تلاش برای توافق هستهای زیر سایه بدبینیها
ترجمه: ساناز نفیسی
کمتر از چهارهفته تا پایان مهلت تمدیدشده برای دستیابی به توافق هستهای باقی مانده است و فرآیند مذاکرات در سایهای از بیم و امید قرار دارد. برخی از دیپلماتها نسبت به نتیجهبخشبودن مذاکرات حتی در ساعات پایانی روز 24نوامبر خوشبین هستند اما برخی دیگر تردید دارند و بر تداوم شکاف بزرگ میان خواستههای ایران و غرب تاکید میکنند. «دیوید سنگر» در یادداشتی در روزنامه «نیویورکتایمز» ضمن اشاره به تلاشهای ایران و شش کشور جهان برای دستیابی به راهی جهت خروج از بنبست هستهای به اظهارات اخیر یوکیا آمانو، رییس سازمان بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرده و مدعی است ایران تاکنون برخی از تعهداتش نسبت به این سازمان بینالمللی را انجام نداده است؛ ادعایی که بارها توسط مقامهای ایرانی رد شده است. به نوشته او، درست زمانی که تیم مذاکرهکننده آمریکایی از نشانههایی مبنی بر تلاشهای ایران برای دستیابی به توافق گسترده با ایالات متحده آمریکا دم میزنند، رییس «آژانس بینالمللی انرژی اتمی» روز جمعه ادعا کرد ایران روند پاسخ به سوالات آژانس در مورد تلاشهای مشکوکش برای طراحی و ساخت بمب را متوقف کرده است. بهگفته «یوکیا آمانو»، رییس «آژانس
بینالمللی انرژی اتمی»، ایران به تعهدات خویش، مبنی بر ارایه اطلاعات بیشتر در مورد ابعاد احتمالی برنامه نظامی هستهای خود عمل نکرده است و این برخلاف تعهد حسن روحانی، رییسجمهوری ایران است؛ کسی که پیش از این نسبت به تمایل خویش برای برطرفکردن ابهامات موجود در پرونده هستهای این کشور اطمینان داده بود. «آنچه در شرایط کنونی موردنیاز است، عمل است.» این عبارتی است که رییس «آژانس بینالمللی انرژی اتمی» بر زبان آورد. او سپس به فهرستی از مواردی اشاره کرد که به ادعای رییس این نهاد بینالمللی، ایران تاکنون از پاسخ به آنها طفره رفته است. مقامهای ایرانی بارها بر این مساله تاکید کردهاند که آنچه غرب از آن، تحت عنوان اسناد و مدارکی علیه برنامه صلحآمیز ایران یاد میکند، جعلی است و این کشور تاکنون به اندازه کافی به سوالات آژانس پاسخ داده است. اظهارات آمانو یک سوال اصلی را مطرح میکند؛ مسالهای که مذاکرهکنندگان آمریکایی تاکنون از پرداختن به آن خودداری کردهاند.
آیا ایران باید برای تحقق توافقنهایی به فعالیتهای گذشتهاش اعتراف کند یا اینکه تحقق این توافقنامه صرفا زمینه و مکانیسم لازم را برای نظارت بر برنامه هستهای ایران فراهم میکند. «سنگر» در بخش دیگر این مقاله مینویسد سالهای متمادی مقامهای آمریکایی و نمایندگان «آژانس بینالمللی انرژی اتمی» بر دسترسی به سایتهای تحقیقاتی ایران پافشاری میکردند؛ سایتهایی که به ادعای آنها حاوی گزارشهایی در مورد توان دستیابی ایران به سلاح هستهای است. با این حال در طول دوران ریاست «جرج بوش»، آمریکاییها به این نتیجه رسیدند که از شتاب فعالیتهای هستهای ایران کاسته شده است اما این کشور در حال اجرای برنامههایش با ضرباهنگ ملایمتری است. به نوشته این نویسنده، اظهارات «آمانو» در حالی مطرح شد که روز جمعه «جان کری»، وزیر امور خارجه آمریکا در مصاحبه با «چارلی رز» برای حل بحران هستهای اعلام آمادگی کرد: «ما به پایان ضربالاجل نهایی برای دستیابی به توافق هستهای نزدیکتر میشویم و این در حالی است که هنوز شکاف بزرگی میان ما و ایران وجود دارد.» «جان کری» نیز همانند سایر مذاکرهکنندگان آمریکایی در مورد قطع آنچه از آن تحت عنوان «چهار
مسیر برای دستیابی به سلاح هستهای» یاد میشود، گفت: اول، مساله غنیسازی اورانیوم در نطنز و سایت فردو، دوم، تاسیسات مخفی زیرزمینی (که به ادعای «سنگر» باراک اوباما در سال 2010 موجودیت آن را اعلام کرد) سوم، تولید پلوتونیوم در رآکتور آبسنگین اراک که ایران مدعی است غرب در تلاش برای انجام خرابکاری در آن است و چهارم قطع راه دستیابی ایران به ساخت بمب هستهای. به ادعای این نویسنده، «آمانو» در سخنرانی اخیر خود بیشتر بر سوالاتی متمرکز شد که ایران تاکنون از پاسخدادن به آن طفره رفته است؛ سوالاتی که بهگفته رییس آژانس براساس یافتههای این نهاد بینالمللی و دادههایی است که آمریکا، رژیم اسراییل و برخی دیگر از کشورها در اختیارش قرار دادهاند و بر برخی فعالیتهای مشکوک ایران متمرکز است. «سنگر»، در انتهای یادداشت خود به گفته یکی از دیپلماتهای پیشین ژاپن در مورد مذاکرات هستهای اشاره میکند. به عقیده این دیپلمات فرآیند مذاکرات هستهای ایران بیپایان نیست و میتواند ظرف یک یا دو سال حل شود. با این حال به ادعای «آژانس»، ایران تاکنون مانع از گفتوگو با دانشمندان و فعالان هستهای ایرانی شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.