|

فضا عرصه همکاری‌های بین‌المللی است نه تک‌روی‌ بیش از حد

مضرات استقلال بیش از حد در علم و فناوری

عباس خاراباف . کارشناس هوافضا

12 آوریل سال 1361 (23 فروردین 1340) «یوری گاگارین» در کشاکش جنگ سرد بین شوروی و آمریکا و مسابقه فضایی حاصل از آن، به‌عنوان نخستین فضانورد جهان وارد فضا شد و شوروی را در این رقابت سیاسی پیش انداخت. همه‌ساله در 12 آوریل به مناسبت همین اتفاق، جشن‌هایی در سراسر جهان تحت عنوان «شب یوری» برگزار می‌شود. پس از پرواز «یوری گاگارین» به فضا، آمریکایی‌ها در پاسخ، با صرف هزینه‌های کلان موفق شدند «نیل آرمسترانگ» و همراهانش را در ۲۰ ژوییه ۱۹۶۹ (۲۹ تیر ۱۳۴۸) به ماه بفرستند. این رقابت‌ها و تک‌روی‌های فضایی تا سال‌ها پس از آن ادامه داشت تا اینکه دو کشور مناسب دیدند به‌جای رقابت، با هم همکاری داشته باشند و به این ترتیب در ۲۴ تیر ۱۳۵۴ (۱۵ ژوییه ۱۹۷۵)، پروژه آزمایشی آپولو-سایوز، به‌عنوان نخستین ماموریت فضایی مشترک آمریکا و شوروی و نخستین همکاری فضایی بین‌المللی انجام شد. همین اتفاق نشان داد که در زمینه فناوری فضایی، همکاری‌های بین‌المللی بسیار پراهمیت هستند. باید اعتراف کرد که دانش و فناوری به شکل ذاتی خود، دارای مفهوم فراملی است و از گذشته‌های بسیار دور تاکنون، از حصار مرز و وطن خارج بوده است. دقیقا به همین دلیل است که اولین و اصلی‌ترین عامل پیشرفت در این زمینه‌ها، داشتن ارتباطات هدفمند و مستمر با جهان خارج از مرزهای سیاسی و جغرافیایی تعریف شده است. پیشرفته‌ترین کشورهای جهان در زمینه دانش و فناوری و بزرگ‌ترین سازمان‌ها و نهادهای علمی، حتی با وجود داشتن توانایی‌ها و ظرفیت‌های مختلف، هرگز نمی‌توانند بدون ایجاد ارتباط با دنیای خارج از مرزهای تعیین‌شده، اطلاعات خود را به‌روز کنند یا جایگاه علمی خود را ارتقا بخشند. فضا و فناوری فضایی هم از این قواعد مستثنا نیست، بلکه به‌دلیل ویژگی‌های بسیار خاصی که منحصرا دارد، به عرصه همکاری‌های بین‌المللی تبدیل شده است. فضا و فناوری فضایی اکنون از معدود مواردی هستند که بسیاری از کشورهای جهان حتی در زمان اختلافات شدید، در آن حوزه همکاری‌های مشترک خود را حفظ می‌کنند. کشور ما نیز که چندسالی است در زمینه فناوری فضایی به پیشرفت‌های تحسین‌برانگیزی دست یافته است، متاسفانه در زمینه همکاری‌های بین‌المللی چندان موفق نبوده و کارشناسان بیم این دارند که این استقلال بیش از حد، ضربه‌های جبران‌ناپذیری را برای ادامه راه فضایی، به بدنه فضایی کشور وارد کند. به هر حال با توجه به ویژگی‌ها و پیچیدگی‌هایی که فناوری فضایی دارد و با توجه به روند مثبتی که در ارتباطات بین‌المللی در دولت تدبیر و امید به وجود آمده است، امید می‌رود هرچه سریع‌تر همکاری‌های بین‌المللی فضایی کشورمان با کشورهای دیگر شکل گرفته و نتیجه آن، پیشرفت همه‌جانبه دانش فضایی در کشور و ارتقای کیفیت زندگی مردم باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.