هوای اعتدالی تهران، آسمان آفتابی وین
فرنگیس بیات: قابل پیشبینی بود که گفتوگوهای ایران و قدرتهای جهانی در «وین»، بعد از عبور از نقطه اوج مذاکرات موفق سیاسی در « ژنو» در نوامبر گذشته، دیگر همانند قبل چالشی نخواهد بود. غلبه بحثهای فنی و زمینهسازی برای «توافق جامع» در تیر سال آینده باعث شد تا اغلب رسانهها تنها به «شروع خوب» روزهای وین اکتفا کنند. با این حال انتشار آخرین گزارش سازمان بینالمللی انرژی اتمی در روز پنجشنبه که موید گامهای مثبت ایران در اجرای توافق موقت بود، نشان داد که ارزیابیهای مثبت مذاکرهکنندگان فقط «ژست» سیاسی و رسانهای نبوده است. همکاری کمسابقه آخرین گزارش سازمان بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد که ایران همچنان به تعهدات خود در مورد توافق موقت ژنو که در نوامبر گذشته امضا شد، پایبند است و در حال کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده و تضمین دسترسیهای بازرسان به تاسیسات هستهای است. برای اجرای برنامه «اقدام مشترک» ایران تعهد کرده بود که غنیسازی 20درصدی را متوقف و ذخیره اورانیوم غنیشده را به سطحی برساند که فرآوری بیشتر آن غیرممکن باشد. در این گزارش تاکید شده است که غنیکردن اورانیوم
هگزافلوراید (UF6 بالای پنجدرصد) دیگر در ایران صورت نمیگیرد. مقدار مواد هستهای که در شکل اورانیوم غنیشده 20درصدی باقیمانده است 160کیلوگرم است. گزارش تصریح دارد که این کاهش مقدار نهتنها کاهشی مطابق با توافق ژنو است، بلکه به لحاظ حجمی در مقایسه با چهارسال گذشته کاهش قابلتوجهی محسوب میشود. دیپلمات غربی در گفتوگو با «رویترز» گفته است که مقدار کاهش بسیار قابلتوجه است. در متن این گزارش آمده است که ایران در بسیاری از تاسیسات مرتبط با فرآیندهای هستهای را روی بازرسان گشوده است. تاسیساتی همانند معدن اورانیوم ساغند، تاسیسات غنیسازی اردکان و کارگاههای تولید سانتریفیوژ که پیش از این به روی بازرسان آژانس بسته بودند، از این جملهاند. مقامات رسمی آمریکا بعد از آخرین جلسه نشست وین به روزنامهنگاران گفتند: «ما نمیتوانیم همهچیز را از قبل پیشبینی کنیم. اما امروز راهی در پیش داریم که چگونه این مذاکرات به موفقیت ختم شود.» 3 روز سازنده اولین پیشرفت توافق هستهای با ایران این بود که طرفهای مذاکرهکننده بر سر مسایل مورد بحث برای رسیدن به «توافقی قطعی و جهانی» به اجماع رسیدند. مذاکرهکنندگان در
وین بر سر «چارچوب» و «تقویم» به تفاهم رسیدند. «کاترین اشتون» در پایان مذاکرات سهروزه وین گفت که ما سهروز بسیار سازنده داشتیم که در جریان آن به تمامی سوالهایی که باید به آنها پاسخ بدهیم، پرداختیم... . کارهای زیادی برای انجام داریم، چندان ساده نخواهد بود اما شروع خوبی داشتیم. با توجه به فشاری که بر مذاکرهکنندگان آمریکایی وجود دارد، مذاکرهکننده ارشد آنها (وندی شرمن) باید از اسراییل و عربستان، دو متحد بدبین خود نسبت به توافق تهران با قدرتهای بزرگ دیدن کند. در میان سوالهای متعددی که در مورد پرونده هستهای مطرح میشود، ظاهرا آمریکاییها میخواهند برنامه موشکهای بالستیک ایران را نیز در متن مذاکرات بگنجانند. روحانی؛ خوشبرخورد اما پولادین حسن روحانی باعث شده تا روحیه ایرانیها عوض شود، اما با مخالفتهایی روبهروست. حتی ریزش برف در تهران هم نتوانست این امیدها برای بهبود و رونق وضعیت اقتصادی در پی برداشتهشدن تدریجی تحریمها را کمرنگ کند. در ماه ژانویه گذشته رییسجمهوری ایران در شمایل روحانیای خوشبرخورد اما پولادین، با سفر به داووس- پاتوق سرمایهداری جهانی- اعلام کرد که، ایران برای روابط
سازنده آماده است. با این حال بهبود شرایط زندگی ایرانیها روبهروی موانع جدی قرار دارد. مخالفان پیشرفتهای دیپلماتیک ایران تقریبا همهجا هستند. قانونگذاران آمریکایی تهدید به وضع تحریمهای جدید میکنند که تا به امروز بینتیجه بوده است. حتی بدبینی نسبت به مذاکرات در تهران هم شنیده میشود. با وجودی که روحانی از حمایت گسترده مردمی برخوردار است، گروههایی مخالف برنامههای سیاست خارجی او هستند. با توجه به این شرایط میتوان گفت «تنشزدایی» فعلا امری مذموم است. اما روحانی در مقابل این موضعگیریها از سیاستمداران قبلی سرسختتر است؛ او در چهارم فوریه منتقدان توافقنامه هستهای را عدهای بیسواد خوانده بود. روز بعد از این اظهارنظر، او از رویه مسوولان صداوسیمای ملی هم انتقاد کرد. بودجه امسال ایران از نظم بیشتری نسبت به دولتهای قبلی برخوردار است اما همچنان خاصیت تورمی آن باقی مانده است و نرخ بیکاری بهسختی جابهجا خواهد شد. مدت زمان زیادی نیاز است تا خلأهای بهوجودآمده در استانداردهای زندگی جبران شود. عدم مدیریت همچنان چالش جدی در اقتصاد ایران باقی خواهد ماند حتی اگر همه تحریمها برداشته شود. تنها در چنین صورتی است
که میتوان گفت امید رایدهندگان ایرانی محقق خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.