گزارشی کوتاه از نشست «بررسی جایگاه علمی مریم میرزاخانی برنده جایزه جهانی فیلدز»
ارتقای رتبه انجمن ریاضی ایران، با اعطای مدال «فیلدز» میرزاخانی
گروه علم: پس از آنکه «مریم میرزاخانی»، ریاضیدان نامدار ایرانی دانشگاه استنفورد توانست جایز «فیلدز»، یکی از معتبرترین و مهمترین جایزههای ریاضی جهان را از آن خود کند، دانشگاه صنعتیشریف با برگزاری نشست «بررسی جایگاه علمی مریم میرزاخانی برنده جایزه جهانی فیلدز»، در روز دوشنبه به تبیین مقام علمی وی پرداخت و طی این نشست، چند نفر از استادان و همکاران وی در مورد دستاوردهای جدیدش سخنرانی کردند. گفتنی است «مریم میرزاخانی» که دوره کارشناسی ریاضی را در دانشگاه صنعتیشریف به پایان برده است، اولین زنی است که چنین جایزه علمی ارزشمندی را که به نوبل ریاضی معروف است، دریافت کرده است. در ادامه اظهارنظر چند نفر از سخنرانان این نشست را با هم میخوانیم. امیدوار به افقهایی روشنتر از اهداف چشمانداز دکتر «محمدرضا رزوان»، عضو هیات علمی دانشکده ریاضی دانشگاه صنعتی شریف در نشست «بررسی و تبیین جایگاه علمی دکتر مریم میرزاخانی» با اشاره به گفته رییسجمهور مبنی بر اینکه شایستگان را در صدر بنشانیم و قدر آنها را بدانیم، تاکید کرد: «این پدیدهها نادر هستند و ما باید قدر آنها را بدانیم، این در حالی است که گاهی حتی در
تامین خوابگاه برای برخی از این نخبگان هم مشکل داریم.» وی در ادامه بر ضرورت سرمایهگذاری کشور در یک دانشگاه جهت قرارگیری آن در رتبهبندیهای بینالمللی تاکید کرد تا از میان دانشآموختگان دانشگاههای داخل نیز برندگان نوبل بیرون آید. ضرورت وجود نقشه راهبردی برای توسعه علمی دکتر «رضا روستاآزاد»، رییس دانشگاه صنعتیشریف نیز طی سخنان کوتاهی در این نشست، نقش ریاضیات را در تاریخ علمی باستانی کشور و عصر و دورههای جدید بیبدیل خواند و گفت: «دریافت مدال فیلدز توسط مریم میرزاخانی این امید را به ما میدهد که بتوانیم علاوه بر چشمانداز 20ساله، به افقهای دورتر نیز بنگریم.» وی در ادامه با تاکید بر ضرورت داشتن یک نقشه راهبردی در مسیر توسعه علمی کشور گفت: «در حال حاضر نقشه جامع علمی کشور توسط شورایعالی انقلاب فرهنگی تدوین شده است و هر یک از دانشگاهها نیز باید بر اساس این نقشه برنامه راهبردی خود را داشته باشند.» مجلس علم ریاضی، بیریاست دکتر «علی رجایی» نیز در این نشست به ارزش مالی جایزه فیلدز در مقابل جایزه نوبل اشاره کرد و گفت: «این موضوع نشاندهنده آن است که مجلس علم ریاضی، بیریا
است!» وی با اشاره به دستمزد یکی از فوتبالیستها افزود: «با محاسبه سادهای میتوان نشان داد مجموع درآمد 200سال کار یک استاد دانشگاه برابر با مبلغ یک قرارداد یک سال یک بازیکن فوتبال است، البته قطعا موضوع مادی برای من اهمیت ندارد اما این مباحث ارزش زحمت کشیدن را در جامعه از بین میبرد. » دکتر «رجایی» در ادامه به دریافت جایزه «فیلدز» توسط دکتر «مریم میرزاخانی» اشاره کرد و گفت: «این روند و این موفقیتها، یکشبه حاصل نشده بلکه فرآیندی است که از مدتها قبل جریان داشته است.» وی با تاکید بر اینکه در این دانشگاه نخبهپروری به معنای واقعی صورت میگیرد، تصریح کرد: «نمیتوان