|

با حال‌وهوای این روزهای «پرویز کلانتری»

پیراهن نقاش بر قاب «شبانه‌ها»

عسل عباسیان

«سال‌ها پیش کودکی با قطعه زغالی توی کوچه روی دیوار خانه‌شان نوشت: اگر می‌خواهی مرا بشناسی سر این خط را بگیر و بیا. او خط را پیچاند و پیچاند و رفت روی دیوار کناری و بعد روی دیوار همسایه، رفت تا انتهای کوچه و خط را ادامه داد تا کوچه‌های بعدی تا اینکه ناگهان متوجه شد در یک محله غریبه گم شده است. شروع کرد به گریه و زاری چون گم‌شده بود. البته طبیعی بود که سر آن خط را دوباره بگیرد و برگردد سر جای اول. ولی از آنجا که خط را در هم پیچانده بود دیگر نمی‌توانست این کار را انجام دهد.حالا ببینیم قضیه چه بوده است؟ اصلا کسی قرار نبود این بچه را بشناسد که سر آن خط را بگیرد و آن را دنبال کند تا بداند این بچه کیست. در واقع معنای روانشناختی این کار چنین است که این بچه می‌خواست خودش خودش را بشناسد و در وادی خودشناسی بود که رفت و گم شد. حالا سال‌ها گذشته است و من همچنان او را می‌بینم که در حال خط‌کشیدن است تا خودش را پیدا کند.»
اینها معرفی «پرویز کلانتری» از زبان خود اوست. هنرمندی که دو شب گذشته در فرهنگسرای صبا از طرف سایر هم‌صنفانش تجلیل شد، به بهانه یک عمر فعالیت در حوزه تصویر‌گری کتاب کودک. برنامه‌‌ای که خودش درباره آن می‌گوید: «پریشب برنامه باشکوهی در فرهنگسرای صبا برگزار شد به بهانه ششمین دوسالانه تصویرگران کتاب کودک و از من به‌عنوان قدیمی‌ترین هنرمند این رشته تجلیل شد که یک لوح یادبود به من هدیه داده شد به افتخار یک عمر تلاش برای ادبیات کودک.»
به همین بهانه با این پیشکسوت 82ساله گفت‌وگویی درباره حال‌وهوای این روزهایش داشته‌‌ام که در ادامه آن را می‌خوانید:
نقش «شبانه‌ها» بر دیوار «بوم»
از «پرویز کلانتری» درباره حال‌وهوا و مشغولیت‌های این روزهایش می‌پرسم و او بدون مکث پاسخ می‌دهد: «این روزها شدیدا درگیر برگزاری یک نمایشگاه هستم؛ نمایشگاهی که خیلی برایم جدی و مهم است. قصه از این قرار است که مجموعه‌‌داری، یک گالری تاسیس کرده که کارش کمی متفاوت است. این گالری با نام «گالری بوم» آثاری را به نمایش می‌گذارد، بدون آنکه قرار باشد این آثار فروخته شوند. در واقع صاحب گالری «هاشمی‌نیا» یک مجموعه‌‌دار معتبر است که آثار مجموعه شخصی‌‌اش را هرازچندگاه به نمایش می‌گذارد. این مجموعه‌‌دار از من هم مجموعه‌‌ای خریداری کرده که همین جمعه یعنی 17 آبان ساعت 17 نمایش داده می‌شود.» کلانتری نشانی را هم دقیق می‌دهد: «خیابان ولیعصر، بالاتر از نیایش، ارمغان غربی، پلاک 11.» او درباره اهمیت کار این گالری و این نمایشگاه می‌گوید: «این گالری‌‌دار پیش‌تر نمایشگاهی از آثار «عباس کیارستمی» نیز برپا کرده بود، اما اهمیت کار او در این است که آثار به نمایش ‌درنیامده هنرمندان را با هزینه شخصی‌‌اش می‌خرد و به نمایش می‌گذارد. هفت اثر جدید و متفاوت از من در این نمایشگاه به نمایش درمی‌آید. آثاری با رنگ آبی که عنوان «شبانه‌ها» را بر تارک خود دارند. کسانی که کارهای من را دیده‌‌اند احتمالا این نمایشگاه برایشان حال‌وهوای دیگری دارد چون قبلا از من نقاشی‌هایی با فضای کاه‌گلی و کویری دیده‌اند، اما این بار آثار جدیدی را می‌بینند که سبک جدید و متفاوتی دارند.» وقتی از «کلانتری» می‌پرسم این سبک جدید به چه معناست، می‌گوید: «یعنی نقاش، پیراهن خودش را پاره کرده و به این «شبانه‌‌ها» چسبانده که در قاب هنر مفهومی دیده می‌شود.»
تاریخ شفاهی به روایت «فکوهی»
اما مشغولیت این روزهای «کلانتری» تنها به نقش‌زدن محدود نشده است. او این روزها مشغول همکاری برای تالیف کتابی بوده که به کوشش دکتر «ناصر فکوهی» به زودی وارد بازار کتاب خواهد شد. او می‌گوید: «به زودی دکتر فکوهی کتابی از من منتشر می‌کند. کتابی که شامل گفت‌وگوی مفصل «ناصر فکوهی» با من است و یک‌جور تاریخ شفاهی است؛ این کتاب در ادامه مجموعه‌ای است که او در آنها بر اساس مبانی جامعه‌‌شناسی و انسان‌شناسی با هنرمندان و نویسنده‌‌ها گفت‌وگو می‌کند و تحلیل جامعه‌‌شناختی خودش را به آن اضافه می‌کند. این کتاب برای من از اهمیت بسیاری برخوردار است. تاریخ شفاهی آقای «لاجوردی» که یکی از مجموعه‌‌های معروف تاریخ شفاهی‌ست و در آمریکا با همت دانشگاه کلمبیا در حال انتشار است، فقط شامل گفت‌وگو با سیاستمداران پیش و پس از انقلاب است، اما تاریخ شفاهی دکتر «فکوهی» به شرح زندگی نخبگان و هنرمندان پرداخته که این به نظرم بسیار حایزاهمیت و ارزشمند است.»
غرق در نامه‌نگاری‌های «پرویز دوایی»
از «پرویز کلانتری» می‌پرسم، در بین این‌همه مشغولیت، فیلم و کتابی هم دیده یا خوانده؟ و او می‌گوید که با همه مشغولیت‌هایش با اینکه فیلم ندیده اما غرق در نامه‌‌نگاری‌های «پرویز دوایی» است و بعد توضیح می‌دهد: «آخرین کتاب دوست عزیزم «پرویز دوایی» را در دست مطالعه دارم با عنوان «درخت ارغوان».
ناشر از «پرویز دوایی» خواسته که مکاتباتش را با اشخاص گوناگون در قالب یک کتاب منتشر کند و او هم پذیرفته و حاصل شده «درخت ارغوان» که از سوی «جهان کتاب» منتشر شده. خود «پرویز دوایی» نامه‌‌های خصوصی را خیلی به‌عنوان یک اثر هنری جدی نگرفته اما واقعیت این است که این نامه‌‌ها به قدری زیبا هستند که برای هر کسی، بسیار خواندنی هستند. «دوایی» دوست خوب من است و نویسنده توانایی‌ست که سال‌هاست مهاجر است و در پراگ زندگی می‌کند اما همه دغدغه‌‌هایش مربوط به سرزمین مادری است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.