در نخستین «هماندیشی ملی چشمانداز جمعیتی ایران» اعلام شد
اعلام آمار دستکاریشده «نرخ باروری» به سازمانملل در سال90
محمدحسین نجاتی
حاضران نخستین «هماندیشی ملی چشمانداز جمعیتی ایران» معتقدند، مسوولان ایرانی در سال1390 همزمان با دومین سال فعالیت دولت دهم، آمار دستکاریشدهای را که نشان از افزایش نرخ باروری در ایران داشته به سازمانملل دادهاند. سازمانملل نیز براساس همین آمار رسمی، سهسناریو برای افزایش جمعیت ایران معرفی کرده و روند نرخ باروری در ایران را عادی خوانده است. اما حالا پس از دوسال مسوولان دولتی عنوان میکنند، آمار سال1390 دستکاریشده بود و با هدف «غیرکارشناسی نشان دادن مطالعات و مبانی موافقان افزایش جمعیت در ایران» ارایه شده است. در همین رابطه محمدجواد محمودی، عضو هیاتعلمی وزارت علوم و مسوول کمیته مطالعات و پایش سیاستهای جمعیتی دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی در نخستین هماندیشی ملی چشمانداز جمعیتی ایران نسخه تجدیدنظر سازمانملل در پیشبینیهای جمعیتی برمبنای آمار را خلاف واقعیت خواند و افزود: درواقع این امر را میتوان تلاشی برای عادینشاندادن جمعیت ایران تلقی کرد و زمینهای برای کُند کردن اتخاذ تصمیم یا ایجاد تردید جهت مقابله با چالشهای فراگیر کاهش باروری در ایران دانست چراکه بهنظر میرسد غیرکارشناسی نشاندادن
مطالعات و مبانی موافقان افزایش جمعیت در ایران، هدف این کار بوده است. ارایه این آمار دستکاری شده از آنجایی آغاز میشود که دولت دهم در سال1390، برای بررسیهای جمعیتی سازمانملل در چشمانداز سال2012، نرخ باروری (فرزند به ازای هر زن) در ایران را 89/1دهمدرصد اعلام کرده، در صورتی که حالا کارشناسان حاضر در هماندیشی ملی چشمانداز جمعیتی ایران این میزان را 7/1درصد میدانند و نرخ اعلامشده از سوی دولت دهم را مغرضانه و اشتباه میخوانند. در این میان سازمانملل با استناد به همین آمار رسمی ارایهشده اقدام به معرفی سهسناریو برای کشور ایران کرده است. پیشبینی دفتر جمعیت سازمانملل بین سالهای1385 تا 1430 که منطبق با روند فعلی کاهش نرخ باروری کل در کشور است نشان میدهد، جمعیت ایران از 73میلیوننفر در سال1390 به 85میلیوننفر در سال1430 افزایش خواهد یافت و در 10سال پایان دوره، رشد منفی جمعیتی را تجربه خواهد کرد. بر اساس سناریوی حد متوسط، جمعیت ایران از 5/75میلیوننفر در سال1390 به 105میلیوننفر در سال1430 افزایش خواهد یافت و در پنجسال پایان دوره رشد جمعیت نزدیک به صفر را تجربه خواهد کرد. نهایتا اینکه بر اساس سناریوی
حد بالای سازمان ملل، جمعیت ایران از 3/77میلیوننفر در سال1390 به حدود 128میلیوننفر در سال1430 افزایش خواهد یافت. در پایان دوره، رشد 89/0درصد جمعیتی را تجربه خواهد کرد. اما مسوول کمیته مطالعات و پایش سیاستهای جمعیتی دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی در این رابطه میگوید: تجدیدنظر سازمانملل در پیشبینیهای جمعیتی سال2012 برمبنای آمار خلاف واقعیت بوده و تحلیل جهتدار برخی افراد باعث شده که در افق دور، سناریوی رشد متوسط سازمانملل، جمعیت کشور ایران را بیشتر از جمعیت کنونی نشان بدهد. محمودی خاطرنشان کرد: با توجه به مطالب مطرحشده میتوان عنوان کرد روشهای پیشبینی جمعیت در سازمانملل از مبانی محکم و استواری برخوردار است اما بهدلیل آمارهای ارایهشده به آن مرجع از طریق مجاری غیررسمی در سال2011 برخلاف آمارهای رسمی و کارشناسیشده در کشور، نسخه تجدیدنظرشده پیشبینیهای جمعیتی سازمانملل در سال2012 نمیتواند ملاک عمل برنامهریزان و مسوولان قرار گیرد. اشتغال زنان یکی از عوامل کاهش باروری است وی در ادامه با اشاره به تحولات باروری و آینده آن در کشور گفت: میزان باروری در سال67 معادل 6/2، در سال71 معادل چهار، سال79
