حسن روحانی در مجمععمومی بر رویکرد اعتمادسازی ایران تاکید کرد
حل مساله هستهای راهگشای مبارزه با افراطیگری
زینب اسماعیلی، خبرنگار «شرق» از نیویورک
باران از اوایل صبح باریدن گرفته بود، نسیم رودخانه شرقی، خنکتر شده بود و خیلیها چتربهدست بودند، روزدوم سخنرانیهای سران در مجمععمومی سازمانملل آغاز شد؛ روزی مهم برای ایرانیها، حسن روحانی، رییسجمهوری که برای دومینبار پشت تریبون مجمععمومی میایستاد و البته خبرنگاران. البته فقط خبرنگاران ایرانی نبودند که منتظر شنیدن حرفهای روحانی بودند، خبرنگار جوان تایم که رکوردرش را آماده کرده بود تا سخنرانی را ضبط کند و خبرنگاران دیگری هم منتظر شروع سخنرانی روحانی بودند، همچنین دیپلماتها. برنامه سخنرانیها نشان میدهد که روحانی دومین سخنران برنامه است، اما دوسخنران بعد از او هم حرف میزنند ولی رییس جلسه هنوز ایران را نام نمیبرد، در همین بین سایت سازمانملل، برنامه جدیدی برای تنظیم سخنرانیها منتشر میکند، برنامهای که ایران در آن قرار ندارد. اما اندکی بعد، رییس جلسه از رییسجمهوری ایران برای حضور در نشست دعوت میکند. مشخص نیست چه اتفاقی موجب جابهجایی سخنرانیها شده است. باران و سالن نیمهپر جواد ظریف، نهاوندیان، حسین فریدون و دهقانی نماینده ایران در سازمانملل ساعتی پیشتر وارد سالن شدهاند،
اما اغلب صندلیها خالی است، باران برخی را چتربهدست روانه سالن مجمععمومی میکند. وزیر و دوستانش در حال گرفتن عکس یادگاری و خوشوبش با دیگران، توییتربازهای ایرانی و خبرنگاران خارجی که روی ایران متمرکز هستند، بهسرعت اخبار را توییت میکنند، برخی نسبت به تاخیر سوال میپرسند و برخی دیگر به بهانه تاخیر در سخنرانی، سر شوخی را باز میکنند و... خبرنگاری آمریکایی جواد ظریف را نشانم میدهد و میگوید وزیر خارجه ایران که اینجاست، پس سخنرانی روحانی چرا انجام نمیشود؟ بالاخره بعد از سخنرانی روسای کشورهای کامرون، اسلواکی، غنا و نیجر، نوبت به ایران میرسد. گفتوگوی تمدنها و جهان عاری از خشونت قبای بلند مشکی و لباده آبیلاجوردی، پوشیده است؛ مشابه تصویر اغلب برنامههای انتخاباتیاش. آرام و سنگین راه میرود، پشت تریبون قرار میگیرد و با آیهای از قرآن شروع میکند. بخش ابتدایی سخنرانیاش بر مسایل منطقه، خشونت، تروریسم و افراطیگری متمرکز است، منطقه ملتهبی که او آن را «خسته از جنگ و تشنه توسعه» توصیف میکند؛ «من از منطقهای میآیم که بخشهای مهمی از آن در آتش تندروی و افراطیگری میسوزد، در شرق و غرب کشور
من، افراطیگری، همسایگان ما را تهدید میکند و خشونت میورزد و خون میریزد.» از گفتوگوی تمدنها یاد میکند؛ پیشنهاد سیدمحمد خاتمی رییسجمهوری اصلاحطلب ایران به جهان که از پشت همین تریبون ارایه شد؛ «به یاد داشته باشیم که ایران، روزی همه را به «گفتوگو» دعوت کرد که هنوز جنایت 11سپتامبر، رخ نداده بود و روزی به جهان عاری از خشونت و افراطیگری خواند که هنوز خشونتهای اخیر ظهور نکرده بود. شاید سال گذشته، تعداد اندکی، آتش شعلهورشده کنونی را پیشبینی میکردند. اما امروز خشونت و افراطیگری بدون مهار، خود را به صورت یک تهدید قطعی جهانی، نمایان ساخته است.» جوان دانشجوی اصلاحطلبی همان لحظه در توییتی، یادآوری طرح گفتوگوی تمدنها از طرف روحانی را نشانه همراهی او با اصلاحطلبان داخلی میداند. دموکراسی با کولهپشتی نمیآید روحانی در تمام سخنرانی خود بر چند محور مهم در مورد داعش تاکید میکند، اینکه استراتژی غرب موجب شد تا داعش، افراطیگری و تروریسم در منطقه پدیدار شود؛ «دموکراسی با کولهپشتی نمیآید؛ دموکراسی، محصول رشد و توسعه است، نه جنگ و تجاوز. دموکراسی یک کالای صادراتی نیست که از غرب به شرق
