|

ایرانی‌ها بر پرده سینماهای آلمان می‌درخشند

از اصفهان قرن 11 تا پاریس قرن 21

امیرحسن سعیدی

این‌روزها فصل سینما در آلمان است. فیلم‌هایی چون «12سال بردگی» که بهترین فیلم بفتا شده و چشم به اسکار دارد؛ «گرگ وال‌استریت» و «اخاذی آمریکایی» که آنها هم امیدهای اصلی اسکار امسال هستند، یا فیلم سه‌بعدی «دایناسور» همراه با یک دوجین فیلم خوب و بد دیگر، همه با هم روی پرده‌اند. اما در کنار اینها، دو فیلم در مورد ایرانی‌ها نیز سینمادوستان آلمانی را به سالن‌های سینما می‌کشاند. اولی «حکیم» داستانی است تخیلی/ تاریخی در مورد ایران قرن یازدهم میلادی و دومی «گذشته» درامی است ایرانی/ فرانسوی که در پاریس قرن بیست‌ویکم اتفاق می‌افتد. «حکیم» ساخته «فیلیپ اشتولزل» از روی رمانی به همین نام ، وارد پنجمین هفته نمایش خود در سینماهای آلمان شده است. روی پوستر این فیلم آمده است «سفری از تاریکی به روشنایی» که داستان سفر یک پزشکیار جوان انگلیسی به ایران است برای آموزش پزشکی نزد حکیم بزرگ روزگار «ابوعلی سینا» در اصفهان. این سفر در قرن یازدهم میلادی انجام می‌شود، در روزگاری که غرب در تاریکی جهل و نادانی گرفتار است و کار طبابت به دست تردستان و جادوگران انجام می‌شود، زیرا کشیشان هر مداوایی را دخالت در کار الهی می‌دانند و کار خویش را با ورد و جادو پیش می‌برند. اما هزاران فرسنگ آن‌سوتر در اصفهان قلب مشرق‌زمین، حکیم دانای ایرانی با کمک شاگردانش می‌کوشد چراغی در تاریکی برافروزد، دنیای پزشکی را متحول کند و چاره‌ای علمی برای هر درد بیابد. روزنامه معتبر جنوب آلمان «زوددویچه» در مورد این فیلم نوشته است: «رمان مدیکوس نوشته «نوا گوردون» همواره در قلب آلمانی‌ها جا داشت و تاکنون شش‌میلیون نسخه از ترجمه آلمانی این اثر به فروش رفته است. حالا آلمانی‌ها فرصت این را پیدا کرده‌اند که رمان مورد علاقه خود را روی پرده سینما هم ببینند. این فیلم کوشیده است رمان تاریخی/ تخیلی گوردون را به همان صورت جذاب به تصویر بکشد و در این راه از فناوری‌های شرکت «پیکسوموند» که استاد جلوه‌های ویژه سینمایی است و برای هالیوود کار می‌کند، استفاده کرده است، البته با بودجه‌ای نزدیک به 35‌میلیون‌دلار.» فیلم «مدیکوس» اگرچه جذابیت رمان را ندارد و کارگردان مجبور شده است کتاب 900صفحه‌ای «نوا گوردون» را به‌تندی ورق بزند تا «راب کول» پزشکیار انگلیسی (با بازی تام پاین) را نزد ابوعلی سینا (با بازی بن کینگزلی) در اصفهان برساند، اما هنوز آنقدر جذاب هست که چهارهفته روی پرده سینماهای آلمان بماند و هزاران‌نفر را به تماشای خود بکشاند. این فیلم برای ما ایرانی‌ها نیز یک فرصت مناسب فراهم می‌کند تا از گذشته پرافتخار خود در گفت‌وگو با دوستان و همسایگان آلمانی‌مان حرف بزنیم و به آنها بگوییم می‌بینید که ابوعلی سینای بزرگ یا به قول شما «آوه سینا» عرب نبوده است! «گذشته» اما افتخاری بیشتر برای ما و سینمای ایران است؛ فیلمی که روزنامه معتبر «دی زایت» از آن با تعبیر «شاهکاری درباره رویارویی ما با گذشته» یاد کرده است. فیلم اگرچه تولید ایران نیست، اما نام اصغر فرهادی بر بالای آن کافی است که هموطنان ایرانی فیلمساز به آن ببالند؛ همانگونه که هنگام دریافت خرس طلایی «برلیناله» و اسکار آکادمی سینمای آمریکا برای «جدایی نادر از سیمین» شادمان شدند. «کارستن بامگارت» منتقد سایت سینمایی «فیلم‌استارت» در مورد «گذشته» فرهادی نوشته است: «پس از فیلم درخشان «جدایی نادر از سیمین»، فرهادی یک‌بار دیگر با «گذشته» اندازه‌های خود را در سینما نشان می‌دهد. او دوباره با درامی درمورد روابط پیچیده خانوادگی، این‌بار نه در ایران بلکه در فرانسه، وارد دنیای سینمای مولف اروپا می‌شود و چنان هنرمندانه در این دنیا جای پای خود را محکم می‌کند که گویی در کشورش ایران است. داستان در پاریس می‌گذرد اما جز سایه‌ای از برج ایفل و کاخ الیزه، شخصیت‌های داستان فرهادی در یک پیرامون جهانی با هم رودررو می‌شوند؛ درست مانند «نادر و سیمین» و این‌بار در درامی تاثیرگذار در مورد گناه، بخشش و گذشته‌ای که همیشه با انسان است.»از نمایش «گذشته» در سینماهای آلمان هم چهار‌هفته می‌گذرد و هنوز روی پرده است. از نگاه یک ایرانی، شخصیت «احمد» با بازی علی مصفا برای من بسیار پرمعنی است؛ او که خود نقشی اساسی در این «گذشته» پنهان ندارد و آمده است یک کار اداری را انجام دهد و به ایران برگردد، به‌عنوان یک ایرانی فرهیخته، با آرامش و دانایی گره‌های تودرتوی زندگی‌های تنیده درهم را از هم باز می‌کند و برمی‌گردد. انصافا که مصفا این نقش را بسیار خوب از آب درآورده و من نمی‌دانم چرا در محافل سینمایی کمتر به آن توجه شده است؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.