راست افراطی اوکراین و «اتحادیه اروپا»
نویسنده: کاسمود* . مترجم: مریم امیری
«انقلاب» در میدان «استقلال» کییف، بیشک یکی از مهمترین اتفاقات سیاسی در سال 2014 است. اکثر ناظران داخلی و بیرونی، جریاناتی که از نوامبر 2013 شروع شد و نهایتا به سقوط ویکتور یانوکوویچ انجامید را با حیرت دنبال کردند. با اینکه برخی اعتراضات متعاقب امضانکردن توافقنامه تجاری با اتحادیه اروپا در مرکز شهر کییف قابل پیشبینی بود، ولی هیچکس فکرش را نمیکرد تنها ظرف سهماه اوضاع اینچنین از کنترل خارج شود و در نهایت رییسجمهوری را که در انتخابات به قدرت رسیده و یکی از محبوبترین سیاستمداران کشور بود، ناچار به فرار کند. از سوی دیگر میدان استقلال به لحاظ جنگ پروپاگاندایی میان رسانههای سنتی و رسانههای اجتماعی هم جالب است. بهطوریکه استاندارد انقلاب در قرن بیستویکم یعنی اینکه فعالان به سرعت چندین صفحه در فیسبوک و توییتر و دیگر شبکههای اجتماعی بسازند تا در مقابل خبرهای مخابرهشده از رسانههای طرفدار دولت (و در مورد اوکراین رسانههای طرفدار روسیه هم) بایستند. تجربه نشان داده که این روش برای نشر خبرها و پیامها بسیار موفق بوده است. یکی از مهمترین ستیزهها بر سر اهمیت «فاشیستها» در میدان اروپاست که از آغاز
رسانههای طرفدار دولت آنها را بزرگ کردهاند و مرتب به وجود «فاشیستها» در میان معترضان میدان استقلال پای میفشردند تا جایی که همه را به نام «فاشیست» خواندند. البته قابل پیشبینی بود که الیت برآمده از فروپاشی شوروی ناسیونالیستها را با «فاشیست»ها یککاسه کند. و همه جنبشهای ضدروسی را به سازمان فاشیستی و بدنام «ناسیونالیستهای اوکراین») OUN (مرتبط بداند؛ سازمانی که رهبر آن استپان باندرا مدتی با حزب نازی آلمان برای استقلال اوکراین از شوروی همکاری کرد. از سوی دیگر، بیشتر هواداران داخلی و خارجی یورومیدان اهمیت راست افراطی را نادیده میگیرند و میگویند خیزش یورومیدان یکپارچه دموکراتیک است و المانهای راست افراطی در آن ناچیز است. یورومیدان آخرین سوژه اظهارنظر برای غربیهای معروف است از هنرپیشهای چون جورج کلونی تا اسقف اعظم نیویورک تا آکادمیسینی چون اندرو آراتو و تا اسلاوی ژیژک. جالب اینجاست که همه کسانی که درباره خیزش راست افراطی هشدار میدادند (اشاره بهنامهای که به امضای فعالان سیاسی بسیاری دانشگاهی و نخبگان در سراسر جهان رسید) حالا ما را سرزنش میکنند که چرا درباره اهمیت راست افراطی اغراق میکنیم. حتی بدتر
از آن، هرگونه اشاره به نشانههای راست افراطی در یورومیدان را «اثرات امپریالیسم روسیه» مینامند و یورومیدان هم برای آنها «عملی آزادیخواهانه برای نافرمانی مدنی است و نه کار توده افراطی» حالا که «انقلاب» پیروز شده و اتحادیه اروپا آماده به آغوشکشیدن دولت جدید اوکراین است و در حالی که یکمیلیاردیورو برای انقلاب هزینه کرد (اشتون در سفرش به اوکراین اوایل فوریه چنین کمکی را تضمین کرد) حالا نوبت به تحقیق درباره تاثیر راست افراطی در اوکراین رسیده است. به هرحال، اتحادیه اروپا خود همیشه منتقد وراج احزاب و سیاستمداران راست افراطی بوده است. در واقع تا ماه پیش که سیسیلیا مالمستروم، کمیسیونر اتحادیه اروپا اعلام کرد: «بزرگترین تهدید (برای اتحادیه اروپا) درحال حاضر از جانب افراطگرایان جناح راست مطرح است.» هیچ حرفی دراینباره در اتحادیه شنیده نشد. راست افراطی اوکراین: مقایسه تطبیقی آنچه در پی میآید تحلیل مختصری از ارتباطات انتخاباتی و سیاسی راست افراطی در اوکراین معاصر است. به علاوه مقایسهای میان راست افراطی اوکراین و خطوط فکری اروپا هم به لحاظ ایدئولوژیک و هم ارتباطی است در زمینه سیاسی که هم دولت
