چرا باید به توافق هستهای فرصت دهیم
تایلرکولیس . جمال عبدی ترجمه: روحالله نخعی
ایالات متحده ممکن است در آستانه رسیدن به یک توافق تاریخی هستهای با ایران باشد. توافقی که در را به روی همکاری بیشتر بین دو کشور میگشاید. با این وجود و همزمان با پیشرفتهای دیپلماتیک، صدای آنهایی که برای مدت طولانی مخالف هرگونه راهحل دیپلماتیک بودهاند بهطور گیجکنندهای بلندشده، صدایی که البته نشانگر دورویی آنهاست. در جلسه اخیر سنا، سناتور دموکرات ایالت نیوجرسی «رابرت منندز» که رییس کمیته روابط خارجی سنا نیز هست بهشدت به انتقاد از گزارشهایی پرداخت که براساس آنها، مذاکرات جاری با ایران میتواند به دستیابی به یک توافق دایمی منجر شود. به اعتقاد منندز، این مذاکرات تنها منجر به تمدید چندباره توافق موقت میشود. منندز در حالیکه در سخنانش «جان کری» وزیر امورخارجه آمریکا را بهشدت مورد انتقاد قرار میداد، با تاسف گفت: «فکر نمیکنم که ما این همه کار کردیم تا فقط شش تا 12ماه زمان به دست آوریم.» «یووال استاینیتز»، وزیر اطلاعات اسراییل هم کمی بعد در اظهارنظری مشابه به او ملحق شد و چنین جدول زمانی را «تسلیم [آمریکا] در مقابل ایران» و «غیرقابلقبول» خواند. اما نوعی تناقض در چنین اظهاراتی وجود دارد؛ رویکرد تحریم
که در دهه گذشته مورد حمایت جدی سیاستگذارانی چون منندز و استاینیتز بود، موجب شد که ایران از فقط ۳۰۰هزار سانتریفیوژ به 19هزار سانتریفیوژ دست یابد. در واقع، بر اساس بعضی تخمینها، تهران پیش از آغاز مذاکرات جاری، تا رسیدن به «نقطه بیبازگشت» کمتر از یکماه فاصله داشت. این در حالی است که در پی دستیابی ایران و قدرتهای جهانی به توافق ژنو- که «جان کری» یکی از امضاکنندگان آن بود- این فاصله به دو تا سهماه افزایش یافته است. جالب اینکه «منندز» و همفکرانش در سنا عملا سعی کردند با پیشنهاد اعمال دور تازهای از تحریمها، این توافق را نابود کنند. در چهارچوب توافق موقت ژنو و در حالیکه دیپلماتهای ایالاتمتحده سرگرم تلاش برای رسیدن به توافق نهایی هستند، توانایی ما در تشخیص هرگونه تلاش برای زیرپا گذاشتن تعهدات پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای بهطور چشمگیری بهبود یافته است. «منندز» ادعا میکند که این کافی نیست. این موضوع این سوال را برمیانگیزد که: جایگزین مورد پیشنهاد مخالفان دیپلماسی چیست؟ هرچه باشد، اگر رویکرد منندز (تحریم، تحریم، تحریم!) ما را تا فاصلهای صرفا یکماهه تا توانایی ایران، برای تولید کافی اورانیوم و
دستیابی به نقطه بیبازگشت رسانده است، منتقدان مذاکرات، باید چیز بهتری در آستین داشته باشند. اسراییل ظاهرا باور دارد که تهدید به حمله نظامی، راهحل مناسب برای مواجهشدن با برنامه هستهای ایران است، اما نکته اینجاست: بر اساس پیشبینی تحلیلگران، یک حمله نظامی به ایران تنها موجب تعویق شش تا 12ماهه برنامه هستهای ایران میشود؛ زمانی درست برابر رویکرد مذاکره. مشکل، البته این است که برخلاف راهحل دیپلماتیک، که لغو تحریمها را پاداش نظارت بیشتر و قابل تایید بر برنامه هستهای ایران میداند، یک حمله اسراییلی (یا آمریکایی) قطعا اثری معکوس خواهد داشت و ممکن است ایران را برانگیزد که بازرسان را بیرون کند و بهسرعت به سمت دستیابی به توان یک بازدارندگی هستهای گام بردارد. درک عمومی از جدولهای زمانی دو سناریو متضاد مذاکره یا تخاصم، به یک نتیجه اشاره میکند؛ اینکه کاخ سفید هماکنون بهترین رویکرد را در پیش گرفته است. رویکردی که فرصت زمانی را گسترش میدهد و بهترین پتانسیل را برای تامین یک چهارچوب حقوقی قابلقبول برای بازرسیهای کامل از تاسیسات هستهای ایران در پی خواهد داشت. مخالفان دیپلماسی بهتر است بر این واقعیت تامل
کنند که ایالاتمتحده استفاده از اهرم تحریم را امتحان کرده و تهران با روند صعودی تولید سانتریفیوژها به آن پاسخ داده است. در نتیجه، آمریکا مدتی طولانی است که به تغییر جهت در سیاستهای خود درباره ایران نیازمند بوده است. دولت اوباما با نگاه به این تجربه، رویکرد تازهای را آزمایش کرده است. رویکردی که موجب اولین توقف یکدهه گذشته، برنامه هستهای ایران را در پی داشته و بر اساس گزارشها، منجر به تغییرات قابلتوجهی در رآکتور اراک شده است. اگر چنین توافقی برای بعضیها در کنگره یا اسراییل به اندازه کافی خوب نیست، آنها باید قادر به معرفی شیوههای جایگزین کارآمدی باشند. در همین حال، آنها باید از تضعیف یکی از امیدبخشترین دورنماها پس از سالها برای محدودکردن برنامه هستهای ایران، پرهیز کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.