|

محمدجواد ظریف خطاب به غرب:

توافق هسته‌ای شدنی است اما توهمات باید از بین بروند

شرق، محمدحسن نجمی: در حالی که برخی در داخل کشور از عدم پیشرفت مذاکرات هسته‌ای به‌عنوان شکست یاد می‌کنند و از آن ابراز «خوشبختی» می‌کنند، روز گذشته «محمدجواد ظریف» وزیرخارجه ایران در صفحه توییتر خود نسبت به دستیابی به توافق با گروه 1+5 ابراز امیدواری کرد. او در مطلب خود با «سخت» ارزیابی‌کردن مذاکرات وین، نوشته است: «توافق هسته‌ای امکان‌پذیر است اما توهمات باید از بین بروند.» او در ادامه با یادآوری مذاکرات سال 2005 (1383 و 1384) تاکید کرد که نباید این‌بار فرصت همانند سال 2005 دوباره از دست برود. اشاره «ظریف» به سال 2005 و مذاکرات هسته‌ای ایران با تروییکای اروپایی (آلمان، انگلیس و فرانسه) بر‌می‌گردد که با مدیریت «حسن روحانی» پیش می‌رفت و پس از آن در زمان احمدی‌نژاد است که منجر به ارسال پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل شد؛ دورانی که در زمان ریاست‌جمهوری «محمد خاتمی» با عدم پذیرش پیشنهادهای ایران برای حل‌وفصل این مساله، باعث ایجاد بی‌اعتمادی بیشتر ایران نسبت به‌طرف غربی شد و در ادامه با روی‌کارآمدن دولت «محمود احمدی‌نژاد» و اتخاذ برخی سیاست‌ها از جمله کم‌شدن ارتباط با طرف غربی و «نگاه به شرق» باعث شد تا پرونده هسته‌ای ایران از شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای امنیت سازمان ملل ارسال شود و قطعنامه‌ها و تحریم‌های پی‌درپی را برای ایران به‌دنبال داشته باشد؛ قطعنامه‌هایی که «احمدی‌نژاد» آنها را کاغذپاره می‌خواند. ممکن است محدودیت‌ها و نظارت‌ موقتی را قبول کنیم «سیدعباس عراقچی» نفر دوم تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران شامگاه شنبه با حضور در یک برنامه تلویزیونی، با بیان اینکه «هر دو طرف (ایران و گروه 1+5) تصمیم دارند تا مذاکرات را به‌طور جدی ادامه دهند» گفت: «مذاکرات بسیار سخت و کند پیش می‌رود ولی مسیر درستی را ادامه می‌دهد.» معاون وزیرخارجه در مورد تاریخ دورهای بعدی مذاکرات هسته‌ای نیز با اشاره به اینکه تاریخ بعدی مذاکرات مشخص شده است، گفت: «احتمال دارد قبل از آخر خرداد یک دور به‌صورت اضطراری و فوق‌العاده جلسه‌ای برگزار شود به‌طوری‌که تاکنون درباره تاریخ آن به تفاهم نرسیده‌ایم.» عراقچی با بیان اینکه «خوشبختانه دیدگاه‌ها در مورد مقدمه به یکدیگر نزدیک شده است و در قسمت شکلی متن توافق و بخشی از مقدمه به توافقاتی دست پیدا کرده‌ایم» گفت: «در محتوای متن توافق پیشرفتی نکردیم و اختلافات به قوت خود باقی است.» عراقچی ادامه داد: «ما اجازه نمی‌دهیم با ایران به‌عنوان یک استثنا رفتار شود البته ما پذیرفتیم که درباره موضوع هسته‌ای اعتماد‌سازی کنیم و ممکن است محدودیت‌ها و نظارت‌ موقتی را قبول کنیم که هرگز کمتر از نیاز‌هایمان نخواهد بود. آنچه مربوط به نیازهایمان است ادامه می‌یابد و فراتر از آن برای دوره زمانی مشخصی ممکن است در یک دوره مشخص محدودیتی را قبول کنیم یا نظارت بیشتری را بپذیریم؛ اما اجازه نمی‌دهیم قوانینی را به‌عنوان استثنا بر ایران تحمیل کنند.» او همچنین تاکید