جدید اوکراین و هم نخبگان اتحادیه اروپا آن را مناسب میدانند. بگذارید با ارزیابی قدرت راست افراطی در انتخابات در اوکراین آغاز کنیم. در اکتبر 2012 احزاب راست افراطی زیادی در انتخابات پارلمانی شرکت کردند ولی تنها یکی از آنها واقعا مهم بود: حزب اسوبودا یا آزادی. این حزب رسما بهعنوان حزب سوسیال-ناسیونالیست اوکراین در سال 1995 شکل گرفت که ارجاعی بدشگون به حزب آدولف هیتلر در آلمان بود. این حزب به «نژاد اوکراینی» محدود بود و علامت آن نشانی باستانی بود که بسیاری احزاب نازیست در طول جنگ جهانی دوم برگزیدند؛ نشانی که هنوز نئوفاشیستها در سراسر جهان از آن استفاده میکنند. باوجود خاستگاه واضحا فاشیستی این حزب، یکی از رهبران آن در سال 1998 به پارلمان اوکراین راه یافت. چهار سال بعد هم بهعنوان یکی از اعضای بلوک دموکراتیک «اوکراین ما» توسط ویکتور یوشکنوک برگزیده شد. در سال 2004 او رهبر حزب سوسیالناسیونال شد و شروع به تغییر رویه به سوی «اعتدال» کرد. او نام حزب را به اسوبودا تغییر داد، استفاده از نشان فاشیسم را محدود و برخی اعضای نئونازی را از حزب اخراج کرد. همزمان از بلوک «اوکراین ما» به خاطر اظهارات ضدسامی و
رویزیوزیستی اخراج شد. با وجود این، او که از انقلاب نارنجی حمایت کرد، موقتا دوباره در این بلوک پذیرفته شد. اسوبودا پس از انقلاب نارنجی به واسطه گرفتن موقعیت اپوزیسیون رادیکال دولت یوشچنکو که روزبهروز در میان اقوام اوکراینی غرب کشور محبوبیتش را از دست میداد، توانست حمایت چندی به دست آورد. در سال 2010 در انتخابات محلی، اسوبودا توانست بین 20 تا30درصد آرا در گالیسیایشرقی را بهدست آورد و به بسیاری پارلمانهای منطقهای و محلی همچنین برخی دولتهای محلی راه پیدا کند. در انتخابات پارلمانی 2012، اسوبودا 10درصد آرای ملی را به دست آورد و 37 نماینده به پارلمان فرستاد. در حالیکه در مناطق شرقی تنها یکدرصد آرا را داشت در مناطق غربی 30تا40درصد حمایت رایدهندگان را جلب کرده بود. در بزرگترین شهر منطقه غرب یعنی Lviv که نماد طرفداری از غرب و اتحادیه اروپا در اوکراین است، اسوبودا بزرگترین فراکسیون در شورای محلی را تشکیل داد. به لحاظ ایدئولوژیکی اسوبودا بسیار شبیه به احزابی است که با «جنبش متحد ملتهای اروپا» (AENM) همدستی میکنند مانند حزب ملی بریتانیا، حزب ناسیونالدموکراتیک آلمان و «حزب شعله سهرنگ» ایتالیا. بیشتر
