بازخوانی تلاشها برای تشخیص زودهنگام «آلزایمر»
بازخوانی تلاشها برای تشخیص زودهنگام «آلزایمر»
طی سالها و دهههای متمادی، آزمایشها و بررسیهای بسیاری برای تشخیص زودهنگام آلزایمر با شکست مواجه شده است. درواقع تنها راه تشخیص قطعی این بیماری در حال حاضر، پس از مرگ بیمار و بررسی مغز وی در آزمایشگاه است. تشخیص زودهنگام این بیماری از این جهت حایزاهمیت است که راه را برای بررسی بهتر و بیشتر سیر پیشرفت بیماری باز میکند و در نتیجه امکانی واقعی برای ساخت داروهایی جهت پیشگیری یا درمان آن را به محققان میدهد. اما هماکنون به نظر میرسد این رویا در حال تبدیل شدن به واقعیت باشد. به تازگی محققان توانستهاند از طریق انجام معاینه چشم، مراحل اولیه بروز آلزایمر را با درستی ۸۰درصد پیشبینی کنند! دو گروه از متخصصان آمریکایی و استرالیایی با استفاده از دو روش متفاوت و با بهکارگیری تکنولوژیهایی جدید موفق شدهاند تا یکی از مهمترین نشانگرهای زیستی آلزایمر (بتاآمیلویید یا پروتئینی که در بروز آن نقشی اساسی دارد)، را در عدسی و شبکیه چشم افراد بررسی و اندازهگیری کنند. از مدتها قبل گروهی از متخصصان علوم اعصاب دانشگاه مونیخ پی برده بودند که میزان این پروتئین در چشم افراد دچار این بیماری دچار تغییر میشود، اما تا امروز
راهی برای بررسی میزان این تغییرات و استفاده از آن برای تشخیص زودهنگام آلزایمر وجود نداشت. «شان فراست»، مسوول یکی از این تیمهای تحقیق میگوید: «در صورتیکه بررسیهای تکمیلی روی افراد بسیار بیشتری انجام شود و نتایج اولیه تایید شود، میتوان در آیندهای بسیار نزدیک، با معاینه و چکاپ چشم بهطور مستمر بروز آلزایمر را از همان ابتدا تشخیص داد.» در تحولی دیگر در همین زمینه، گروهی از متخصصان علوم اعصاب دانشگاه کینگز کالج لندن موفق شدند با انجام آزمایش خون (و بررسی 10پروتئین) روی بیش از هزار نفر، مراحل اولیه آلزایمر را بهطور مشابه و با درستی ۸۷درصد پیشبینی کنند. این آزمایش، ساده و کمهزینه (3۰۰،2۰۰ پوند) است و انتظار میرود ظرف دو سال آینده بهطور گسترده مورد استفاده قرار بگیرد. پروفسور «لووستون» مسوولیت انجام این تحقیق را بر عهده داشته است.همچنین یکی دیگر از نشانههای اولیه و بسیار زودهنگام بروز آلزایمر، بروز مشکلات بویایی در فرد است. اگرچه دلایل مختلف دیگری هم میتواند باعث بهوجود آمدن چنین مشکلی شود، اما از دیرباز معلوم شده که بسیاری از افراد در مراحل اولیه (وقتی کاملا سالم به نظر میرسند) توانمندی
بویاییشان دچار اشکال میشود و بهطور مثال قادر نیستند بسیاری از بوهای معمولی (غذا، گاز و ...) را همچون گذشته متوجه شده و بفهمند. اخیرا محققان دانشگاه هاروارد پی بردهاند که اندازه دو بخش مرتبط با حافظه (قشر انتورینال و هیپوکامپ) در مغز افرادی با حس بویایی ضعیفتر، از سایر افراد عادی کوچکتر است و از آنجاییکه مشکلات بویایی یکی از اولین نشانههای بروز آلزایمر در سنین بالاست، این یافته میتواند گامی مهم در طراحی آزمایشهایی مبتنی بر توانایی بویایی افراد باشد که به ما در تشخیص زودهنگام آلزایمر کمک میکند. اما به جز آنچه گفته شد، از سایر عوامل تاثیرگذار یا خطرساز بروز آلزایمر میتوان به جنسیت اشاره کرد. زنان بسیار بیشتر از مردان دچار بیماریهای پیشرونده عصبی و از جمله آلزایمر میشوند، بهطوری که بهعنوان مثال زنان دوسوم افراد دچار آلزایمر در آمریکا را تشکیل میدهند. در ابتدا تصور میشد که این به دلیل بالاتربودن متوسط عمر زنان (۸۱ سال) نسبت به مردان (۷۶سال) باشد، اما بعدها با بررسیهای بیشتر مشخص شد که اینطور نیست. احتمال دچار شدن زنان ۷9-۷0 ساله به آلزایمر دو برابر مردان همسنشان است. بررسیها درباره علل
این موضوع همچنان ادامه دارد. زنان در طول زندگیشان با احتمال ۷۰درصد ممکن است دچار افسردگی بشوند و همانطور که پیشتر گفته شد، افسردگی (در میانسالی یا سنین بالاتر)، میتواند یکی از دلایل بروز انواع بیماریهای زوال عقل و از جمله آلزایمر باشد. اما یکی دیگر از مظنونان همیشگی در این زمینه، هورمون استروژن است بهطوری که به نظر میرسد خطر بروز آلزایمر (و سایر انواع دمانس)، در زنانی که به دلیلی تخمدانشان را برداشتهاند، بیشتر از دیگران است. همینطور در پژوهش دیگری، گروهی از متخصصان علوم اعصاب در دانشگاه استنفورد پی بردند که تزریق هورمون استروژن اندکی پس از یائسگی، خطر بروز آلزایمر را در زنان در معرض خطر تا حد قابلملاحظهای کاهش میدهد. در هر حال در زنان مسن، این مساله بسیار جدی است چرا که در سنین بالای ۶۰، از هر شش زن یک نفر به این بیماری دچار میشود، درحالیکه خطر بروز سرطان سینه در آنها یکنفر در هر ۱۳نفر است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.