|

نگاهی کوتاه به انواع بیماری‌های اعصاب کودکان

تب و تشنج، شایع‌ترین اختلال تشنجی

محمودرضا اشرفی . فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان ،عضو کمیته علمی و اجرایی بیست‌وششمین همایش بین‌المللی بیماری‌های کودکان

بیماری‌های مغز و اعصاب از شایع‌ترین بیماری‌های کودکان به‌شمار می‌روند. درواقع یکی از پرمراجعه‌ترین رشته‌های فوق‌تخصصی کودکان، رشته اعصاب کودکان است. مهم‌ترین این بیماری‌ها صرع (اپیلپسی)، تب و تشنج، فلج مغزی، مشکلات تکاملی و اختلالات ذهنی و شیرخوار شُل (فلاپی) هستند. تب و تشنج، شایع‌ترین اختلال تشنجی دوران کودکی است و حدود پنج‌درصد کودکان تا پنج‌سالگی دچار حمله تب و تشنج می‌شوند. چهار تا 10درصد کودکان و نوجوانان تا حدود 14سالگی، دچار حداقل یک حمله تشنجی می‌شوند که یک‌درصد این موارد، بیماری صرع (اپیلپسی) است. صرع، تکرار تشنج بدون علت مشخص از جمله تب است. یک تا سه‌‌درصد افراد جامعه دارای مشکلات ذهنی یا همان عقب‌ماندگی ذهنی و ناتوانی عقلانی هستند. ضریب هوشی طبیعی بین 90 تا 110 است، بر همین اساس مشکلات ذهنی بر اساس ضریب هوشی تقسیم‌بندی می‌شود. به‌طور کلی کسانی که ضریب هوشی‌شان زیر 70 است، دارای مشکلات ذهنی هستند. بیماران دچار مشکلات ذهنی به‌طور کلی به دو دسته خفیف و شدید تقسیم می‌شوند که در گروه خفیف، بهره هوشی بین 50 تا 70 و در گروه شدید، کمتر از 50 است. اکثر کسانی که از مشکلات ذهنی رنج می‌برند، خوشبختانه دارای مشکلات ذهنی از نوع خفیف هستند. با وجود آنکه تظاهر این مساله گاهی به‌صورت تاخیر در تکلم ظهور می‌یابد، اما اکثرا این کودکان در سنین ورود به مدرسه و دبستان دچار مشکل جدی شده و اغلب والدین تا قبل از این سن متوجه مشکلات مربوط به یادگیری و آموزش آنان نمی‌شوند. دو تا دو‌ونیم در هزار از متولدان زنده، دچار فلج مغزی هستند. این کودکان تاخیر تکامل حرکتی دارند و گاهی دچار اختلال «تون» می‌شوند که منشا آن، مشکلات مغزی است. در این عارضه، مقاومت عضله در برابر کشش افزایش می‌یابد. بیشتر افراد دچار فلج مغزی در حین معاینات دچار افزایش «تون» یا «هایپرتونی» (اسپاستیک) هستند. به عبارتی 70 تا 80درصد بیماران فلج مغزی از نوع «اسپاستیک» هستند. اقدامات درمانی انجام‌شده برای این افراد، انجام فیزیوتراپی و توانبخشی است. از دیگر بیماری‌های قابل اهمیت در طب اعصاب کودکان، «شیرخوار شُل» یا فلاپی است. در واقع یکی از دلایل مراجعه والدین این نوزادان و شیرخواران به متخصصان اعصاب کودکان، تاخیر تکاملی-حرکتی و شُلی بدن این قبیل از شیرخواران است. علت این پدیده، ممکن است مغزی یا محیطی باشد. مهم‌ترین علت ابتلا به عارضه مغزی در بین این کودکان، خفگی‌های زایمانی (آسفیکسی) است. از سایر علل مغزی می‌توان عفونت‌های سیستمیک، صدمات مغزی حین زایمان، بیماری‌های مادرزادی متابولیسم و سندرم‌های ژنتیک را نام برد. کودکان فلاپی با منشا مغزی به غیراز شُلی، دارای علامت‌های دیگری از قبیل تشنج، کاهش سطح هوشیاری، کوچکی دور سر و گاه چهره غیرطبیعی نیز هستند. دسته دوم از علل شیرخوار «هیپوتون»، علل محیطی است که صدمات به نخاع و بیماری‌های عضلانی از علل عمده آن به‌شمار می‌رود. یکی از بیماری‌های شایع مربوط به نخاع که می‌تواند به شیرخوار «هیپوتون» منجر شود، بیماری «وردینگ هوفمن» است. این بیماری، دومین بیماری شایع عصبی-عضلانی نوزادان و شایع‌ترین علت ژنتیک مرگ شیرخواران محسوب می‌شود. در این بیماری، سلول‌های شاخ قدامی نخاع به صورت ژنتیک آسیب دیده و رو به انحطاط و اضمحلال می‌روند. بیماری شاخ قدامی نخاع، به‌طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شود. در فرم شدید، نوزادان معمولا قادر به نگه‌داشتن گردن خود نیستند و زیر دوسالگی، جان خود را از دست می‌دهند. در نوع متوسط آن هرچند کودکان قادر به نشستن هستند، اما معمولا قدرت ایستادن ندارند. این کودکان از نظر بهره هوشی و یادگیری، مانند کودکان عادی هستند. در نوع خفیف بیماری، هرچند کودک یا نوجوان قدرت راه‌رفتن دارد، اما این قدرت وی، مشابه همسالانش نیست. این افراد در بالارفتن از پله‌ها یا سربالایی دچار ضعف عضلانی می‌شوند که گاه مجبور به استفاده از ویلچر یا صندلی چرخ‌دار می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.