|

سفر اوباما و دغدغه‌های عربستان

آزاده بابایی‌نژاد

پس از سفر سه‌روزه باراک اوباما به عربستان و دیدار با ملک عبدالله پادشاه این کشور، روزنامه الشرق‌الاوسط چاپ لندن در گزارش مفصلی تحت عنوان «بحرین، در کش‌وقوس تهران و ریاض» نوشته که پرونده هسته‌ای ایران و مساله بحرین مهم‌ترین موضوعات مطرح شده در دیدار مذکور بوده است. به گفته منابع آگاه، گسترش ناآرامی‌ها در کشورهای عربی که از تونس شروع و به لیبی، مصر، سوریه و در ابعادی خفیف‌تر به بحرین امتداد یافت و همچنین هراس از گسترش ایدئولوژی ایران در کشورهای همسایه را مهم‌ترین چالش بر سر روابط تهران و ریاض ارزیابی می‌کنند. بحرین همسایه جنوبی ایران 700‌هزارنفر جمعیت دارد که 80‌درصد آنها را شیعیان تشکیل می‌دهند. آنها با ایرانیان بومی جزایر سه‌گانه هم‌نژاد و هم‌ریشه‌اند. بقیه جمعیت بحرین سنی مذهب هستند. با اوج‌گیری بهار عربی، شیعیان این کشور مجال یافتند که خواسته‌های شهروندیشان و نارضایتی از دولت مرکزی را با برپایی تظاهرات اعلام دارند؛ خواسته‌ای که همواره با برخورد دولت حاکم بر این جزیره همراه بوده است. به گفته کارشناسان سیاسی، حکومت پادشاهی آل‌خلیفه که زمام امور را در بحرین عهده‌دار است از متحدان سرسخت آل‌سعود به شمار می‌رود و اگر شیعیان در بحرین مناصب کلیدی را برعهده گیرند عملا دولت مرکزی این کشور فاقد وجاهت قانونی می‌شوند و این یعنی از دست رفتن بخش قابل‌توجهی از قدرت و نفوذ عربستان در منطقه خاورمیانه. همین مساله ممکن است معادلات سیاسی در خاورمیانه را به نفع ایران تغییر دهد. شاید بتوان گفت از همین‌رو است که ملک عبدالله در دسامبر 2011 ایده تاسیس اتحادیه خلیج (فارس) با هدف همکاری و هماهنگی بیشتر میان شش کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و تعیین و تدوین سیاست‌های دفاعی را مطرح کرد. در آن زمان سعود الفیصل، وزیر امورخارجه عربستان اعلام کرد همکاری موجود میان اعضا در قالب کنونی نمی‌تواند برای مواجهه و تهدیدات پیش‌رو به‌ویژه برنامه هسته‌ای تهران کافی باشد به‌ویژه آنکه تهران توانسته در بدنه این شورا نفوذ و با هر یک از اعضای این شورا- مثلا با امارات- رابطه تجاری برقرار کرده و با عمان به‌خاطر میزبانی مذاکرات محرمانه با آمریکایی‌ها وعده تاسیس خطوط گاز را بدهد. قطر هم از نزدیکی روابط با تهران حمایت می‌کند و خواستار استفاده از دانش هسته‌ای این کشور است، بنابراین تجدیدنظر در ادامه شورای همکاری کشورهای حوزه خلیج‌فارس، امری ضروری به‌نظر می‌رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.