کرد که «فضای مذاکرات جدی است و از اول هم می‌دانستیم که کار سختی است و خطوط قرمز دو طرف در برخی موضوعات با هم تلاقی دارد و باید این را رفع کنند.» کاهش قدرت نیروگاه اراک مضحک است معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت خارجه در ادامه به «نگاه بدبینانه ایران در رصد نیات و رفتارهای طرف مقابل» اشاره کرد و ادامه داد: «تاکنون نشانه‌ای که حاکی از این باشد که آنها در روند مذاکرات جدی نیستند را ندیده‌ایم.» او از «لزوم کاهش یا مرتفع‌کردن نگرانی‌های غرب در رابطه با آب سنگین اراک» سخن گفت و افزود: «با استفاده از مدل‌های علمی و فناوری روز می‌توان این مشکل را برطرف کرد.» «عراقچی» برخی مطالب در مورد کاهش قدرت نیروگاه اراک از 40 به 10 مگاواتی را «مضحک» خواند و تغییرات احتمالی در اراک را مربوط به «کاهش میزان پلوتونیوم» و «کاهش میزان خطرات اشاعه» دانست. او همچنین کنارگذاشتن «ابزار تهدید و تحریم» توسط گروه 1+5 را تصمیم سختی قلمداد کرد که آنها باید اتخاذ کنند. عراقچی به «تصمیم سخت»ی که توسط طرف مقابل گرفته شد، اشاره کرد و گفت: «تصمیم سخت سبب شد تا سیاست غنی‌سازی صفر از سوی آنها کنار گذاشته شود و به غنی‌سازی ایران رضایت دهند.» او در ادامه با توصیه به رسانه‌ها و عموم مردم برای تحت‌تاثیر قرارنگرفتن از گمانه‌زنی‌های داخلی و خارجی، گفت: «برخی در خارج تلاش می‌کنند تا به اسم گمانه‌زنی امیال و اهداف خودشان را به طرف‌های مقابل تحمیل کنند. همچنین هیچ‌کدام از گمانه‌زنی‌هایی که در داخل کشور صورت می‌گیرد کمکی به مذاکرات نخواهد کرد.» دیپلمات‌ها: شکست نخورده؛ کیهان: شکست‌ خورده اما در حالی‌که طرفین مذاکره «عدم پیشرفت» در مذاکرات سه‌روزه وین را شکست مذاکرات نمی‌دانند، روز گذشته روزنامه «کیهان» در سرمقاله خود عدم پیشرفت را «شکست» مذاکرات خواند و نوشت: «خوشبختانه بی‌نتیجه‌ ماند!». «حسین شریعتمداری» مدیرمسوول و نگارنده سرمقاله این روزنامه، در چندین سطر، مذاکره‌کنندگان هسته‌ای را به «وادادگی» متهم کرده است. نویسنده همچنین در ادامه اتهام‌زنی‌هایش به تیم مذاکره‌کننده، توافقنامه ژنو را «تحمیلی» خوانده و نوشته که در این توافقنامه «کلاه گشادی» بر سر تیم مذاکره‌کننده گذاشتند. او در پایان اتهام‌زنی‌هایش، خطوط قرمز ایران در مذاکرات را «تحقیق و توسعه R&D»، «لغو تمامی تحریم‌ها به‌صورت یکجا»، «حفظ ماهیت رآکتور آب سنگین اراک» و «توان دفاعی و نظامی ایران» برشمرده است. همچنین این روزنامه در خبر یک صفحه اول خود با روتیتر کنایه‌آمیز «ادامه مذاکرات بی‌نتیجه به بعد موکول شد!» از مذاکرات وین سخن گفت. این درحالی است که در زمان ریاست دولت «محمود احمدی‌نژاد» که مذاکرات هسته‌ای تحت رهبری «سعید جلیلی» اداره می‌شد، حتی مکان مذاکرات نیز، محل مناقشه‌ای بین طرفین می‌شد. در کنار این موارد، بی‌نتیجه‌ماندن 9 دور مذاکره «جلیلی» و «اشتون» بود که در خلال آنها هرروز بر تحریم‌ها علیه ایران افزوده می‌شد؛ مذاکراتی که با انتقاد «علی‌اکبر ولایتی» مشاور مقام‌معظم‌رهبری، در مناظره‌های انتخابات ریاست‌جمهوری 1392 همراه بود. «ولایتی» در یکی از مناظره‌ها، با