|

2 درس از انتخابات پارلمانی تونس

پژمان پارسی‌پور: پیروزی حزب سکولار «ندای تونس» در انتخابات پارلمانی، دو درس مهم برای ناظران تحولات منطقه خاورمیانه و شمال‌آفریقا به‌همراه داشت. نخستین درس می‌تواند خوشبین‌کننده و دومین آن می‌تواند دلیلی برای نگرانی نسبت به چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی پیش‌روی تونس باشد. نخستین درس انتخابات تونس آن بود که بهار عربی خیابانی یکطرفه نیست که لزوما به بنیادگرایی منتهی شود. خلاف خشونت غیرمنتظره‌ای که در جریان تحولات سیاسی در کشورهایی چون سوریه و لیبی به‌وقوع پیوست انقلاب‌های به‌وقوع‌پیوسته در خاورمیانه و شمال آفریقا نشان دادند که گرچه مذهب اسلام نیروی مهم فرهنگی و اجتماعی در کشورهای آن منطقه به‌شمار می‌رود با این حال، اکثریت مردم آن کشورها اشتیاق کمی به حکومت بنیادگرایان تندرو دارند. درواقع، می‌توان ردپای پیشرفت چشمگیر سیاستمداران اسلامگرا در مدت کوتاه پس از سقوط رژیم‌های اقتدارگرا در منطقه را در سازماندهی اجتماعی بالای آنان یا خدمات عمومی ارایه‌شده از سوی آنها به مردم دنبال کرد. تونس‌ در مرکز حوادث قرار داشت. در سال 2011 میلادی آن کشور تحت رهبری حزب «النهضه» قرار گرفت. در آن زمان این حزب نامزدهای متعدد زن را راهی انتخابات کرد. النهضه به‌دنبال بحران سیاسی ایجادشده در سال گذشته در جریان مذاکره با گروه‌های رقیب، قدرت را به‌صورت مسالمت‌آمیز واگذار کرد. رهبر این حزب «الباجی قائد السبسی»، 80ساله؛ پیش‌تر به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت تونس در سال2011میلادی خدمت کرده بود و سابقه فعالیت سیاسی طولانی مدتی پیش از وقوع انقلاب را در تونس داشته است. از جمله سمت‌های او می‌توان به تصدی‌گری سفارت تونس در برلین در زمان به قدرت‌رسیدن بن‌علی اشاره کرد. دومین درس از انتخابات اخیر تونس آن بود که نباید انتظار اصلاحات اقتصادی رادیکال را داشت. برای آنهایی که از این موضوع هراس داشتند که روند دموکراسی‌سازی در کشورهای منطقه احتمالا به سوی افراط‌گرایی سوق پیدا کند، وضعیت موجود و پیروزی حزب «ندای تونس» احتمالا خبر خوبی خواهد بود. با این وجود، گرچه برنامه‌های ارایه‌شده از سوی حزب «ندای تونس» به‌خصوص در حوزه تقویت وضعیت اقتصادی زنان جامعه قابل تحسین است، اما این نگرانی وجود دارد که معیارها و ضوابط موثر و کارآمد برای عملیاتی‌کردن این برنامه‌ها وجود نداشته باشد: ایجاد اداره تازه دولتی برای مقابله با تبعیض، سرمایه‌گذاری در ساخت مسکن‌های اجتماعی برای کارگران زن جوان و همچنین افزایش مدت‌زمان قانونی مرخصی بارداری. مهم‌تر از همه آنکه برنامه اقتصادی «ندای تونس» هنوز در هاله‌ای از ابهام است. این حزب وعده داده که تعامل و رضایت میان دولت، جامعه مدنی، اتحادیه کارگری و کارمندان از یکدیگر را ارتقا خواهد داد و از هزینه‌های عمومی خواهد کاست. ندای تونس همچنین وعده داده اصلاحاتی را در نظام یارانه سوخت به انجام خواهد رساند. این حزب همچنین از لزوم افزایش صادرات صنعتی و تقویت صنایع با ارزش افزوده بالا به‌خصوص در در حوزه فناوری و انرژی‌های تجدیدپذیر خبر داده است. این حزب همچنین وعده داده یارانه در نظرگرفته برای توسعه اقتصادی در مناطق فقیرتر تونس را از 50میلیارددینار (28میلیارددلار) ظرف پنج‌سال آینده به 30میلیارد افزایش دهد و این مبلغ را از محل بودجه‌عمومی تامین خواهد کرد. با توجه به کلیشه‌ها چنین وعده‌هایی به یادآورنده اساسنامه‌های انتخاباتی احزاب سوسیال‌دموکراتیک در اروپا هستند. فارغ از آنکه این وعده‌ها در شرایط عادی مسایل خوبی هستند. آنچه اکنون تونس به آن احتیاج دارد، آزادسازی اقتصادی است. اکنون «محمود بن رمضان» معاون پیشین دبیرکل حزب کمونیستی «تجدید» تونس چهره اصلی سیاستگذاری اقتصادی حزب «ندای تونس» است. با چنین وضعیتی آن حزب هیچ‌چیزی برای عرضه در حوزه اقتصادی نخواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.