|

رویای فرصت‌ها با شروع از صفر

سیدمصطفی هاشمی‌طبا .رییس پیشین سازمان تربیت‌بدنی

مولاعلی(ع) می‌فرماید فرصت‌ها چون ابر از دست می‌رود و باید فرصت‌ها را غنیمت شمرد. دنیای امروز دنیای استفاده از فرصت‌هاست. مکرر اتفاق افتاده است که فرصت‌های زیادی را به‌دلایل کوچکی یا به‌دلایلی که اشتباه آن از خودمان بوده است از دست داده‌ایم. این امر ویژه ورزش نیست و در بسیاری از امور جاری بوده و هست و معمولا شعار می‌دهیم که تهدیدها را می‌خواهیم به فرصت تبدیل سازیم در حالی که از خود فرصت‌ها استفاده نکرده و آنرا به تهدید تبدیل کرده‌ایم. یک مثال عینی آن، عدم‌برگزاری بازی‌های همبستگی کشورهای اسلامی در دوسال گذشته بود که نام خلیج‌فارس بهانه و پوششی شد برای عدم‌آمادگی و نهایتا عدم انجام آن در کشورمان. در حالی‌که قبل از آن یک فرصت چهارساله برای تبلیغ فرهنگی ورزشی را در سطح حداقل کشورهای اسلامی از دست دادیم و در شرف از دست‌دادن میزبانی جام ملت‌های آسیا هستیم. حال وقتی فرصت‌ها را به دلایل گوناگون و غیرمعقول از دست می‌دهیم چگونه می‌خواهیم تهدیدها را به فرصت‌ها تبدیل کنیم. نه‌تنها موضوع جام‌جهانی و روی‌آوردن جوانان به فوتبال یک فرصت است بلکه بازی‌های آسیایی، المپیک یا جهانی در همه رشته‌های ورزشی، تصویری از فرصت‌ها را در خود دارد. هرگز نتوانسته‌ایم و نخواسته‌ایم که در جهت فرهنگ جامعه و ارتقای آن در میان جوانان و بهره‌برداری تربیتی از آنها گام برداریم. به‌طور مثال همین بازی‌های المپیک که قرار است در سال 2016 در ریودوژانیرو برگزار شود فرصت بسیار قابل‌توجهی برای کار فرهنگی است. پس از المپیک 2012 لندن، چهار سال فرصت داشتیم و داریم که از موضوع المپیک بهره‌برداری تربیتی و فرهنگی کنیم. لطفا به این شعار توجه کنید. المپیزم، آیین همت، نفرت از ترس، عشق به میهن، سخاوت، روحیه فتوت، جوانمردی و ارتباط تنگاتنگ با هنر و ادب است. آیا نمی‌توان با عنوان بازی‌های المپیک و گسترش ورزش این مفاهیم عالی تربیتی و فرهنگی را در جامعه و برای جوانان ارایه کرد؟ معمولا کار فرهنگی در کمیته المپیک به خرید تعداد یادبود و تهیه چند کتاب برای اهدا به خارجیان خلاصه می‌شود در حالی که نکات مثبت نهضت المپیک به اندازه‌ای است که می‌تواند خوراک فرهنگی خوبی برای جامعه جوان ما باشد و ما این فرصت‌های عالی را از دست می‌دهیم و حداکثر به‌دنبال آماده‌سازی ورزشی قهرمانان هستیم. اگرچه این نیز از روال و نظم و سازماندهی مطلوبی برخوردار نیست. نمونه آن همین برنامه‌ریزی برای حضور در جام‌جهانی2014 برزیل است.
