|

نهضتی نوین در عرصه اقتصاد فرهنگ و هنر

امیر روشن‌بخش . رییس هیات‌مدیره تعاونی هنرمندان معاصر

مبحث «اقتصاد هنر» از جمله مباحثی است که با وجود نقش بسزایش در رشد و شکوفایی هنر، در ایران کمتر به آن پرداخته شده و به‌نوعی حلقه گمشده در عرصه مدیریتی فرهنگ و هنر محسوب می‌شود. گرچه اکنون زمزمه‌های خوش پایه‌گذاری این رشته در دانشگاه‌ها و مراکز علمی‌کشور به گوش می‌رسد، اما شواهد و قراین اینگونه نشان می‌دهد که تا پاگیری این مبحث و توجه فراخور مقامش در بدنه هنر کشور، راه زیادی باقی مانده است. توسعه و رشد متوازن و پایدار بر پایه فرهنگ و اقتصاد، از دستاوردهای بزرگی است که در کنار مفاهیمی چون فضیلت، دانش، کمال، خلاقیت و مهارت می‌تواند جامعه را به سوی پیشرفت و تعالی رهنمون سازد. فرهنگ و هنر به‌عنوان بستر و زیربنای توسعه، می‌تواند موجبات رشد و بالندگی سایر حوزه‌های توسعه را فراهم آورد و توفیق آن را تضمین کند. فعالیت‌های فرهنگی و هنری، به‌مثابه یکی از پرجاذبه‌ترین پدیده‌های زندگی و کامل‌ترین و متعالی‌ترین شیوه بیان، می‌تواند انسان را به سوی فضیلت و کمال و بهره‌مندی از حس زیبایی روحی و معنوی رهنمون کند. توسعه هنر و بسط و گسترش فعالیت‌های هنری در عصر ما، با دومقوله مهم و اساسی یعنی «صنعت فرهنگی و اقتصاد هنر» پیوند و ارتباط یافته است. شایسته است با آگاهی از این شکاف که رفع آن می‌تواند فرصت‌های بسیاری در این عرصه پدید آورد، نهضتی نوین را در ایران عزیزمان پدید آوریم. همکاری و تعامل با نظام بانک و بیمه کشور و عزم جامعه فرهنگ و هنر کشور می‌تواند پایه‌گذار نهضت نوینی در مبحث اقتصاد فرهنگ و هنر باشد. با توجه به اینکه تاکنون بنگاه‌های تخصصی وجود نداشته‌اند که به کار تجارت فرهنگ و هنر بپردازند و از طریق آن به توسعه کسب‌وکار صاحبان هنر و اندیشه یاری رساندند؛ بنابراین طرح‌های نوین اقتصادی در این حوزه که منجر به مولد‌سازی فرهنگ و هنر کشورمان خواهد شد امری ضروری و بایسته است. از این‌رو تفکر «بسته بیمه هنر» به عنوان گام آغازین این مسیر انتخاب و در دستور کار نهادهای درگیر در حوزه فرهنگ و هنر قرار گرفته است. بیمه آثار هنری، زمینه‌ساز تبدیل آثار هنرمندان به یک کالای بهادار خواهد بود که می‌تواند به وثیقه بانکی تبدیل شود و نظام بانکی کشور با دراختیارگرفتن آثار هنرمندان نسبت به پرداخت تسهیلات به آنان اقدام خواهد کرد، این حرکت، مسیر اقتصاد هنر را تکمیل و گردش مالی مناسبی را در این عرصه پدید خواهد آورد؛ آثاری که به‌عنوان وثیقه نزد نظام بانکی قرار داده خواهد شد و از طریق شبکه‌های فروش داخلی و خارجی که قیمت پایه آن بر مبنای قیمت‌گذاری کارشناسان رسمی دادگستری تعیین شده به فروش خواهد رسید و در صورت وجود مبلغ مازاد، وجه اضافی به هنرمند مسترد خواهد شد. طراحان «بسته بیمه هنر» برآنند تا ارزش‌افزوده کالاهای هنری را نه برای عده‌ای خاص و محدود بلکه برای صاحبان اصلی هنر، تحصیل کرده و به بالندگی حوزه‌های فرهنگی و هنری کشور یاری رسانند، این تفکر قایل به این نکته مهم است که زنجیره ارزش اقتصاد فرهنگ و هنر زمانی پویایی لازم را می‌یابد که اصل شفافیت و رقابت سالم در آن عینیت یابد و این امر جز به مدد حضور هنرمندان و اصحاب فرهنگ در این نهضت نوین میسر نخواهد شد. بنابراین در دوران پرفرازونشیب کنونی و همگام با تحولات عظیم جهانی و فرصت‌سوزی ناشی از عدم ورود کالاهای هنری به بازارهای بین‌المللی، جامعه فرهنگی و هنری باید در مسیری گام بردارد که با نگاهی توسعه‌ای و تعاریفی واضح و مبرهن از اقتصاد فرهنگ و هنر، اجرای برنامه راهبردی را سرلوحه همه سیاست‌ها و برنامه‌های خود قرار دهد. امید است با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بانک‌ها، نهادهای حاکمیتی و قاطبه عظیم هنرمندان برای پیوستن به این زنجیره، بتوانیم این نهضت نوین در عرصه توسعه و تقویت اقتصاد فرهنگ و هنر را به سرانجام و سرمنزل مقصود برسانیم و هنر متعال ایرانی را نیز، به جایگاه رفیع خود، چه در داخل و چه در خارج از کشور نزدیک‌تر کنیم. بی‌شک مسیر پیش‌رو با چشم‌اندازی روشن می‌تواند در تولید ناخالص ملی اثری چشمگیر و ارزآوری بسیاری برای کشور پدید آورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.