این احزاب ضدیهودی و نژادپرست هستند. درحالیکه حمایت آنها از دموکراسی صوری و در بیشتر مواقع استراتژیک و موقتی است. این احزاب حاشیهای از «اتحاد برای اروپای آزاد» که عمدتا معتدل است، کنار گذاشته شدند. تنها یک حزب دیگر از AENM توانست در انتخابات کامیابی به دست آورد و آن هم حزب «جنبش مجارستان بهتر» (جابیک) بود که توانست 17درصد آرای مجارها در سال 2010 را به دست آورد. این حزب محبوبترین حزب دستراستی اروپا محسوب میشود. با این همه اسوبودا اکنون چندین وزیر در دولت جدید اوکراین دارد، از جمله نخستوزیر و یکی از اعضای آن به نام اوله ماخنیتسکی به دادستان کل کشور منصوب شد. دولت جدید اوکراین، قویتر از اتحاد ملی لتونی، تنها دولت راست افراطی اتحادیه اروپا است. اتحاد ملی لتونی حتی از اسوبودا معتدلتر است. ولی اسوبودا حتی راستگراترین گروهی نیست که در دولت اوکراین نماینده دارد. «پراوی سکتور» (بخش راست) ائتلافی از گروههای راست افراطی کوچکتر، شامل نئوفاشیستها و نئونازیهاست که در طول اعتراضات گردآمدند. آنها خود را مدافعان یورومیدان معرفی میکنند، ولی با کنشهای خشونتآمیز شناخته میشوند (حتی علیه دیگر معترضان مانند
چپهای رادیکال) پراویسکتور در دفاعیهای احساسی میگوید: «غریبهستیز و ضدیهود نیست؛ آنطور که پروپاگاندای روسیه سعی دارند القا کنند.» بلکه تنها «ملیگراهایی هستند که سعی دارند از ارزشهای اروپای سفید و مسیحی در مقابل ازدستدادن ملت دفاع کنند.» دیمیتریو یاروش، رهبر پراویسکتور کهنهسیاستمدار دستراستی اوکراینی، به معاونت دبیر شورای امنیت ملی و دفاع گمارده شد که وظیفهاش مشاورهدادن به رییسجمهور درباره استراتژی امنیت ملی است. رییس او «آندریا پاریوبی» است که «واحدهای دفاع از خود» را در یورومیدان شکل داده و رهبری میکرد. درحالیکه «پاریویی» بهتازگی عضو حزب «سرزمین پدری» شده است، سابقه طولانی در راست افراطی اوکراین دارد. بهنظر نمیرسد پاریویی چندان در نظراتش تجدیدنظر کرده باشد. با این توصیفات، نقش راست افراطی در اوکراین «جدید» چیست؟ واضح است که رسانههای روسی درباره اهمیت آنها اغراق میکنند. وقایع یورومیدان کودتای فاشیستی نبود. درعین حال، زمانی که یورومیدان واقعا «کنش توده آزادیخواه» بود واضحا نشانههایی از افراطگری در خود داشت که بخشهایی از آن جذب دولت جدید و بوروکراسی دولتی شد. از اینرو بیانیه آنتون
شخوفتسوف (یکی از مهمترین کارشناسان ناسیونالیسم اوکراین) راه را نشان میدهد: «اشتباه نکنید، اوکراین دموکراتیک بیش از هر چیز دیگر در جبهه مبارزه علیه فاشیسم و استبداد است.» اگر این درست باشد، «اوکراین دموکراتیک» با دشمنی مبارزه میکند که هر روز قویتر میشود و باید مبارزه را تنها با راهبری خودش به انجام برساند. نهتنها احزاب راست اوکراین از اقبال عمومی برخوردارند (که از میانگین اتحادیه اروپا بالاتر است و مثلا در اتریش و فرانسه تنها نیمی از میزان اوکراین هوادار دارند) بلکه حزب مهم دستراستی اوکراین نسبت به «برادرانش» در دیگر کشورهای اتحادیه اروپا، بسیار افراطیتر است و توانسته پستهای مهمی هم در دولت جدید اوکراین اشغال کند. مهمتر این است که احزاب ضددموکراسی و نئوفاشیست که مدام اتحادیه اروپا را به دردسر میاندازند (مانند حزب طلوع طلایی در یونان) در اوکراین به پستهای کلیدی دست یافتهاند و این به همان اندازه که نخبگان ملی اوکراین را نگران میکند، باعث تشویش سیاستمداران اتحادیه اروپا هم است. * استاد دانشکده روابط بینالملل دانشگاه جورجیا و نگارنده کتابهایی چون «احزاب دستراستی اروپا و پوپولیسم رادیکال آنها
(2007)» و «پوپولیسم در آمریکای لاتین و اروپا: تهدید دموکراسی یا اصلاح آن؟ (2012)»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.