|

سیدمحمد بهشتی، پگاه آهنگرانی و بدرالسادات مفیدی از دوم خرداد می‌گویند

نقطه عطف تاریخ معاصر ایران

عسل عباسیان

فردا «دوم‌خرداد» است و همه، چه آنها که سال76 در این روز رای دادند و چه آنها که رای ندادند، چه آنها که به «سیدمحمد خاتمی» رای دادند و چه آنها که به دیگران، خوب در خاطرش دارند. روزی که به گفته بسیاری از جامعه‌شناسان و تاریخ‌نویسان و سیاستمداران، مطالبات شهروندی بسیاری از مردم را تغییر داد، فضای متفاوتی ترسیم کرد و رویکردهای اجتماعی و برآمده از نهادهای مدنی را معرفی کرد. در بین تمام ارقام و اعداد روزهای سال، «دوم‌خرداد» برایمان دیگر فقط یک‌روز، شبیه روزهای دیگر نیست. در هفدهمین ‌سالگرد «دوم‌خرداد»، به سراغ سه چهره رفتیم تا از تصاویری که از این ‌روز در ذهن دارند، بگویند. افزایش رفتارهای مدنی «سیدمحمد بهشتی» به‌عنوان مدیر فرهنگی باتجربه، تحلیلی فرهنگی از واقعه دوم‌خرداد دارد: «جامعه ایران از نیمه دوم دهه40 رفته‌رفته وارد مرحله‌ای شد که از آن تحت‌عنوان بحران مدنیت یاد می‌کنم. بحرانی که رفته‌رفته اوج گرفت تا اینکه در سال 76 اولین نشانه‌های افول این بحران را در حضور اجتماعی نسل‌سوم مهاجران از روستا به شهر که از سال42 به بعد شاهد حضورشان بودیم، دیدیم. در این برهه ما شاهد ظهور تمناهای مدنی این افراد هستیم. نقطه آغازی که این تمناها، به نمایش درمی‌آید و به مرور آشکار می‌شود، دوم خرداد است. با گذر سالیان، این تمناها ادامه پیدا می‌کند و رفته‌رفته این تمنای مدنی تبدیل به رفتارهای مدنی می‌شود و ما در انتخابات سال92 شاهد رفتار مدنی جامعه ایران هستیم.» او این ‌روز را نقطه‌عطفی در تاریخ ما می‌داند و می‌گوید: «منحنی تاریخ معاصر ما، از دوم خرداد اوج گرفته و روندی صعودی را آغاز کرده است.» شعف عجیب «پگاه آهنگرانی»، بازیگری که همیشه در رویدادهای اجتماعی و سیاسی کنار مردم است، سال76 نوجوان بوده و فضای آن روز اطرافیانش را چنین ترسیم می‌کند: «دوم‌خرداد 76، 14ساله بودم و به‌خوبی شادی مردم در آن‌روزها را در خاطر دارم. یادم هست که مردم بسیار خوشحال بودند. بعد از اعلام نتایج، همه بیرون رفتیم و کنار هم شادی کردیم. این را هم خوب خاطرم هست که هیچ‌کس فکرش را هم نمی‌کرد که نتیجه انتخابات با پیروزی آقای خاتمی رقم بخورد، برای همین وقتی فهمیدیم که او به‌عنوان رییس‌جمهور انتخاب شده، شعف عجیبی داشتیم. با اینکه خودم هنوز نمی‌توانستم رای بدهم، اما در خاطرم هست که معلم‌های مدرسه‌مان هم درباره انتخابات حرف می‌زدند و درگیرش بودند. هیچ‌وقت ندیدم، هیچ سال دیگری کسی در مدرسه درباره انتخابات صحبت کند اما در سال 76 برای اولین‌بار دیدم که موضوع انتخابات حتی معلم‌ها و کادر مدرسه را هم درگیر کرده بود و با مایی که حتی نمی‌توانستیم رای بدهیم درباره موضوع انتخابات صحبت می‌کردند.» مردی از جنس دیگر «بدرالسادات مفیدی» روزنامه‌نگار و دبیر انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران، درباره تحول پس از «دوم‌خرداد» می‌گوید: «17سال پیش در روز «دوم‌خرداد» مردی به پیروزی رسید که از جنس دیگری بود و تحولی را ایجاد کرد که شاید بتوان گفت مثل یک شوک بر بدنه جامعه ایران وارد شد و جامعه آن روز را از خمودی بیرون آورد. این مرد، گفتمان جدیدی آورد و رویکردی اصلاحی داشت که این رویکرد او تحولاتی را در جامعه ایران ایجاد کرد. تحولاتی که انگار تحرکی به جامعه داد چون پیش از آن سستی و کرختی مدتی در بین مردم به‌وجود آمده بود. چنین رخدادی در تاریخ معاصر ما، در ادامه تحولاتی چون مشروطه، نهضت ملی‌شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی پیش آمد و به نوعی چهارمین پیروزی مردم به‌شمار می‌آمد. این روز، به نوعی یک آغاز بود. بعد از انقلاب، این‌روز، روز پیروزی دوباره مردم بود، روز جشن و شادی‌شان. مردم توانسته بودند از طریق انتخابات خواسته جدیدی را برآورده کنند. در واقع آنها مردی از جنس دیگر که در کلامش راستی و صداقت را می‌دیدند برگزیدند. مردی که با نگاه نویی که به جهان داشت مردم را تحت‌تاثیر قرار داد. سیاستمداری که نگاهی نو به جهان داشته باشد و بر اساس آن نگاه نو به جهان، چشم‌اندازی روشن برای مردم کشور ترسیم کند. کسی که آمد و «گفت‌وگوی تمدن‌ها» را مطرح کرد و از دل همین گفتمان چشم‌انداز روشنی ایجاد کرد و ایرانی دیگر به دنیا معرفی کرد و به مردم امید بسیاری داد. به گمان من دوم خرداد تحولی بود که متاسفانه در طی هشت‌سال دوره اصلاحات، به دلیل عدم درک صحیح از فضای جامعه ایران و شاکله کلی کشور، انتظارات و توقعاتی بیش از توان و کشش این جامعه توسط اصلاح‌طلبان مطرح شد که خب قطعا آن آمال‌ها و آرزوهایی که روز دوم‌خرداد76 ایجاد شده بود را نتوانست به طور کامل محقق کند و بعد از هشت‌سال، با تغییر دولت و ترکیب دولت آقای احمدی‌نژاد، شاهد نوعی افت و پسرفت بودیم.» بعضی روزها فقط یک روز نیستند. پازلی از تاریخ یک ملت هستند. شکی در آن نیست که «دوم خرداد» هم برای همه مردم ایران، اصلاح‌طلب و اصولگرا، در این برهه از تاریخ و حتی در برهه‌های پس از این، یکی از تکه‌های همان پازل است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.