|

چرا توافق با ایران آسان‌تر است؟

جونیور. والتر کلمنز . ترجمه: فرنگیس بیات

توافق با ایران بسیار راحت‌تر از امضای قراردادی مشابه با کره‌شمالی است. ایران دارای منابع اقتصادی و ژئوپلیتیکی است که به این کشور موقعیتی مسلط در خاورمیانه داده است. در مقابل، کره‌شمالی، یک نقطه روی نقشه در آسیای‌شرقی است. اگر منابع کانی نادر و زغال‌سنگ این کشور را استثنا کنیم، این کشور فرصت‌های محدودی برای تجارت و سرمایه‌گذاری خارجی در اختیار دارد. ایران بر خلاف کره‌شمالی به دامن‌زدن به «ترس» از یک حمله خارجی، برای توسعه برنامه هسته‌ای و تحریک خارجی برای توسل به یک جنگ پیشگیرانه نیاز ندارد. برخلاف کره‌شمالی که خواهان شناخته‌شدن به‌عنوان یک دولت دارای سلاح هسته‌ای است، ایران هیچ علاقه‌ای به ساختن چنین تصویری از خود ندارد. تحریم‌ها، رشد اقتصادی را هم در ایران و هم در کره‌شمالی تحت تاثیر قرار داده است. در حالی که رهبران کره‌شمالی در پیونگ‌یانگ چندان دلنگران گرسنگی مردم‌شان نیستند. یکی از دغدغه‌های سیاستمداران ایران برداشتن تحریم‌ها برای بهبود شرایط اقتصادی است. در ایران یک طبقه متوسط گسترده و آگاه از جهان امروز زندگی می‌کند که خواهان برخورداری از کیفیت بهتر زندگی است. در کره‌شمالی نخبگان متمولی ظهور کردند که در بخش تجاری فعال هستند اما مردم در این کشور اغلب انسان‌های بسیار فقیر و سرکوب‌شده‌ای هستند که تصورشان از جهان خارج تنها محدود به تصویری گذرا از زندگی تنها در چین است. یکی دیگر از تفاوت‌های مهم این است که آمریکایی‌ها و ایرانی‌ها به مراتب بهتر از آمریکایی‌ها و کره‌شمالی‌ها یکدیگر را درک می‌کنند: هر دو ریشه‌های مشترک هندو- اروپایی دارند، در صورتی که کره‌ای‌ها هیچ پیوندی با زبان‌های غربی ندارند. بسیاری از مردم ایران، خویشاوندان و بستگان پرشماری در غرب دارند و بسیاری از آنها در غرب تحصیلات عالیه خود را به اتمام رسانده‌اند. بسیاری از ایرانی‌ها و آمریکایی‌ها موحد هستند، چه مسلمان و چه زرتشتی تنها به یک «خداوند» اعتقاد دارند و هر دو بر این باورند که قدرت «خیر» در نهایت بر «شر» پیروز خواهد شد. مسلمانان، همانند یهودیان و مسیحیان از میراث یونان باستان بهره‌ها برده‌اند. اروپایی‌ها نیز متون تکمیل شده ارسطو و دیگر فلاسفه یونانی را از مسلمانان گرفته‌اند. برای سال‌ها، اسپانیا مرکز چنین مبادلاتی میان غرب و شرق بوده است. برخلاف ایرانی‌ها، کره‌ای‌ها به هیچ «قدرت‌اعظمی» باور ندارند. تمدن آنها بر اساس «شمنیسم»، باورهای «کنفوسیوسی» و «بودایی» ساخته شده است. در کره‌شمالی در قرن نوزدهم موجی از تغییر مذهب به مسیحیت آغاز شد. اما در حالی که بسیاری از مردم کره‌جنوبی مسیحی هستند، کره‌شمالی‌ها هیچ باور توحیدی ندارند. پارلمان ایران بعد از جنگ‌جهانی اول از دو آمریکایی‌ به نام‌های «ویلیام شوستر» و «آرتور میلسپو» به‌عنوان طراحان برنامه‌های مالیاتی و امور خزانه‌داری حمایت کرد و نگاه به آمریکا بعد از جنگ‌جهانی دوم نیز بیشتر محملی برای خلاص‌شدن از دست بریتانیایی‌ها و روس‌ها بود. دو آمریکایی دیگر نیز به نام‌های «الکساندر پاپ» و همسرش «فیلیس آکرمن» مجموعه شش جلدی تحلیل هنر پارسی را در دهه1930 تدوین کردند و در دهه 60 میلادی پیکرشان برای دفن به یکی از زیباترین امامزاده‌های اصفهان سپرده شد. نباید فراموش کرد که هرچه ایرانی‌ها در این مدت از آمریکایی‌ها دیدی مثبت پیدا کرده بودند، با مداخله آمریکا در کودتای 28مرداد و حمایت از صدام‌حسین در جنگ هشت‌ساله علیه ایران و ساقط‌کردن هواپیمای مسافربری ایرانی در خلیج‌فارس به یکباره بر باد رفت. چنین سابقه‌ای از سیاست‌های بد آمریکا، هرگز اجازه نداد تا نقش آمریکا در فشار به روی سازمان ملل برای خارج‌شدن شوروی از مرزهای شمالی ایران دیده شود. در سال 1998 رییس‌جمهوری وقت ایران مروج ایده «گفت‌وگو»ی تمدن‌ها به جای برخورد تمدن‌ها شد. اما آمریکایی‌ها و کره‌شمالی‌ها نمی‌توانند برخوردهای خونین اتفاق‌افتاده در فاصله سال‌های 1953-1950 را فراموش کنند. ایران و آمریکا اما هرگز با یکدیگر به جنگ رودررو نپرداخته‌اند. شدت درگیری‌های این دو کشور به مراتب کمتر از مناقشات جنگ سرد آمریکا و شوروی است. آمریکایی‌ها با ایرانی‌ها نقاط مشترک به مراتب بیشتری از کره‌شمالی‌ها دارند. اما باید پرسید آیا میراث موجود میان این دو کشور می‌تواند گفت‌وگوها را تسهیل کند و این دو کشور گام‌های بعدی را برای مذاکرات بردارند و توافقنامه‌ای به مراتب گسترده‌تر را امضا کنند؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.