|

ذوالفقار عسگریان به روایت استادان موسیقی خراسان

بلبل به کاسه دوتارِ «ذوالفقار»، می‌خواند

سیمین سلیمانی: چندشهر در خراسان بیش از شهرهای دیگر با دوتار عجین‌ هستند مثلا به تربت‌جام که می‌رویم همه این ساز را کاملا می‌شناسند. در بین تربت‌جامی‌ها یک مثل معروف است: «بلبل به کاسه دوتار ذوالفقار، می‌خواند.» پنجه‌های طلایی ذوالفقار عسگریان که به تیزپنجگی و شیرین‌نوازی معروف است، چنان مستانه بر زیروبم دوتار نواخته می‌شد که هیچ نوازنده‌ای در مقابل او نای نفس نداشت اما باز هم کام دوستداران موسیقی مقامی خراسان با خبری تلخ شد و استاد عسگریان بعد از تحمل رنج بیماری در همان بیمارستانی که برای او تخت نداشتند، آرام گرفت و از دنیا رفت. فرزند استاد عسگریان که شاگرد وی بوده و خود یکی از نوازندگان موسیقی مقامی است، در گفت‌وگو با «شرق» از پدر گفت: «از پنج‌سالگی پدرم دوتار می‌زد و در سن 10سالگی به‌صورت حرفه‌ای کار کرد، استاد کوچ‌نشین بود و خوانندگان برجسته را در نقاط دور پیدا و بعد با آنها کار می‌کرد، در آن زمان استاد مکان مشخصی نداشت و با پدرش به مناطق مختلف سفر می‌کردند، شنیده بودند که کسی به نام نورمحمد، خواننده خوبی است، پدرم می‌گفت برای اینکه پیش او بروند، دوماه در راه بودند که توانستند ایشان (نورمحمد درپور) را پیدا کنند و اولین خواننده‌ای را که پیدا کردند همین استاد درپور بود. پدرم در آن زمان حدود 14سال داشت؛ استاد عسگریان بیشترین کار را با استادان و خوانندگانی همچون درپور، پورعطایی، غفاری و کریم کریمی و... داشت؛ همچنین ایشان برای اولین‌بار 18پرده دوتار را اختراع کرد چرا که با هردو سبک شمال و جنوب خراسان آشنا و بر هردو سبک مسلط بود؛ کشور ایتالیا برای آلبوم یک‌شاخه گل که تکنوازی استاد بود از او دعوت کرده و استقبال بسیار خوبی شد بعد سفرهایی به فرانسه، بلژیک، سوییس و آلمان هم داشت.» درباره وضعیت پدر در بیمارستان می‌پرسم. جواب می‌دهد: «نوشدارو بعد از مرگ سهراب بود. متاسفانه وقتی به بیمارستان امام‌رضا مراجعه کردیم، گفتند باید ایشان را به اورژانس عدالتیان ببریم چون تخت نداریم! استاد قبلا در بیمارستان امام‌زمان بستری بود اما گفتند باید به بیمارستان امام‌رضا منتقل شوند. دو،سه‌روزی ایشان در اورژانس بود. وقتی مسوولان آمدند رسیدگی بهتر شد ولی دیگر دیر شده بود چون در همان مدت پدر رنجش را کشید.» فاروق کیانی نیز درباره استاد عسگریان به «شرق» می‌گوید: «او هنرمندی چیره‌دست و آگاه به رموز دوتار بود و در ساختن ساز دوتار هم دست داشت و بر آهنگ‌ها و مقام‌های بومی محلی مانند تربت‌جام، خواف و... تسلط داشت. شاگردان زیادی را هم از جمله پسرش تربیت کرد که در نواختن دوتار تربت‌جام بهترین است؛ من با ایشان کارهای مشترک نیز داشته‌ام از جمله اولین جشنواره موسیقی حماسی ایران که پوستر معروف ما به چاپ رسید و پیش از انقلاب هم در شهرهای مختلف با یکدیگر اجرا داشتیم؛ نحوه زندگی ایشان طوری بود که مثلا یک‌ماه در بالاجام، یک‌ماه در پایین‌جام و مدتی در شهرک باخرز زندگی می‌کرده و هنر و نغمه‌های قبایل و طوایف مختلف را گرفته و با هوشمندی آن را زنده می‌کرد.» کریم کریمی که کارهای مشترک با استاد عسگریان داشته، درباره این نوازنده درگذشته گفت: «عسگریان با اینکه تربت‌جامی نبود ولی می‌توان او را پدر موسیقی جام دانست چراکه او موسیقی جام را زنده کرد؛ او فردی بود که طمع نداشت و البته پرکار بود. من و آقای غفاری از ایشان کوچک‌تر بودیم اما هروقت با او تماس می‌گرفتیم در هرموقع پدرانه جواب ما را می‌داد و واقعا حق پدری بر گردن من داشت، او وقتی با 18پرده دوتار اجرا می‌کرد، هیچ‌کس حتی قدرت نفس‌کشیدن در مقابل او را نداشت و گو اینکه اصلا پنجه نبود و دست خدایی روی پرده می‌نواخت.» همچنین محمد یگانه، در گفت‌وگو با «شرق» چنین از ذوالفقار عسگریان گفت: «ذوالفقار صاحب‌سبک و بهترین نوازنده و موسیقیدان بود و هیچ‌کسی پنجه ایشان را نداشت، او با خواننده‌های خوبی کار کرد و به موسیقی شمال‌خراسان نیز مسلط بود و با همین 18پرده بهترین مقام‌ها و آهنگ‌ها را به‌ثبت رساند همچنین حس منطقه بسیار روی او تاثیرگذار بود اما آنچه همه ما شاهدیم این است که هنرمندان به این بزرگی در موسیقی مقامی که خدمات بی‌نظیری در حوزه موسیقی کشور می‌کنند چطور مظلومانه و در بی‌مهری از دست می‌روند؟ امیدواریم اتفاقی بیفتد که به جایی برسیم که تنها مرده هنرمندان، عزیز نباشد و قدر و منزلت هنرمند را تا وقتی هست بدانیم و بشناسیم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.