تجارت شود. در یک جامعه توسعهنیافته، دموکراسی وارداتی به دولتِ ضعیف، منتهی میشود و دولت ضعیف هم به شدت آسیبپذیر. وقتی پای ژنرالها به منطقه باز شد، انتظار نداشته باشید دیپلماتها به استقبال آنان بروند. وقتی جنگ شروع شد، دیپلماسی به پایان میرسد. وقتی تحریم آغاز شد، نفرتِ عمیق از تحریمکنندگان هم شروع میشود. وقتی فضای خاورمیانه امنیتی شد، پاسخ آن هم امنیتی میشود.» توییتبازها دنبال رصد حرکات حاضران در جلسه هستند، برخی صندلیها هنوز خالی است اما صندلی پری، خالی نشده و هیچ کدام از حاضران در سالن آنجا را ترک نکردهاند. دیپلماتهای آمریکایی هم در جایگاه خود به سخنان روحانی گوش میدهند. روحانی میگوید: «اشتباهات راهبردی غرب در مسایل منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی و قفقاز، این نقطه از جهان را به بهشت تروریستها و افراطیون بدل کرده است، تجاوز نظامی به افغانستان و عراق و مداخلات نادرست در تحولات سوریه نمونههای روشنی از این راهبرد غلط در منطقه خاورمیانه است.»او که بخش اول سخنرانیاش را بر بحث منطقهای متمرکز کرده، اضافه میکند: «از جهان غرب انتظار میرود در این منطقه، یکبار و برای همیشه، در جبهه حامی
مردمسالاری واقعی، قرار گیرد و بدینترتیب، خاطره تلخ حمایت از دیکتاتوریها را کمرنگ کند.» جهانی که امن نخواهد بود روحانی که در تمام سخنرانیهای اخیرش تاکید میکند حل مسایل منطقه باید به کمک مردم منطقه و کشورهای منطقه صورت گیرد در مجمععمومی سازمانملل هم تاکید میکند: «اگر امروز همه توان خود را علیه افراط و خشونت به کار نگیریم و کار را به کاردان نسپریم، فردا جهان برای هیچکس، جای امنی نخواهد بود. سال گذشته با ارایه طرح «مبارزه با خشونت و افراطیگری» که با استقبال گستردهای روبهرو شد، کوشش کردم تا کشورم نقش خود را در تحقق صلح و امنیت منطقهای و بینالمللی ایفا کند.» او وجود ثبات و امنیت در ایران را یادآوری و اضافه کرد که همه در یک کشتی نشستهایم. روحانی سیاست کشور خود را چنین توصیف کرد: «جمهوری اسلامی ایران در تمامی عرصهها، مبنای حل مشکلات را تعامل و اعتمادسازی پایدار میان قدرتهای منطقهای میداند و از هرگونه همکاری میان کشورهای مسلمان برای مبارزه با افراطیگری، تهدید و تجاوز حمایت میکند و آماده است نقش دایمی سازنده و موثرِ خود را ایفا کند.» خبرنگاری لبنانی تمرکز سخنرانی روحانی بر مساله
منطقه برایش جالب است و از اینکه او را مخالف سرسخت تروریسم میبیند، خوشحال است. خبرنگار دیگری از لیبی میگوید «روحانی به سران جهان هشدار میدهد که خطر تروریسم منطقه و جهان را تهدید میکند و این واقعبینانه است.» روحانی تاکید میکند که اگر «رویکرد درست برای مواجهه با افراطیگری و خشونت اتخاذ نشود، به سمت منطقهای ناآرام و پرتلاطم با بازتابهای جهانی خواهیم رفت. راهحل درستِ برخورد با این مساله هم، نه از بیرون بلکه با محوریت و ابتکار درونی و البته همکاریهای بینالمللی قابل تصور است.» رییسجمهوری ایران این سوال را مطرح میکند «با کمال تاسف تروریسم، جهانی شده: از نیویورک تا موصل، از دمشق تا بغداد، از شرقیترین تا غربیترین نقطه جهان، از القاعده تا داعش. افراطیون جهان، یکدیگر را یافتهاند و ندا سر دادهاند که: «متحد شوید». اما آیا ما در برابر افراطیون متحدیم؟!» روحانی اضافه میکند «افراطیگری یک مساله منطقهای نیست، که فقط ملتهای منطقه ما با آن درگیر باشند، افراطیگری، مسالهای جهانی است. برخی از کشورها در پیدایش آن موثر بوده و در مبارزه با آن ناکام. و اکنون ملتهای ما، تاوان آن را پس میدهند. غربستیزی
