|

تدابیر وزارت بهداشت برای «ابولا»

محمود نبوی . معاون مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر

نام بیماری «ابولا» که امروزه در بخش‌هایی از جهان شایع شده و ترس و وحشتی را بین اهالی آن مناطق پدید آورده است، در اصل نام ویروسی است که نام این ویروس نیز از روی یکی از رودخانه‌های کشور جمهوری دموکراتیک کنگو گرفته شده است. این بیماری یکی از مسری‌ترین بیماری‌های شناخته‌شده در جهان است که ویروس آن در ترشحات بدن فرد مبتلا وجود دارد و امکان سرایت از راه تماس با ترشحات بدن افراد بیمار (خون، ترشحات تنفسی و خلط، ادرار، مدفوع، ترشحات تناسلی و عرق بدن) وجود دارد. «ابولا» یکی از بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان است که چندین علامت و نشانه دارد که اصلی‌ترین علایم آن تب و ‌خونریزی‌ است. (این بیماری، یکی از تب‌های خونریزی‌دهنده ویروسی است که از همه این گروه بیماری‌ها، مسری‌تر و مرگ‌ومیر بالاتری تا 50درصد مبتلایان دارد.) علایم بیماری در فرد مبتلا به‌صورت ناگهانی با بروز تب و بی‌حالی عمومی و کوفتگی شدید مشاهده می‌شود. علایم دیگری مانند سردرد شدید، ضعف، درد عضلات، تهوع، استفراغ و دردشکمی و اسهال نیز ممکن است در بیمار بروز کند. مخزن شناخته‌شده این بیماری، برخی گونه‌های خفاش میوه‌خوار جنگلی مرکز آفریقاست که ویروس «ابولا» بدون ایجاد بیماری، در آنها وجود دارد و با ترشحات بزاق و ترشحات دفعی از آنها، سبب آلودگی میوه‌های جنگلی درختان شده و آهو‌ها، میمون‌ها و پستانداران وحشی را که از این میوه‌ها و شاخ و برگ آلوده تغذیه می‌کنند، مانند انسان به‌‌شدت بیمار می‌کند که طی چندروز می‌میرند. بروز «ابولا» در این حیوانات، سبب ضعف و ناتوانی آنها برای فرار هنگام شکار می‌شود. از آنجا که پستانداران ضعیف و ناتوان، به‌راحتی شکار می‌شوند و به‌آسانی‌ در دسترس انسان قرار می‌گیرند، در نتیجه انسان‌ها بر اثر اقداماتی مانند قصابی و قطعه‌کردن شکار برای تغذیه از آنها، آلوده می‌شوند، سپس بیماری بین انسان‌ها اپیدمی می‌شود‌. باید دانست که گرچه موارد تک‌گیر از مناطق آلوده آفریقا وارد کشورهای اروپایی و آمریکای‌شمالی نیز شده‌اند، اما مراقبت‌های بهداشتی خوب و اقدامات پیشگیرانه، سبب جلوگیری از انتشار بیماری «ابولا» در این کشورها شده است. در برخی از کشورها، تدابیر خاصی برای مقابله با این بیماری اندیشیده شده است، برای مثال بسیاری از پروازها از مبدا غرب‌آفریقا به کشورهای شرق‌آفریقا مانند کنیا لغو شده است. همچنین سازمان جهانی بهداشت، نیروهای امدادی را برای مقابله با این ویروس و... به منطقه اعزام کرده است. در بیمارستان‌ها اتاق‌های ایزوله و قرنطینه‌های موقت در نظر گرفته شده است. ماسک حفاظتی ویژه و البسه محافظ و... در بیمارستان‌ها و مراکز به‌کار گرفته می‌شود. حتی در محل‌هایی که بیمارستانی وجود ندارد، از چادر استفاده می‌کنند. البته این چادرها به‌گونه‌ای طراحی شده است که شبیه اتاق ایزوله باشد. از آنجا که مراسم حج، یکی از بزرگ‌ترین مراسم دینی در جهان است و هرساله زایران زیادی از کشورهای مختلف