انتقاد از شیوه مذاکراتی «جلیلی» گفته بود: «دیپلماسی کلاس فلسفه نیست که بگویید منطق ما قوی بود! آنچه مردم می‌بینند این است که شما مسوول مذاکرات هستید و هیچ‌چیزی حاصل نشده و مدام تحریم‌ها بیشتر شده و به مردم فشار بیشتری آمده است.» می‌توان جمله «دیپلماسی کلاس فلسفه نیست» ولایتی را در ارتباط با بسته پیشنهادی ایران به گروه 1+5 در سال 1388 مرتبط دانست؛ بسته‌ای که «ارتقاء ملاحظات اخلاقی و انسانی و حاکمیت کامل آنها در سازوکارها، مناسبات و رویه‌های بین‌المللی» و «ظرفیت‌سازی برای ارتقاء رفاه عمومی، فقرزدایی از جهان و کاهش فاصله طبقاتی و فاصله شمال جنوب» تنها دو بند از آن بودند. دیپلمات ارشد هسته‌ای به «کمیسیون امنیت ملی» مجلس رفت خودداری عراقچی از بیان اختلافات با غرب شرق، آمنه شیرافکن: «پایداری»‌ها و بعضی اعضای «فراکسیون اصولگرایان» به این سادگی‌ها دست‌بردار نیستند. به‌ویژه حالا که «کیهان» هم تیتر زده «خوشبختانه به توافق نرسیدیم.» دلواپسی نزد برخی از بهارستانی‌ها موج می‌زند. حتی پس از آنکه «محمدجواد ظریف» به صحن علنی آمد و به‌جای دلواپسی به دلاوربودن ملت ایران اشاره کرد. حالا «عباس عراقچی»، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای میهمان کمیسیون امنیت ملی مجلس است تا پاسخگوی انواع سوالات نمایندگان باشد؛ از اختلافات موجود در پرونده با غرب گرفته تا مساله موشک‌ها و سانتریفیوژها و دیگردغدغه‌ این‌روزهای نمایندگان. محمدصالح جوکار، در میانه جلسه است و با صدایی آرام از آن سوی خط می‌گوید: «آقای عراقچی؛ میهمان کمیسیون امنیتند و نشست با آرامش در حال برگزاری است و ایشان هم پاسخگوی سوال نمایندگان هستند.» به گفته او، «بخش عمده سوال‌ها بر این مساله متمرکز بود که پرونده چه زمان از شورای حکام و شورای امنیت به آژانس انرژی اتمی منتقل خواهد شد. البته پرسش درباره تعداد سانتریفیوژها و میزان ارز منتقل‌شده به ایران هم از دیگرمحورهای پرسش نمایندگان بود.»البته یکی دیگر از نمایندگان فضای جلسه را اینقدر آرام که جوکار تصویر کرده، نمی‌داند و به شوخی می‌گوید، مگر می‌شود، آقای کریمی‌قدوسی در جلسه باشند و همه‌چیز اینقدر آرام پیش رود. از سوی دیگر «سیدباقر حسینی» هم که در جلسه حضور داشته، فضای نشست با عراقچی را متعادل‌تر از جلسه‌های پیش ارزیابی می‌کند: «ابتدای جلسه با آقای عراقچی، نمایندگان به‌خاطر مواضع محکم تیم هسته‌ای از ایشان تشکر کردند و حتی آقای کریمی‌قدوسی هم از آقای عراقچی و تیم هسته‌ای تقدیر کرد.» سوال از تعداد سانتریفیوژها به گفته جوکار، در جلسه روز گذشته نمایندگان با عباس عراقچی، آنها از دیپلمات ارشد تیم هسته‌ای ایران خواسته‌اند تا درباره جزییات مورد اختلاف میان تیم هسته‌ای ایران و غرب توضیح دهد اما او از ارایه جزییات درباره این موضوع خودداری کرده است. البته این نخستین‌باری نیست که اعضای تیم هسته‌ای ایران از ارایه جزییات توافق به نمایندگان مجلس سر باز می‌زنند. حتی محمدجواد ظریف هم بارها بر اصل محرمانه‌بودن محتوای مذاکرات تاکید کرده بود. سخنان عجیب نماینده عضو در ستاد سعید جلیلی واکنش‌ها به آنچه چندروز پیش در وین