امروز، فرزند استعمارگری دیروز است. غربستیزی امروز، واکنش به نژادپرستی دیروز است. برخی از سازمانهای اطلاعاتی، تیغ را به دست زنگی مست دادهاند و او نیز همه را از دم تیغ میگذراند. همه آنان که در ایجاد و تقویت این گروههای تروریست نقش داشتهاند، باید به اشتباهات خود در پدیدارشدن افراطیگری اعتراف کنند و نهتنها در پیشگاه گذشته که در برابر آینده هم عذرخواهی کنند... اشتباهات راهبردی غرب در مسایل منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی و قفقاز، این نقطه از جهان را به بهشت تروریستها و افراطیون بدل کرده است. تجاوز نظامی به افغانستان و عراق و مداخلات نادرست در تحولات سوریه نمونههای روشنی از این راهبرد غلط در منطقه خاورمیانه است.» توافق، شرط همکاریهای بیشتر نیمهدوم سخنرانی روحانی بر مذاکرات هستهای ایران و اعضای 1+5 متمرکز میشود؛ از دستیابی به توافق ژنو در زمانی اندک گفت و از ضرورت دستیابی به توافق نهایی «با توجه به رویکرد اعتمادساز و شفاف جمهوری اسلامی ایران در این زمینه و تداوم آن، در صورتی که طرفهای مذاکرهکننده نیز متقابلا از عزم و انعطافِ کافی برخوردار باشند و ظرفِ مهلتِ تعیینشده، بتوانیم در
حل این مساله به موفقیتِ کامل دست یابیم، فضای کاملا متفاوتی به لحاظ همکاریهای منطقهای و جهانی به وجود خواهد آمد، که در سایه آن، امکان تمرکز بر حل مسایل مهم منطقه از جمله مساله بسیار مهم مبارزه با خشونت و افراطیگری در منطقه، فراهم خواهد شد. دستیابی به توافق جامع هستهای با ایران، فرصتی تاریخی برای غرب است که نشان دهد با پیشرفت و توسعه دیگران مخالف نیست و تبعیض در مقررات بینالمللی را دنبال نمیکند: این توافق میتواند پیامی جهانی برای صلح و امنیت نیز داشته باشد که راهحل اختلافات، مذاکره و تکریم است نه منازعه و تحریم.» یک روز قبل در همین تریبون، باراک اوباما از فرصت تاریخی برای ایران در دستیابی به توافق هستهای سخن گفته بود. خبرنگاران زیادی این بخش از سخنان روحانی را در لحظه به جهان مخابره میکنند. فقط مذاکره روحانی از تداوم تحریمها با صفت ظالمانه یاد کرد و آن را تداوم یک اشتباه راهبردی علیه یک ملت معتدل توصیف کرد. «براین باوریم که موضوع هستهای، یک راهحل، بیشتر ندارد و، آن فقط مذاکره است و اگر برخی در تخیل خویش، به راههای دیگری میاندیشند، در اشتباهند. امیدواریم مذاکرات جاری در فرصت
کوتاه باقیمانده، به توافق نهایی بینجامد. ما به ادامه برنامه هستهای صلحآمیز خود، شامل اِعمال حق غنیسازی و سایر حقوق هستهای در خاک ایران، در چارچوب مقررات بینالمللی، مصمم هستیم. ما با انگیزه مثبت، حسن نیت و جدیت، به تداوم مذاکرات هستهای با کشورهای طرف مذاکره، بر مبنای اعتماد متقابل، رفع دوسویه ابهامات، موضع برابر، احترام متقابل و اصول پذیرفتهشده بینالمللی، پایبندیم. از دیدگاه ما، التزام به تعهدات و اجرای دقیق تفاهمات و اجتناب از زیادهخواهی در مذاکرات، از سوی طرفهای مذاکرهکننده با ایران، ضرورتی تام دارد زیرا توافق نهایی در مورد برنامه هستهای صلحآمیز ایران، میتواند سرآغاز همکاریهای همه جانبه، در راستای پیشبرد امنیت، صلح و توسعه و در منطقه و جهان باشد.» او در پایان سخنرانیاش به بحران منطقه بازگشت و در جمله آخر گفت «امیدوارم نسل ما با تلاشی شایسته، زمینی ایمنتر و آبادتر برای نسل فردا به یادگار بگذارد.» خوشوبش پایانی خانمی که نقش همراه را ایفا میکند، رییسجمهوری ایران را نیز مانند دیگر سخنرانان به نشستن بر صندلی کنار جایگاه دعوت میکند، رییس جلسه که جایش را به خانم قرمزپوشی
داده، از سخنران تشکر میکند و همراه دیگر اعضای هیاترییسه از جایگاه خارج میشوند، دقایقی با حسن روحانی سخن میگویند و بعد از خوشوبش، حسن روحانی صحن مجمععمومی را ترک میکند تا یکسال دیگر.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.