از موفقیت دکتر میرزاخانی یاد کرد بدون آنکه از استادان نامدار ریاضی دانشگاه صنعتی شریف همچون استاد «تابش» سخنی به میان نیاید.» وی با تاکید بر ضرورت نخبهپروری در ایران با بیان اینکه خودش نیز همچون دکتر «میرزاخانی» در دوره دبیرستان در مدرسه تیزهوشان (علامهحلی) مشغول به تحصیل بوده است، تصریح کرد: «در آن زمان هر سال بحث انحلال این دبیرستان مطرح بود. در واقع نخبهکشی از همان ابتدا آغاز میشود و در حال حاضر نیز در برخی قوانین وزارت علوم این موضوع
ملاحظه میشود.» به گفته این عضو هیات علمی دانشگاه صنعتیشریف، تنها یکدرصد جامعه نخبه هستند که اگر بخواهیم این تعداد را به 10درصد ارتقا دهیم، هزینهها ممکن است تلف شود و هدف اصلی تحتتاثیر قرار گیرد. محصول رویکرد کیفی و جامع به علم در ادامه دکتر «مرتضی فتوحی»، رییس دانشکده ریاضی دانشگاه صنعتیشریف با انتقاد از رویکرد کمی در سیاستگذاری حوزههای علمی گفت: «نتیجه این نوع نگاه ظهور شبهعلم در جامعه است، در حالیکه این رویکرد کیفی و همهجانبه به علم است که میتواند به موفقیتهایی چون کسب مدال فیلدز توسط پروفسور میرزاخانی منجر شود.» وی با بیان اینکه متاسفانه برخی سیاستگذاران اجازه نمیدهند که هر حوزه علمی خود سیاستگذار آن علم باشد، تصریح کرد: «گاهی این نگاههای کمی منجر به ظهور شبهعلم میشود. اگر دنبال افتخاراتی چون مریم میرزاخانی هستیم، باید پایهریزیهای لازم انجام گیرد، در غیراین صورت شاهد محصولات غیرواقعی و شبهعلم خواهیم بود که تمام آن به دلیل نگاههای کمی و عدمتوجه به کیفیت است.» وی در ادامه خواستار آن شد که ارزیابی پدیدههای علمی به محیطهای آکادمی واگذار شود. دکتر «فتوحی» تاکید کرد:
«اگر بخواهیم در سیاستگذاریها شاهد تکرار دستاوردهایی چون مدال فیلدز پروفسور میرزاخانی باشیم، باید به تمامی ابعاد آموزش قبل از دانشگاه، دوره کارشناسی و مقاطع بالاتر توجه شود.» وی همچنین با اشاره به ضرورت آموزش در دوره کارشناسی گفت: «دوره کارشناسی ساختار ذهنی و فکری دانشجو را شکل میدهد و باید به آن توجه ویژه شود.» عضو هیات علمی دانشکده ریاضی دانشگاه صنعتیشریف با اشاره به افتخارآفرینی پروفسور میرزاخانی تصریح کرد: «حتی اگر ایشان جایزه نیز دریافت نمیکردند ارزشهای علمیشان در میان جامعه ریاضیدانان محفوظ بود.» صعود رتبه جهانی انجمن ریاضی ایران دکتر «بیژن ظهوریزنگنه»، استاد دانشکده ریاضی دانشگاه صنعتی شریف نیز از ارتقای رتبه انجمن ریاضی ایران از گروه سه به چهار در رتبهبندی پنجگانه جهانی همزمان با اعطای مدال فیلدز به دکتر «مریم میرزاخانی»، استاد ایرانی دانشگاه استنفورد خبر داد. وی با بیان اینکه اولین شکوفههای ریاضی جدید در کشور ایران مربوط به دوره دارالفنون بوده است، تصریح کرد: «در آن زمان چند معلم خارجی به ایران آمدند و یکمترجم معمولی مباحث آنها را ترجمه میکرد و سالها طول کشید تا