معادل 2/1، سال85 معادل 89/1 و در سال90، 7/1 بوده است و با توجه به اینکه نرخ باروری کل در سال90 ملاک پیشبینی مجامع داخلی و بینالمللی است برآورد صحیح این نرخ در سال پایه کمک شایانی به مطالعات آیندهپژوهی در زمینه جمعیتی خواهد کرد. محمودی در ادامه بیان کرد: نرخ باروری در سال90 برمبنای دادههای سرشماری توسط مرکز آمار ایران به روش غیرمستقیم 75/1 فرزند و به روش مستقیم 5/1فرزند بهازای هر زن اعلام شده است، بنابراین پذیرفتن نرخ باروری 7/1 فرزند بهازای هر زن برای سال پایه، معقول به نظر میرسد. مسوول کمیته مطالعات و پایش سیاستهای جمعیتی دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی همچنین در ادامه با تاکید بر اینکه مخالف افزایش سطح اشتغال زنان نیستم اما این موضوع یکی از عوامل کاهش میزان باروری در کشور است، گفت: هیچوقت نمیتوان با افزایش سطح اشتغال زنان، انتظار افزایش سطح باروری و فرزندآوری را داشته باشیم. وی با بیان اینکه کاهش نرخ باروری در ایران در 30سال گذشته قابل مشاهده است، افزود: باید خانوادهها را به سمت فرزندآوری بیشتر سوق دهیم، زیرا نرخ باروری در زیر سطح جانشینی برای دهه آینده باقی خواهد ماند. ایران در
دهههای آینده به کشوری پیر و پژمرده تبدیل میشود از دیگر سخنرانان نخستین هماندیشی ملی چشمانداز جمعیتی ایران، دبیر شورای فرهنگی دفتر مقاممعظمرهبری بود. او در این مراسم گفت: شرایط جمعیتی ایران بهدلایل فقدان حساسیتهای لازم و نسخهپیچیهای ناصواب داخلی و خارجی، در دهههای آینده رو به وخامت خواهد رفت و از کشوری جوان و پرنشاط به کشوری پیر و پژمرده تبدیل خواهد شد. به گزارش ایرنا، حجتالاسلاموالمسلمین «رضا غلامی» افزود: به همین دلیل ایران علاوه بر بهدوشکشیدن هزینههای ناشی از عوارض پیری جمعیت، مزیتهای پرشمار یک کشور جوان را نیز از دست خواهد داد. وی با بیان اینکه نباید معضل جمعیتی ایران را کوچک شمرد، ادامه داد: روند پیری جمعیت، سرنوشت، دستیابی به قلههای پیشرفت، عزت و سربلندی کشور را بهطور جدی تهدید میکند و اگر برای آن طی 10سال آینده فکر اساسی و اقدام قاطع صورت نگیرد، امکان جبران آن از دست میرود. غلامی تصریح کرد: استمرار سیاست غلط کاهش جمعیت در کشور بهویژه در شبکه بهداشتی با هر اسم و توجیهی، گناهی نابخشودنی است و اگر در دهههای گذشته یک خطای غیرعمدی توصیف میشد، از این پس میتوان از آن
بهمثابه خیانت به کشور یاد کرد. وی افزود: خوشبختانه روزبهروز نگاه نخبگان کشور در مواجهه با معضل جمعیتی روشنتر و واقعبینانهتر و همچنین زمینه برای همگرایی نخبگان در جهت حل معضل جمعیت مهیا میشود. دبیر شورای فرهنگی دفتر مقاممعظمرهبری ادامه داد: باید از پیروی کورکورانه از نسخههای بینالمللی که طی دهههای گذشته در مواردی با سوءنیت و البته با ژست خیرخواهانه بهدنبال گرفتن مزیت جمعیتی از کشورهای مسلمان بهویژه ایران بودهاند، دست برداشت و امروز عقل و اراده ایرانی باید برای این موضوع فکر کند و تصمیم بگیرد. غلامی افزود: همچنین در کنار بعضی کمکاریها و سنگاندازیها، اکنون شاهد تلاش مجاهدانه و شبانهروزی جمع قابلتوجهی از مراکز فرهنگی و نخبگان در مسیر تحقق سیاستهای کلی نظام در حوزه جمعیت هستیم که این تلاشهای موثر بهخصوص در عرصههای فرهنگی قابلتقدیر است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.