اتفاق افتاده، متفاوت است. «فراکسیون رهروان»، فراکسیون اکثریت نمایندگان در مجلس در نشست صبحگاه روز گذشته از تلاش تیم هسته‌ای تقدیر کرد. اما در همین حال، حسین نقوی‌حسینی، سخنگوی «کمیسیون امنیت ملی»، سخنان عجیبی درباره توافق «ژنو» روایت کرده. او که در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر در ستاد «سعید جلیلی» فعالیت داشت به «تسنیم» گفته: «1+5 در مذاکرات وین با اصل تولید پلوتونیوم در نیروگاه اراک و جدول زمانی پیشنهادی ایران برای لغو تحریم‌ها مخالفت کرده.» نقوی‌حسینی همچنین تاکید دارد که «در توافق اولیه برخی از خطوط قرمز رعایت نشد و توافق نهایی باید به تصویب مجلس برسد و قطعا مجلس نیز زیر بار توافقی که از خطوط قرمز گذشته، نخواهد رفت.» او همچنین به پیشنهاد غرب برای لغو تحریم‌ها در بازه زمانی 10ساله اشاره دارد. تذکر 10 نماینده به روحانی در موضوع هسته‌ای همه مخالفت‌ها با ظریف و تیم هسته‌ای در بهارستان به این‌دست از موضع‌گیری‌ها ختم نمی‌شود. دیروز کارخانه، سالک، حاجی، کوثری، نوباوه، میرکاظمی، آصفری، موسوی‌لارگانی، امیرآبادی و نجابت درباره لحاظ‌کردن قوانین مصوب مجلس در روند مذاکرات برای حفظ حقوق هسته‌ای ملت، به رییس‌جمهوری تذکر دادند. ابراهیم آقامحمدی از دلواپسان همیشگی توافق «ژنو» است که دیروز هم نطق بلندی در همین زمینه ایراد کرد: «برپایه اخبار منتشره بعد از توافق «ژنو» فعالیت هسته‌ای در تمام سایت‌های ما تعطیل شده و بر سر تعطیلی نیمی از نطنز و سه‌چهارم «فردو» توافق شد. همچنین بازرسی جاسوسان «سیا»در قالب هیات‌های «آژانس» از مراکز هسته‌ای به‌صورت بی‌سابقه پذیرفته شد که حتی نفس‌کشیدن ما هم برای آنها قابل کنترل است.» او البته کمی بعدتر به جمع خبرنگاران می‌آید و کمی آرام‌تر از همیشه درباره دغدغه‌هایش از توافق ژنو سخن می‌گوید. تقدیر رهروانی‌ها از تیم هسته‌ای درعین حال صفر نعیمی، سخنگوی «فراکسیون اصولگرایان رهروان ولایت» به «شرق» خبر داده که این فراکسیون از ایستادگی تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای برای احقاق حقوق هسته‌ای ملت ایران در این دور از مذاکرات هسته‌ای تقدیر می‌کند. با وجود همراهی «فراکسیون رهروان» با تیم هسته‌ای، موج مخالف‌خوانی با توافق «ژنو»؛ مذاکرات هسته‌ای در «وین» در «بهارستان» به سریال دنباله‌داری تبدیل شده که گویا، به این سادگی‌ها تمام نخواهد شد. همین روز گذشته خبر آمد که 54 نماینده مجلس بار دیگر از ظریف خواسته‌اند تا برای طرح سوال راهی کمیسیون امنیت شود. سوال محوری از وزیر امور خارجه را این‌بار ابراهیم آقامحمدی، عضو کمیسیون امنیت ملی طرح خواهد کرد. سوال آقا‌محمدی از آقای ظریف به ملاقات هیات اروپایی و خانم اشتون با یکی از زندانیان سیاسی و فعال در جریان حوادث 88 در سفارت اتریش مرتبط است. موضوعی که بیش از سه‌ماه از آن گذشته است. البته در کنار این مسایل، برخی نمایندگان هنوز هم ماجرای مناظره تیم مذاکره سعید جلیلی و محمدجواد ظریف را دنبال می‌کنند؛ موضوعی که به گفته بسیاری از نمایندگان، چندان محلی از اعراب ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.