جهان به عربستان می‌روند، دولت عربستان با توجه به احتمال گسترش این بیماری در بین زایران، برای جلوگیری از بروز اپیدمی در سال‌جاری، از پذیرش زایران از کشورهای آلوده خودداری کرده است. به همین دلیل در مراسم حج امسال و تاکنون در عربستان، مواردی از ابتلا به این بیماری مشاهده نشده است. پس از آنکه اخبار مربوط به گسترش این بیماری در جهان منتشر شد، نگرانی‌هایی درباره احتمال شیوع این بیماری در تمام کشورهای جهان از جمله کشور ما ایران، پدید آمده است، اما باید تاکید کرد تاکنون مواردی از این بیماری در کشور ما مشاهده نشده است. هم‌اکنون برنامه کنترل مسافران در همه فرودگاه‌های ایران انجام می‌شود. این برنامه کنترل در فرودگاه‌ها، از سال1389 (که پاندمی آنفلوآنزای «H1N1» مطرح شد)، اعمال می‌شود. گرچه پرواز مستقیم از کشورهایی که این بیماری در آنها شایع است، به ایران و بالعکس وجود ندارد، اما در فرودگاه‌ها گذرنامه تمام مسافران کنترل می‌شود و چنانچه افراد به کشورهایی که اپیدمی «ابولا» در آنها مشاهده شده و کلا غرب آفریقا، مسافرت داشته باشند به کارشناسان بهداشت معرفی شوند. کارشناسان مربوطه نیز پس از مصاحبه با افراد فوق، چک‌فهرست مربوطه را تکمیل می‌کنند و در صورت مشاهده کسالت، توسط پزشک مستقر در پایگاه بهداشتی معاینه می‌شود و دیگر اقدامات لازم نظیر معرفی به بیمارستان و در صورت وجود بیماری‌های شدید، اعزام به بخش‌های ایزوله تنفسی صورت می‌گیرد. در صورت مشاهده علایم مشکوک به بیماری‌هایی مانند کورونا ویروس، مرس یا تب‌های خونریزی‌دهنده ویروسی نیز با آمبولانس‌های اورژانس مستقر در پایگاه، به مراکز درمانی مجهز اعزام می‌شود و همچنین آموزش‌های لازم به بیمار و همراهان وی داده خواهد شد. اما اگر این افراد علامتی از بیماری نداشته باشند، به آنها در مورد علایم بیماری‌های کورونا ویروس، مرس و تب خونریزی‌دهنده آموزش می‌دهند تا چنانچه فردی علامت این بیماری را نداشت، اما به این کشورها سفر کرده بود، تا 21روز (سه‌هفته) مراقب خود باشد و اگر در این مدت، علایمی دال بر وجود این بیماری در خود مشاهده کرد، در اسرع وقت به مراکز درمانی منطقه سکونت که آدرس و تلفن آنها به وی داده می‌شود، مراجعه کند. در کشور ما از سال1389 در منطقه پوشش هر دانشکده پزشکی، اتاق‌های ایزوله تنفسی ساخته‌اند. در دانشگاه‌های کوچک، حداقل یک اتاق ایزوله تنفسی و در دانشگاه‌ها و مراکز جمعیتی بزرگ‌تر، تا چند اتاق ساخته شده‌ است. برخی بیمارستان‌ها در این مناطق نیز اتاق‌های ایزوله تنفسی دارند که هوای تصفیه‌شده با فشار منفی دارند و ایزوله‌اند و به وسایل حفاظت فردی مجهز شده‌اند. در حال حاضر در کشور ما 170 اتاق ایزوله برای مقابله با بیماری‌های با واگیری بالا مانند بیماری‌های تنفسی نوپدید (ویروس‌های نوپدید تنفسی) و تب‌های خونریزی‌دهنده ویروسی مانند تب کریمه و کنگو و سایر تب‌های خونریزی‌دهنده ویروسی وجود دارد و اگر موردی از «ابولا» وارد شود، امکان درمان حمایتی بیمار در بخش ایزوله و مقابله با گسترش بیماری وجود دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.