***
همه می‌دانیم که تا چند روز دیگر مسابقات جام‌جهانی فوتبال2014 در برزیل آغاز می‌شود و تیم‌ملی فوتبال ما که با سرگروه‌شدن در مسابقات مقدماتی جواز حضور در این مسابقات را به دست آورد در آن حاضر خواهد شد و به مصاف تیم‌های نیجریه، آرژانتین و بوسنی در گروه مقدماتی خواهد شتافت. این که نتیجه چه خواهد شد، باتوجه به آنکه حسب مسابقه، رده و سایر ضوابط، قابل پیش‌بینی است، اما معلوم نیست ولی معلوم‌نبودن نباید دستاویزی برای خوب تدارک‌نشدن و خوب کارنکردن باشد. همه می‌دانیم نتایج در فوتبال در برخی اوقات قابل پیش‌بینی نیست اما این به‌معنی عدم امکان پیش‌بینی در همه مسابقات نیست. به‌طور مثال اگر ایران و اسپانیا 10بار رودررو قرار گیرند، به‌احتمال قوی هفت‌بار اسپانیا برنده می‌شود، یکبار ایران و دوبار هم مساوی می‌شوند. این یعنی امکان پیش‌بینی. حال چگونه است که در دومسابقه ایران و کره در همین بازی‌های مقدماتی، کره با حدود هشت‌موقعیت گل نتوانست گلی به‌ثمر برساند و ایران با سه‌موقعیت، دو گل به‌ثمر رسانده و این یعنی عدم‌تعادل در نتیجه‌گیری برحسب کیفیت بازی. هرچند به نوعی برخی عوامل غیرقابل‌رویت در نتایج دخیل هستند اما فراموش نکنیم فوتبال ملی ایران و کره همسنگ است و هر که موقع‌شناس‌تر باشد برنده می‌شود بنابراین با همسان‌بودن فوتبال دو کشور پیش‌بینی خیلی مشکل می‌شود. از همان موقع انتخاب‌شدن معلوم بود که چالش میان فدراسیون، سازمان لیگ، باشگاه‌ها و سرمربی تیم‌ملی چالشی بدون راه‌حل است و دستگاه ورزش ما قادر به حل‌وفصل موضوع نیست کما اینکه بالاترین مقام ورزشی کشورمان در یک‌ماه مانده به آغاز مسابقات، سرمربی تیم‌ملی را مقصر در نابسامانی‌ها خواند. اینکه عنوان این نوشته را «شروع از صفر» گذاشته‌ام به این دلیل است که حضور در این دوره از جام‌جهانی کاملا بیگانه از حضور در دو دوره گذشته در جام‌جهانی بوده. رییس سازمان تربیت‌بدنی در هر دو دوره اینک خارج از گود هستند، صفایی‌فراهانی از دور خارج شده و نمی‌خواهند و نمی‌توانند با او دیدار کنند، دادکان، رییس وقت فدراسیون فوتبال با وزیر ورزش درگیر هستند و کارشان به رسانه‌ها کشیده شده است. از مربیان و بازیکنان گذشته هیچ‌کدام در کنار تیم نیستند. حتی از سفیران ایران در فرانسه و آلمان که علاقه‌مند به فوتبال هم هستند و در زمان مسابقه حاضر و ناظر بوده‌اند هیچ نظر خواهی نشده و نمی‌توانند در برزیل تجربیات خود را به کادر دیپلماتیک کشورمان گوشزد کنند. بنابراین حضورمان در جام‌جهانی برزیل کاملا شروعی از صفر است. در مورد تاریخ می‌گویند که وقایع تاریخی قابل تکرار نیستند. بنابراین پس از هر اتفاقی نمی‌توانیم بگوییم اگر چنان بود چنان می‌شد و ناچاریم هر چه اتفاق می‌افتد را بپذیریم. حال تیم‌ملی هر نتیجه‌ای را که به‌دست آورد خواهیم پذیرفت و هیچ‌کس هم نمی‌تواند ثابت کند که از این بهتر هم می‌شد. درست است که نمی‌توانیم نتایج را پیش‌بینی کنیم و چاره‌ای جز پذیرفتن نداریم اما آیا نمی‌توانیم روند کار را مورد بررسی قرار داده و نقشه راه را مورد مداقه قرار دهیم. امروزه کاملا روشن است که نقشه راه برای جام‌جهانی نداشته‌ایم. می‌گویند این حرف بی‌اساس است و دلیل آن‌هم سرگروه‌شدن در مسابقات مقدماتی است. شاید این جواب قانع‌کننده باشد اما بررسی کارشناسانه از وقایع یک رویداد با دستاویز قراردادن نتایج تفاوت اساسی دارد. در اینکه روند آماده‌سازی تیم‌ملی نادرست بوده نمی‌توان تردید داشت، از جمله آن که سرمربی تیم‌ملی هرگز در جای خود نبوده است و همچنین باوجود آنکه حرف او در فدراسیون حرف اول بود اما رفتار با او بدون آنکه بر منطق صحیحی استوار باشد نوسانی بود و حتی همان‌طور که در ابتدا گفته شد نفر اول ورزش کشور او را به‌نوعی قاصر نامید و این یعنی تضعیف سرمربی در آستانه جام‌جهانی، یعنی افراط در برخی موارد و تفریط در برخی موارد دیگر. در این راه بر کار او در طول زمان هیچ نظارت منطقی و تعامل سازنده صورت نگرفت. درست است که شاید مربی در سطح کی‌روش نداشته باشیم اما داریم افراد صاحب‌صلاحیتی که می‌توانند به کار او و برنامه او نظارت کنند و آنچه درک می‌کنند را به او یادآوری کنند. آیا افرادی مانند مسعود اقبالی یا امیر حاج‌رضایی یا جلال چراغپور یا مجید جلالی یا حسین فرکی نمی‌توانستند به برنامه سرمربی دقت کنند و نظرشان را بگویند بدون آنکه دخالت کنند؟ چگونه می‌شود که روزهای فیفا را از دست می‌دهیم. آیا نمی‌توانستیم در این‌روزها با جمع‌آوری بازیکنان و مسابقه تدارکاتی هر چند دست پایین، به انسجام تیم کمک کرده و از مرخصی‌های سرمربی می‌کاستیم. به برنامه اردو آفریقای‌جنوبی نگاه کنید که لشکر شکست خورده رفت و دست از پا درازتر برگشت و حاصل آن چیزی نبود جز بگو‌مگوها و اتهام‌زنی‌ها و تضعیف سرمربی و سرپرستی که همراه تیم نرفته بود یا نبرده بودند و در این میان هم از باب فروتنی یا هر چه دیگر کلامی به زبان نراند و دستور کار هم بدی لباس‌ها بود ولی هیچ‌کس از بی‌برنامگی و هدررفتن وقت و مال، سخنی نراند. اینک با اذعان به کاردانی کی‌روش و اینکه به لطف مدیریت او تیم صعود کرده است و با اذعان بیشتر به ضرورت کار همبسته و فعال تا برگزاری جام‌جهانی، در این فاصله کوتاه باید بتوانیم کار را در دست گرفته و عاقلانه قدم برداریم و نه اینکه کار را رها کنیم و پس از جام‌جهانی با اشک یا لبخند آن را پیگیری کنیم. در این رهگذر گو اینکه فدراسیون مستقل است و باید هم مستقل باشد اما این بهانه‌ای نباید باشد که وزارت ورزش خود را فارغ از مسوولیت بنامد و بی‌تحرک باشد و بعدا اشکال را به گردن اساسنامه فدراسیون مستقل بیندازد. وزارت ورزش می‌تواند علاوه بر اعمال مدیریت هماهنگ‌کننده (و نه دخالت‌کننده) در سطح اول ورزش، نسبت به تفویض ماموریت به یک فرد عاقل و علاقه‌مند در خصوص پایش فعالیت تیم‌ملی و فدراسیون فوتبال اقدام کند مثل همان ماموریتی که به امیررضا خادم برای باشگاه‌های پرسپولیس و استقلال داد که البته با وظایف سازمانی این معاون بی‌ربط بود. در همین راستا نگرش علمی بر تمرینات بازیکنان و برنامه کار آنها کاملا ضروری است و برنامه‌ریزی علمی و پایش علمی می‌خواهد. بازیکنان کشور ما با بازیکنان منچستریونایتد یا تیم‌ملی پرتغال تفاوت‌های جسمانی و روانی بارزی دارند که عدم‌توجه علمی به آنها شرایط حضور در جام‌جهانی را برایشان مشکل می‌‌کند. حضور علمی کارشناسان خبره برای پایش تمرینات و اینکه در تمرینات روند به‌کارگیری سیستم‌های انرژی بدن بازیکنان چگونه باید باشد و روابط فرهنگی داخل اردو در چه وصفی باشد بسیار حایزاهمیت است و صدالبته این پایش صددرصد باید بدون دخالت در کار سرمربی و تنها با اظهارنظر کتبی به سرمربی صورت گیرد. در این رهگذر هیچ فردی حتی بالاترین مقام ورزش کشور نباید اظهارنظری خلاف کار سرمربی یا مسایل حاشیه‌ای کند. ما باید کار را قبلا زیرنظر داشته باشیم و به حرکت منطقی کمک کنیم نه اینکه حکایت معروف در گلستان سعدی را تحقق بخشیم که سنگ را نگاه داریم و چون سرمربی در چاه افتاد بر سر او زنیم. در این میان وظیفه وزارت‌خارجه کاملا اساسی است. همان‌طور که حمیدرضا آصفی در جریان جام‌جهانی98 در فرانسه در ابعاد مختلف فعال بودند، کادر دیپلماتیک ما در برزیل باید بسیار کاردان و فعال باشد و کل مسایل هیات‌های اعزامی (اعم از ورزشکاران، هواداران، خبرنگاران) را باید هماهنگ کرده و راهنمایی کند. هر چند در فرانسه با برخی مشکلات سیاسی روبه‌رو بودیم اما مشکلات دیگر کمرنگ بود در حالی که در برزیل که سرزمینی وسیع و شاید بدون کنترل‌های دقیق باشد ممکن است مسایل بسیاری برای نفرات اعزامی در رده‌های مختلف ایجاد شود. جامعه برزیل برای آدم‌های ناآشنا و بی‌پروا آبستن حوادث است. توفیق تیم‌های ملی فوتبال کشورمان را در جام‌جهانی برزیل 2014 از خداوند متعال مسالت داریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.