|

راز ناگشوده میهمان‌های ناخوانده

محمدهادی محمدی

به گزارش اداره‌کل روابط‌عمومی و امور بین‌الملل کانون، «میهمان‌های ناخوانده» با تصویرگری جودی فرمانفرماییان از جمله اولین کتاب‌های تولید کانون است که در سال1345 منتشر شد و تاکنون شمارگان آن از مرز 377هزار نسخه گذشته است که باید افزود این کتاب از نخستین کتاب‌های انتشارات کانون نیست، بلکه نخستین کتابی است که انتشارات کانون پرورش فکری آن را منتشر کرده. داستان به‌دست‌آوردن حق انتشار این کتاب نیز بسیار خواندنی و شنیدنی است. این نکته هم یکی از رازهای ناگشوده تاریخ ادبیات کودکان ایران بود که به کمک منوچهر انور، چهره فرهنگی دهه‌های1340 و 1350 و خود خانم فریده فرجام گشوده شد. در یک روایت که پای آن به دانشنامه ایرانیکا نیز کشیده شد، جریانی پیوسته می‌کوشید که نخستین کتاب منتشره از سوی کانون را پری‌دریایی‌نوشته و تصویرگری فرح پهلوی عنوان کند. این‌کار که برپایه نگرش نیروی حاکم شکل گرفته، تحریف تاریخ بود. دوستانی که در کانون پرورش فکری کودکان کار می‌کنند و همه آنها که به ادبیات کودکان ایران و تحول آن علاقه‌مند هستند، می‌توانند جلد هشتم تاریخ ادبیات کودکان ایران در بخش نهادها و تاریخ شکل‌گیری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در بخش ناشران همین حوزه را بخوانند تا بدانند در دوره‌ای که کانون شکل گرفت و به پیش رفت چه انسان‌های فرهیخته و توانایی برای رشد آن کوشیدند. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سال آینده 50ساله خواهد شد. در اینکه چه کارنامه‌ای از این نهاد پیش و پس از انقلاب برجای مانده است، سخن بسیار است و در جای خود گفته شده و بخشی نیز شاید از سوی دیگران گفته شود، اما باید گفت متاسفانه تیراژ 377هزار نسخه برای یکی از زیباترین افسانه‌های بازنویسی شده ایرانی می‌شود یعنی سالی دوروبر 7500 تیراژ برای 48سال. این نکته‌ای نیست که کانون به آن بنازد. به‌گونه‌ای دیگر نیز می‌شود به این آمار نگاه کرد. در این دوره 50ساله پنج‌‌نسل از کودکان بدو تولد تا 10ساله آمده و بزرگ شده‌اند. مخاطبان این کتاب در میان این گروه سنی بوده‌اند. یعنی در هر نسل چیزی دوروبر 75000 نسخه از این کتاب منتشر شده است. اگر روزی کانون صدساله شود که امیدواریم چنین شود، آنگاه باید چه گفت؟ این پدیده یعنی دسترس‌ناپذیربودن کتاب برای گروه سنی کودک و نوجوان بیش از همه متوجه آموزش‌وپرورش است. آموزش‌وپرورشی که دژ آن را با ساروج ضدکتاب ساخته‌اند. درک از نقش ادبیات کودکان در این نهاد بسیار پایین است. معماران کانون روزی که شالوده‌های آن را ریختند، برای پرورش خلاقیت کودک ایرانی این کار را کردند، بنابراین سازمانی جدای از آموزش‌وپرورش شکل گرفت. اما اکنون همین نهاد، متولی اصلی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شده است. کارآمدی یا ناکارآمدی کانون در این نقطه از زمان، نیاز به گفت‌وگوی گسترده‌تر دارد، اگر فرصتی گذاشته شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.