نکاتی درباره سرطان «پروستات»
سرطان پروستات یکی از شایعترین سرطانها در مردان است. سرطان پروستات موقعی اتفاق میافتد که سلولهای پروستات شروع به تکثیر میکنند. سرطان پروستات به دو شکل دیده میشود: بالینی و پاتولوژیک. در سرطان پروستات بالینی، بیمار به علت علایمی که سرطان ایجاد کرده است، به پزشک مراجعه میکند. در نوع پاتولوژیک بیمار علایمی ندارد و پس از بررسی و آزمایشهای لازم مشخص میشود که فرد سرطان پروستات دارد. 10درصد مردانی که بهعلت بزرگی خوشخیم پروستات، تحت عمل جراحی قرار میگیرند، پس از جراحی و آزمایش پاتولوژی پروستاتی که با جراحی خارج شده است، مشخص میشود که بیمار سرطان پروستات دارد. به این نوع سرطان، سرطان پاتولوژیک میگویند. سرطان پروستات اگر در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود، با اقدامات درمانی مناسب میتوان به مقدار زیادی از پیشرفت و عوارض آن کاست. امروزه یک آزمایش خون بسیار حساس وجود دارد که در تشخیص سرطان پروستات خیلی کمککننده است. بسیاری از مردان علاقه دارند که بفهمند علت سرطان پروستات چیست. تاکنون علت قطعی آن مشخص نشده است، ولی عواملی هستند که فرد را مستعد ابتلا به سرطان پروستات میکنند، این عوامل را در اصطلاح
فاکتورهای خطرزا میگویند. یعنی مردانی که دارای این فاکتورهای خطرزا هستند، شانس ابتلا به سرطان پروستات در آنها زیاد است و باید بهطور منظم پیگیری شوند. این فاکتورهای خطرزا عبارتند از: 1- سن بالای 65سال: با بالارفتن سن، خطر ابتلا به سرطان پروستات افزایش مییابد. اکثر مردان مبتلا به سرطان پروستات بالای 65سال دارند. سرطان پروستات در مردان زیر 45سال بهندرت دیده میشود. 2- سابقه فامیلی: اگر پدر یا برادر فردی مبتلا به سرطان پروستات بودهاند، خطر ابتلا به سرطان پروستات در او بیشتر از جمعیت عادی است. 3- نژاد: سرطان پروستات در سیاهپوستان بیشتر از سفیدپوستان دیده میشود. 4- تغییرات ژنتیکی: عدهای از عوامل ژنتیکی وجود دارند که مرد را مستعد ابتلا به سرطان پروستات میکند. این تغییرات ژنتیکی را با آزمایش میتوان تشخیص داد. داشتن عوامل مستعدکننده فوق دلیل بر این نیست که مرد حتما مبتلا به سرطان پروستات خواهد شد، بلکه استعداد یا احتمال ابتلا به سرطان پروستات در وی بیشتر است. علایم علایم ابتلا به سرطان پروستات همانهایی هستند که در بزرگی خوشخیم پروستات نیز دیده میشوند و عبارتند از: مشکل در دفع ادرار، باریکشدن ادرار،
قطرهقطره ادرارکردن، طولانیشدن زمان تخلیه مثانه و احتباس ادراری. معمولا هنگام معاینه و آزمایش است که پزشک متوجه میشود بیمار مبتلا به سرطان پروستات شده است. سرطان پروستات طولکشیده دارای علایم مخصوص به خود نیز است. یکی از آنها کمردرد و دردهای استخوانی است. چون شایعترین محلی که سرطان پروستات منتشر میشود، ستون فقرات است. به علت انتشار سرطان، استخوان خورده شده و گاه شکستگی خودبهخود استخوان اتفاق میافتد. اعصابی که مسوول نعوظ در مردان هستند، از کنارهای پروستات عبور کرده و وارد آلت تناسلی میشوند. اگر سرطان از پروستات خارج شده و این اعصاب را گرفتار کند، ممکن است بیمار مبتلا به اختلال نعوظ شود و گاه فردی با شکایت اختلال نعوظ مراجعه میکند و پس از بررسی مشخص میشود که علت آن، سرطان پیشرفته پروستات است. کیسههای منی درست در پشت پروستات قرار دارند، اگر سرطان از پروستات عبور کرده و به کیسههای منی دستاندازی پیدا کند، اینگونه مردان ممکن است در منی خود خون ببینند. تشخیص تشخیص سرطان پروستات با معاینه انگشتی پروستات و انجام آزمایش خون به اسم PSA است. این آزمایش بسیار حساس است و در تشخیص سرطان پروستات خیلی
کمککننده است. ولی باید در نظر داشت که بسیاری از بیماریهای دیگر هستند که سبب بالا رفتن میزان PSA خون میشوند که سردسته آنها عفونت و التهاب پروستات است که گاه میزان PSA خون را بهشدت افزایش میدهند. بنابراین تفسیر نتیجه آزمایش خون با پزشک است. روش حساس دیگر برای تشخیص سرطان پروستات، سونوگرافی از پروستات از راه مقعد است. اگر تمامی موارد فوق بیانگر وجود سرطان پروستات باشند، باید وجود سرطان تایید شود. تایید تشخیص با نمونهبرداری از پروستات است. درمان درمان سرطان پروستات به مرحله بیمار، (یعنی به میزان پیشرفت سرطان) بستگی دارد. با استفاده از برخی روشها، میتوان سرطان پروستات را بهدقت مرحلهبندی کرد. اگر سرطان پروستات در مراحل ابتدایی باشد، درمان آن معمولا خارجکردن کل پروستات با عمل جراحی است. این عمل با عمل جراحیای که هنگام بزرگی خوشخیم پروستات انجام میشود، متفاوت است. در بزرگی خوشخیم پروستات، آن قسمت از پروستات که مجرا را مسدود کرده است خارج میشود، نه کل پروستات. درآوردن کل پروستات یک عمل جراحی سنگین و پرعارضه است. یکی از عوارض آن ناتوانی جنسی است. تقریبا صددرصد مردان پس از این عمل جراحی به ناتوانی
