«کوبانی»؛ در آستانه فاجعه انسانی
سیامک کاکایی . کارشناس مسایل ترکیه و کُردها
«کوبانی» شهر کردنشین سوریه که در نزدیکی مرز ترکیه قرار دارد، در شرایط پیچیده و بغرنجی است. بیش از سههفته از محاصره این شهر توسط نیروهای «داعش» میگذرد و «کوبانی» و مناطق اطراف این شهر، درشرایط فاجعه انسانی قرار گرفتهاند و 140هزارنفر از ساکنان این مناطق به ترکیه گریختهاند و همین هفته گذشته بود که سازمانملل نسبت به شرایط زندگی و بهخطرافتادن جان جمعیت حدود 400هزارنفری «کوبانی» هشدار داد. در این میان با اینکه تحولات مربوط به «کوبانی» و تحرکات «داعش» در مناطق اطراف آن در عرصه رسانههای بینالمللی جنبه بینالمللی به خود گرفته است و حتی نیروهای موسوم به ائتلاف ضد«داعش» علیه مواضع این گروه حملاتی هوایی را انجام دادهاند، اما بیش از همه نگاهها به ترکیه معطوف شده است. از آن جهت که چرا ترکیه نسبت به شرایط بحرانی «کوبانی» تا حدود زیادی بیاعتنا بوده است؟! هرچند احمد داووداوغلو، نخستوزیر ترکیه دیرهنگام اعلام کرد ترکیه مانع از سقوط شهر «کوبانی» توسط «داعش» خواهد شد اما نسبت به اقدام گسترده و جدی ترکیه در تقابل با «داعش» تردید وجود دارد. اکنون دو مساله در نگاه ترکیه به شرایط «کوبانی» و ادامه عملیات «داعش» در
سوریه وجود دارد: اول، مصوبه پارلمان ترکیه مبنی بر اجازهدادن به ارتش ترکیه برای عملیات برونمرزی ازجمله در خاک سوریه، این سوال را بهوجود آورده که آیا ترکیه به عملیات نظامی در خاک سوریه با عنوان تقابل با «داعش» اقدام میکند؟ اما در نگاه دیگر اعتماد کافی نسبت به اهداف عملی ترکیه در تقابل با «داعش» از سوی همسایگان این کشور بهخصوص سوریه و عراق وجود ندارد. بغداد و دمشق مجوز پارلمان به ارتش ترکیه را در چارچوب خواست دولت در اتخاذ رویکرد تهاجمی- نظامی علیه همسایگان میدانند؛ مسالهای که میتواند واکنشهای جدیای در پی داشته باشد. دوم؛ این دیدگاه تا حد زیادی در تحلیلهای مربوط به شرایط حاکم بر «کوبانی» و نگاه ترکیه به آن غالب است که هدف میانمدت ترکیه از اتخاذ مواضع ضد«داعش»ی در سوریه، ترسیم سیاستی است که از طریق آن آنکارا بتواند از فرصت پیشآمده برای بهکنترلدرآوردن فعالیت کردهای سوریه برای ایجاد مناطق خودمختار استفاده کند. بهویژه آنکه تحرکات پکک و حزب اتحاد کرد دموکراتیک سوریه (PYD) در روند تحولات و روابط کردهای سوریه پررنگ شده است. در همین حال اعلام مواضع «پکک» در ارتباط با «کوبانی» و هشدار به ترکیه
درباره بیاعتنایی در قبال شرایط پیشآمده در «کوبانی»، نگرانیهای ترکیه را نسبت به آینده مساله کردها در سوریه افزایش داده است. به همین دلیل است که این دیدگاه مطرح است که یک خواست استراتژیک ترکیه، کنترل فعالیتهای کردها در منطقه است. با آنکه بسیاری از کشورها از جمله قدرتهای غربی، از سیاست ترکیه در قبال فعالیتهای «داعش» به تندی انتقاد کرده و ترکیه را متهم به حمایت از «داعش» کردهاند، اما در مقابل اقدام ترکیه در صدور مجوز عملیات نظامی در سوریه و عراق هم نمیتواند شرایط را آنگونه که دلخواه ترکیه است تغییر دهد. زیرا پیش از آنکه نگاهها به رویکرد مقابله ترکیه با «داعش» معطوف شود، نگرانیها در ارتباط با تفحص حاکمیت ملی سوریه و عراق مطرح است و شاید به همین دلیل است که در تقابل ترکیه با «داعش» تردید وجود دارد و اساسا رویکرد ترکیه را در چارچوب سیاست تهاجمی مبتنی بر ملاحظات سیاسی- امنیتی این کشور ارزیابی میکنند. در این میان اگر هم ترکیه به اقدام نظامی محدود برای جلوگیری از سقوط «کوبانی» مبادرت ورزد، همچنان نسبت به نیت ترکیه در انجام عملیات برونمرزی تردید وجود دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.