|

حمیدرضا آصفی در گفت‌وگو با «شرق»:

«اوباما» این ‌روزها حالش خوب نیست

سعید شمس

تعیین نظام قانونگذاری دومجلسی در ایالات‌متحده آمریکا ریشه در دوران پیش‌از استقلال دارد. در دوران حاکمیت لندن بر مستعمرات 13گانه، امپراتوری بریتانیا دارای دومجلس اعیان‌ و عوام بود و همین الگو نیز توسط دولت‌های ایالتی در سرزمین‌های جدید به مرحله اجرا گذاشته شد. تا پیش از آغاز جنگ استقلال، از ۱۳مستعمره انگلیسی، ۱۱ایالت با دومجلس اداره می‌شد. این مستعمره‌ها پس از کسب استقلال، همین سیستم قانونگذاری را در پیش گرفتند و نظام دو مجلسی را در قانون‌اساسی ایالات‌متحده‌آمریکا به وجود آوردند. البته ضرورت‌های محلی در سرزمین آمریکا، تشکیل دومجلس را در این کشور نوپا تقویت کرد و دقیقا به همین دلیل است که هم کنگره و هم سنا در نظام تصمیم‌گیری و مدیریتی آمریکا از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین به لحاظ سیاسی، بسیاری، انتخابات مجلس نمایندگان را پیش‌زمینه‌ای برای انتخابات ریاست‌جمهوری می‌دانند که همین مساله، موجب می‌شود فضای انتخاباتی مشاهده شده فضایی کاملا جدی باشد. آمریکایی‌ها در حالی به‌پای صندوق‌های رای می‌روند که شواهد، نشانگر برتری جمهوریخواهان است تا این سوال به وجود بیاید که «بعد از پررنگ‌ترشدن جمهوریخواهان در کنگره و اکثریت احتمالی‌شان در سنا چه وضعیتی در آمریکا و مشخصا برای دولت اوباما به وجود خواهد آمد» و اینکه آیا می‌توان گفت روزهای دشواری در انتظار رییس‌جمهور دموکرات است یا نه. حمیدرضا آصفی با بیان اینکه «اگر جمهوریخواهان بتوانند با انتخابات، هم سنا و هم کنگره را در اختیار خود بگیرند، حتما به‌عنوان شانس برتر به انتخابات ریاست‌جمهوری 2016 وارد خواهند شد؛ به‌خصوص اینکه کارنامه باراک اوباما، کارنامه‌ای مملو از غلط و ناکارآمدی و به بن‌بست‌رسیدن برنامه‌های مهم است. دقیقا به همین دلیل دموکرات‌ها اصلا تمایل ندارند تا بازی را به رقیب واگذار کنند»، تاکید دارد جمهوریخواهان موقعیت مطلوبی در انتخابات‌چهارم‌ماه نوامبر دارند. با حمیدرضا آصفی، سخنگوی اسبق وزارت‌خارجه درباره شرایط حاکم بر فضای انتخاباتی، شرایط تصمیم‌گیری پس از برنده‌شدن احتمالی جمهوریخواهان که احتمالی محتمل است و سرنوشت ائتلاف ضدداعش، پرونده هسته‌ای ایران و... بعد از تغییرات احتمالی در فضای سیاسی و تصمیم‌گیری ایالات‌متحده به گفت‌وگو نشسته‌ایم: انتخابات کنگره آمریکا اتفاق مهم هفته جاری در فضای سیاسی ایالات‌متحده و همچنین نظام بین‌الملل است. این ذهنیت که جمهوریخواهان نسبت به دموکرات‌ها از شرایط بهتری برخوردار هستند را می‌توان بر اساس واقعیت موجود در آمریکا دانست؟ حتما. آمار چیزی غیر از این نمی‌گوید. در انتخابات چهارم‌ماه نوامبر تکلیف 36 کرسی سنا و اکثر کرسی‌های مجلس نمایندگان تعیین می‌شود. البته در حال‌حاضر جمهوریخواهان نسبت به رقیب خود در مجلس نمایندگان برتری 234 بر 199 دارند. اما در سنا دموکرات‌ها 55 بر 45 برتری دارند و آمریکا در شرایطی به استقبال انتخابات می‌رود که تقریبا هیچ‌کس نمی‌پذیرد جمهوریخواهان بعد از این روز، اکثریت خود در مجلس نمایندگان یا همان کنگره را از دست دهند و حتی اینطور گفته می‌شود کرسی‌های دموکرات‌ها از 199کرسی هم کمتر شود. اما «نانسی پلوسی» رهبر اقلیت دموکرات مجلس نمایندگان با قاطعیت گفته بود برنده انتخابات خواهند شد. ایشان خودش هم می‌داند این گفته‌اش بلوف است و باز هم می‌داند هیچ‌کس این قضیه را جدی نمی‌گیرد، چون تقریبا محال است که دموکرات‌ها، مجلس نمایندگان را در اختیار خود ببینند. سنا چطور؟ در آنجا هم شرایط همین است. دقیقا در سنا هم مانند انتخابات کنگره وضعیت نشانگر این است که جریان متبوع رییس‌جمهوری نمی‌تواند شانس چندانی برای برنده‌شدن داشته باشد و حتی احتمال می‌رود برتری 10عددی کنونی را نیز از دست بدهند. قرار است در 35 حوزه رای‌گیری شود که اکثر این حوزه‌ها در انتخابات 2012 به «میت رامنی» جمهوریخواه رای داده بودند. در حال حاضر 21کرسی از این 36حوزه در اختیار دموکرات‌ها و 15کرسی از آن جمهورخواهان است. شواهد نشان می‌دهد دموکرات‌ها در 12ایالت و جمهوریخواهان در 16ایالت قطعا برنده هستند و هشت‌ایالت دیگر تعیین خواهد کرد که آیا دموکرات‌ها می‌توانند همچنان اکثریت را در سنا حفظ کنند یا جمهوریخواهان در شرایطی به استقبال انتخابات مهم 2016 خواهند رفت که هم کنگره و هم سنا را به طور تمام‌وکمال در اختیار خواهند داشت. این در حالی است که نظرسنجی‌ها وضعیت اوباما را بسیار نامطلوب نشان می‌دهد، به طوری که میزان محبوبیت رییس‌جمهوری آمریکا به 43درصد کاهش پیدا کرده است تا معلوم شود «وضعیت سیاسی» دموکرات‌ها اوضاع خوبی نیست. احتمال دارد داستان «داعش» و پرونده هسته‌ای ایران تاثیر مثبتی بر وضعیت دموکرات‌ها بگذارد؟ قبل از پاسخ‌دادن به این پرسش باید بگویم حملات به داعش تحرکی نمایشی است. درباره این سوال نیز باید بگویم این امکان وجود دارد مسایلی چون داعش، لایحه مهاجرت و حتی پرونده هسته‌ای بتوانند وضعیت را برای اوباما و حزبش بهتر کنند. با این‌حال این امکان، امکانی ضعیف است و آنها دشواری‌های زیادی را پیش‌روی خود می‌بینند. به‌خصوص اینکه جمهوریخواهان این هدف را دنبال می‌کنند که از انتخابات نوامبر 2014، پلی برای برنده‌شدن در انتخابات2015 بسازند. در آمریکا رییس‌جمهوری را در ‌دوسال پایانی دوره هشت‌ساله‌اش «اردک لنگ» می‌نامند. با این توصیف، سیاست اوباما با مجلسی که جمهوریخواه خواهد بود، تقابلی خواهد بود یا تعاملی؟ این سوال را نمی‌توان به طور کلی جواب داد. در برخی از زمینه‌ها ممکن است اختلاف‌نظر و در برخی از مسایل اتفاق‌نظر داشته باشند، مثلا درباره لایحه مهاجرت یا اعمال مالیات با هم مشکل دارند و حتی در مورد هسته‌ای که به ایران ربط دارد هم اختلاف دارند. اما همیشه و در هرحالتی از حامیان رژیم صهیونیستی هستند و همچنین موضع مشترکی درباره کشورهای عربی تاثیرگذار و مهمی که همسایه جمهوری اسلامی هستند، دارند. به همین دلیل نمی‌شود به این سوال، جوابی قاطع داد. بعضا این‌طور گفته می‌شود که رییس‌جمهوری وقتی برای حضور در انتخابات آینده منع قانونی دارد، ترجیحش این است سال‌های پایانی را در آرامش بگذراند. اوباما به‌عنوان نماینده دموکرات‌ها در کاخ‌سفید است و به همین دلیل در تلاش خواهد بود تا با ارایه کارنامه‌ای درخشان و قابل قبول شرایطی را به وجود بیاورد تا بعد از خروج از کاخ‌سفید، رییس‌جمهوری دموکرات را جانشین خود ببیند. البته احتمالا او در این دوسال در برخی از موارد با جسارت بیشتری عمل کند که خب، این اتفاق، اتفاقی کاملا طبیعی است. جمهوریخواهان در صورت تصاحب اکثریت سنا و کنگره، مجال بیشتری خواهند داشت و این، ‌کار را برای کاخ‌سفید دشوار می‌کند. آنها حتما در ارتباط با قانون دست بازتری خواهند داشت و از آنجایی که رییس‌جمهوری نمی‌تواند همه قوانین مصوبه را وتو کند و دقیقا به همین دلیل است که انتخابات کنگره در فضای سیاسی آمریکا از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. البته جمهوریخواهان هم‌اکنون بیشترین کرسی‌ها را در اختیار دارند و در تلاشند در سنا هم موقعیت بهتری داشته باشند. سوال مهم این است که نتیجه به دست‌آمده در انتخابات کنونی چه تاثیری بر فضای هسته‌ای بین ایران و 1+ 5 می‌گذارد، یا بهتر است اینطور گفته ‌شود کار اوباما برای پیشبرد برنامه‌هایش مشکل‌تر می‌شود؟ آقای‌اوباما می‌تواند نظر کنگره را نادیده بگیرد و بخواهد تحریم‌ها را لغو کند. اما مساله این است که موضوع هسته‌ای در آمریکا برای هردو جریان به ابزار مهم سیاسی تبدیل شده و به همین دلیل جمهوریخواهان در تلاش خواهند بود در سال2016 اوباما نتواند اینطور ادعا کند دنیا را از تهدیدی به نام ایران هسته‌ای (که البته این برداشت اشتباهی از سوی آمریکایی‌ها و غربی‌هاست) نجات داده است. البته همیشه این دموکرات‌ها بودند که بیشترین تحریم‌ها را بر جمهوری‌اسلامی تحمیل کردند. دقیقا همین‌طور است و اوباما توانست تا کشورهای اروپایی را برای اعمال فشار بیشتر بر ایران ترغیب کند که اتفاقا توانست در این هدف خود موفقیت‌هایی هم داشته باشد. واقعیت این است هررییس‌جمهور با هرنگاهی که وارد کاخ‌سفید شود، ایران‌ستیزی و ایران‌هراسی را به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین اصول خود پیگیری خواهد کرد و در این مساله هیچ تشکیکی وارد نیست. اما اوباما آشکارا از مختومه‌شدن پرونده هسته‌ای حمایت می‌کند. رییس‌جمهوری واقعا دوست دارد این پرونده به سرانجام برسد. اما نه با این هدف که مثلا کمکی به ایران و رفع تحریم‌ها کند. رایزنی‌های اوباما فقط و فقط با این هدف پیگیری می‌شود که در پایان دوران کاخ‌سفید نشینی اعلام کند در دوران ریاست‌جمهوری‌اش توانسته یکی از مسایل پیچیده و بحرانی را حل کند. البته پیچیدگی و بحرانی‌بودن این مساله خیال خام و توهمی است که بدخواهان جمهوری‌اسلامی سعی دارند به دنیا تزریق کنند. البته جمهوریخواهان تمایل ندارند که پرونده در زمان ریاست اوباما ختم‌به‌خیر شود. این نوع رفتار در شرایطی است که تحرکات هسته‌ای جمهوری اسلامی بدون هیچ‌حرف‌وحدیثی در چارچوب پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای یا همان ان‌پی‌تی است. بیمه همگانی درمانی برای اقشار مختلف آمریکا بسیار مهم است. با توجه به مخالفت جمهوریخواهان، تکلیف این مساله چه می‌شود؟ همان‌طور که گفتید، جمهوریخواهان مخالفند و اوباما البته تاکید دارد این قانون هرچه زودتر نهایی شود. باید دید وضعیت در سنا و کنگره چگونه می‌شود. اما به طور قطعی می‌توان گفت سنا و کنگره اگر از دست دموکرات‌ها خارج شود، قانون بیمه همگانی به یکی از چالش‌های بحث‌برانگیز دولت اوباما و البته آمریکا تبدیل خواهد شد، چون محال است جمهوریخواهان در این مساله از موضع خود عقب‌نشینی کنند. مساله فلسطین چطور؟ همه می‌دانند سیاست‌های حمایتی جمهوریخواهان از اسراییل پررنگ‌تر از دموکرات‌هاست. اوباما رابطه خوبی با حزب «لیکود» و «بنیامین نتانیاهو» نخست‌وزیر این رژیم ندارد. رابطه واشنگتن و تل‌آویو در این مدت شکننده بوده و هرج‌ومرج‌هایی را بین آمریکا و اسراییل به وجود آورده است. وضعیت رژیم صهیونیستی با دولت اوباما ضعیف‌تر از گذشته بود و اگر جمهوریخواهان قدرت را در دست بگیرند، حتما به میزان قابل توجهی رابطه را ترمیم می‌کنند و در نتیجه فلسطینیان بیشتر دچار مشکل خواهند شد. ذهنیتی در نظام بین‌الملل رای به این می‌دهد که «جمهوریخواهان افراطی‌تر از دموکرات‌ها هستند» و به‌همین دلیل شاید مطلوب دموکرات‌ها تشکیل سنا و کنگره با اکثریتی جمهوریخواه است تا در نتیجه تندروهای احتمالی در دوسال آتی، مردم در سال2016 رییسی دموکرات را به کاخ‌سفید روانه کنند. اگر جمهوریخواهان بتوانند در انتخابات هم سنا و هم کنگره را در اختیار خود بگیرند، حتما به‌عنوان شانس محتمل به انتخابات ریاست‌جمهوری 2016 ورود خواهند کرد. به خصوص اینکه کارنامه باراک اوباما کارنامه‌ای مملو از غلط و ناکارآمدی و به بن‌بست‌رسیدن برنامه‌های مهم است. دقیقا به همین دلیل دموکرات‌ها اصلا تمایل ندارند تا بازی را به رقیب ببازند. چه نتیجه‌ای می‌توان از این گفت‌وگو گرفت؟ اوباما این‌روزها حالش خوب نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.