افرادی چون نجمالدوله معلم شوند و در این حوزه کتاب بنویسند.» وی در ادامه با اشاره به سیر توسعه ریاضیات در کشور ایران، به راهاندازی دانشگاه اشاره کرد و گفت: «هدف اولیه رشته ریاضی در دانشگاههای ما تربیت معلم بود و در آن زمان راهاندازی مقاطع کارشناسی ارشد مدنظر نبود.» دکتر «ظهوریزنگنه» افزود: «بیشترین شکوفایی ریاضی در کشور با برنامه مدرن دانشگاه شیراز آغاز شد و پس از آن دانشگاه صنعتیشریف نیز اولین دوره کارشناسیارشد ریاضی را راهاندازی کرد. پس از انقلاب نیز دوره دکترا در دانشگاههای ایران راهاندازی شد.» استاد دانشکده ریاضی دانشگاه صنعتیشریف گفت: «ما در مقطع کارشناسی با علم ریاضی دنیا شکافی نداریم، بهخصوص در دانشگاه صنعتیشریف که دانشجویان قوی و المپیادیهای با اعتمادبهنفس بالا و علاقه شدید به این رشته را جذب میکند.» وی بیشترین شکاف موجود بین علم ریاضی ایران و دنیا را در مقاطع بالاتر از کارشناسی عنوان کرد و گفت: «باید تلاش شود شکاف موجود پر شود و نوع نگاه و زمینههای ریاضی در کنگره بینالمللی ریاضی مورد توجه کشور ما قرار گیرد.» دکتر «ظهوریزنگنه» با اشاره به سطح بالای ریاضیدانان ایرانی گفت: «این
موضوع نشان از غنی بودن این علم در کشور ما دارد که لازم است با توجه به معیارهای کنگره بینالمللی ریاضیات و جوایز فیلدز، وضعیت ریاضیات در کشور خود را ارتقا دهیم.» ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- میرزاخانی، از نگاه مدیر دبیرستانش خیریهبیگم حائریزاده . مدیر پیشین مجتمع آموزشی فرزانگان اینجانب بهمدت هفتسال، مدیر دوره دبیرستان پروفسور «مریم میرزاخانی» و دکتر «رویا بهشتی» بودهام و نیز بهمدت ۳۴سال، مدیریت مجتمع آموزشی «موسسه منظومه خرد» را بر عهده داشتم، مایلم چندعامل مهم در موفقیت این دوعضو برجسته جامعه علمی جهانی را با نسل جوان دانشآموزان در هرکجا دنیا که هستند، مطرح کنم. یکی از مشکلات مدارس ما این است که دانشآموزان بهشدت وابسته به معلم هستند و به همین دلیل اعتمادبهنفسشان بهتدریج کم میشود. «مریم» و «رویا» هردو در عمل نشان دادند که باور دارند معلم، یک راهنما و تسهیلکننده است و این خودشان هستند که باید یاد بگیرند. آنها بهخوبی یاد گرفته بودند که
چگونه یاد بگیرند و تواناییهایشان را باور داشتند. «مریم» و «رویا» بهصورت یکتیم واقعی با هم کار میکردند. سینرژی حاصل از این کار تیمی بسیار بالا بود. علاوه بر هوش سرشار و پشتکار، تواضع ویژگی ممتاز «مریم» و اعتمادبهنفس بالا، ویژگی ممتاز رویا بود. کار تیمی این دونفر باعث میشد که ویژگیهای ممتازشان آنان را بهپیش ببرد. «مریم» و «رویا» هرگاه که اراده میکردند کاری را انجام دهند، با پشتکار بالایی در آن کار موفق میشدند. آنها همواره از امکاناتی که در اختیار همه دوستانشان هم بود، بهخوبی استفاده میکردند. در موقعیتهای فرامدرسهای، مانند دانشجو رفتار میکردند، نه یکشاگرد مدرسه. هوش بالا، پشتکار، تواضع، اعتمادبهنفس، استفاده بهینه از امکانات موجود و کار تیمی از عوامل اساسی موفقیتشان بود. شاید زمان آن رسیده که ما در مدارسمان بهجای انبانی از دانش، فرصتهایی فراهم کنیم که دانشآموزانمان بتوانند خودشان را کشف کنند و با خلاقیت، دانش موجود را بهکارگیرند. بهکارگیری دانش بدون خلاقیت هرگز انسان را به ورای آن دانش هدایت نخواهد کرد. من موفقیت پروفسور «مریم میرزاخانی» را به جامعه علمی جهانی تبریک میگویم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.