جنسی مبتلا میشوند. درمان سرطان پروستات در مراحل پیشرفته هورموندرمانی است که در آن میزان هورمونهای مردانه بیمار تا حد صفر کاهش داده میشود، چون رشد سرطان پروستات وابسته به هورمون مردانه است. تعدادی از مردان مبتلا به سرطان پروستات را نیز پرتودرمانی میکنند. سرطان پروستات شیمیدرمانی ندارد. بهطور خلاصه اگر سرطان پروستات بهموقع تشخیص داده شده و درمان مناسب نیز صورت گیرد، بسیاری از مبتلایان به آن، به علل دیگری به غیر از سرطان پروستات فوت خواهند کرد. غربالگری سرطان پروستات غربالگری فرآیندی است که در آن توصیه میشود یک گروه یا جمعیت خاصی را از نظر وجود یک بیماری خاص بررسی کنند تا بیماری در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود. کارشناسان باید مشخص کنند کدام بیماری در جامعه نیازمند غربالگری است، آن را میکنند. یعنی با غربالگری، سرطان را قبل از ایجادکردن علایم تشخیص میدهند. (سرطان پروستات دومین سرطان شایع در مردان پس از سرطانهای پوستی است.) برای غربالگری سرطان پروستات از اندازهگیری میزان PSA خون که مخفف کلمات Prostate specific antigen است، استفاده میکنند. در مردانی که دارای سرطان پروستات هستند، میزان PSA خون
افزایش مییابد. ولی برخی از بیماریها نیز سبب بالارفتن میزان PSA خون میشوند. هر قدر میزان PSA خون بالاتر باشد، احتمال وجود سرطان بیشتر است. در موارد زیر ممکن است میزان PSA خون افزایش یا کاهش یابد و سبب ایجاد اشکال در تشخیص بیماری سرطان پروستات شود: - مصرف بعضی از داروها - انجام بعضی از اقدامات مثل معاینه انگشتی پروستات - بزرگی خوشخیم پروستات - عفونت پروستات بنابراین چون میزان PSA خون با موارد بسیار زیادی رابطه دارد، مثل سن، اندازه پروستات، مصرف بعضی از داروها و... بهترین فرد برای تفسیر نتیجه آزمایش، پزشک معالج خواهد بود. آیا هر مردی به غربالگری سرطان پروستات نیاز دارد؟ سابق بر این میگفتند که تمام مردان 40 تا 75 سال، سالانه این تست را انجام دهند، اما اخیرا توصیه میشود که بهصورت روتین تمام مردان غربالگری سرطان پروستات نشوند و در عوض پزشک مشخص کند که کدام مردان نیازمند غربالگری سرطان پروستات هستند. هر مردی شرایط خاص خودش را دارد و بر اساس آن، در مورد غربالگری سرطان پروستات و چگونگی آن (مثلا سالانه تکرار شود یا هر پنجسال) تصمیم گرفته میشود. علت اینکه اخیرا توصیه میشود تمام مردان تحت غربالگری سرطان
پروستات قرار نگیرند، سه علت عمده است: - در بسیاری از موارد که میزان PSA خون بالاست، بیمار سرطان پروستات ندارد، ولی هم دچار استرس میشود و هم اینکه باید تحت نمونهبرداریهای متعدد از پروستات قرار گیرد که عمل بالقوه عارضهداری است. - در تعدادی از موارد، میزان PSA خون پایین است، ولی بیمار سرطان پروستات دارد. - در بسیاری از موارد سرطان پروستات مشکلی برای مرد ایجاد نمیکند و اگر تشخیص داده نمیشد، بیمار تا آخر عمر متوجه وجود سرطان پروستات نمیشد. تشخیص سرطانهای بدون اهمیت منجر به عوارض زیر میشود: - بیمار تحت عمل جراحی برداشتن کل پروستات قرار میگیرد که عمل جراحی سنگین، پرعارضه و پرهزینه است. تقریبا صددرصد مردان بعد از این عمل جراحی دچار ناتوانی جنسی میشوند. - بیمار ممکن است تحت پرتودرمانی قرار گیرد که عوارض مخصوص به خود را دارد. بنابراین بهتر است مردانی تحت غربالگری سرطان پروستات قرار گیرند که واجد شرایط بهخصوصی باشند که پزشک مشخص میکند. اصولا امروزه توصیه میکنند در مردان بالای 75سال و در مردانی که انتظار نمیرود تا 15سال دیگر زنده باشند، غربالگری سرطان پروستات انجام نشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.