامل طیف وسیعی از رفتارهای سیاسی قانونی است که به هدف اصلاح رفتارها و ساختارها صورت میگیرد تا آنجا که هدف تغییر کلیت ساختار نظام سیاسی نباشد. 5- بر این اساس، ما اصلاحطلب خوب و بد نداریم. نه تصمیم کسانی که در اعتراض به ردصلاحیتها از انتخابات کناره میگیرند، خروج از اصلاحطلبی است و نه رفتار کسانی که معتقدند در هرصورت باید از ظرفیت انتخابات استفاده کرد. نه کسانی که معتقدند باید از حداقل حضور در قدرت و ظرفیتهای موجود برای اصلاحات بهره گرفت، خیانتکارند و نه کسانی که به اعتقاد عدمکارآمدی، خروج از قدرت و رویآوردن به
راهکارهای مدنی را چاره کار میدانند. 6- آنچه که در اینجا موجب اختلاف دیدگاه میشود نه «خوب و بدبودن» که «مفید و غیرمفیدبودن» و «لازم و لازمنبودن» است. هرشخص یا حزبی تحلیلی از شرایط موجود ارایه میدهد و براساس آن، راهکاری را مفید و لازم تشخیص میدهد. برخی ممکن است بر اساس دادهها و تحلیلها معتقد باشند در شرایط کنونی برای پیشبرد اهداف اصلاحی راهی بهتر از جلب اعتماد حاکمیت، ایجاد فضای گفتوگو، عبور از برخی مطالبات و نزاعهای گذشته، پذیرش برخی اشتباهات و تلاش برای رفع سوءتفاهمها و استفاده از حداقل فرصتهای قانونی وجود ندارد و برخی معتقد باشند این راهها به بنبست ختم میشود و ما راهی جز اصلاحطلبی خارج از قدرت و راهکارهای اجتماعی و مدنی و سخنرانیها و یادداشتهای اعتراضی و آگاهیبخشی به مردم و... نداریم. همه این راهها تا وقتی که از دالان قانون عبور کنند اصلاحطلبانهاند. نه هیچکدام بد هستند و نه هیچکدام خوب. اگرچه ممکن است برخی از این شیوهها مفید یا لازم نباشند. حداقل اینکه گروهی معتقد باشند شیوههای دیگر مفید فایده نیستند. این بخشی از رویکرد اصلاحطلبی است که بتوانیم با تحلیل و ارزیابی شرایط و
فرصتها شیوهای را پی بگیریم که حتی یکقدم ما را به وضعیت نسبتا مطلوب نزدیکتر کند. پس به جای تقسیمکردن اصلاحطلبی به خوب و بد، به جای براندازخواندن و خیانتکار خواندن یکدیگر، به جای اخراج یکدیگر از زیر چتر اصلاحات، باید سهکار انجام دهیم: اول تحلیل شرایط موجود، دوم ارایه راهکار مناسب، مفید و لازم و سوم نقد شیوههایی که گمان میکنیم مفید، مناسب و راهگشا نیستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.