انعطاف غرب در مذاکره هستهای با ایران
فرنگیس بیات
سفیران پیشین بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، سوئد و بلژیک در ایران با انتشار نامهای مشترک، ضمن تاکید بر حق ایران برای برخورداری از انرژی هستهای صلحآمیز، خواستار انعطاف غرب در مذاکره با تهران، بهمنظور حلوفصل مناقشه هستهای شدند. متن این نامه به شرح زیر است: طی سالهایی که ما بهعنوان سفیر و نماینده کشورهایمان در تهران مشغول بهکار بودهایم، از نزدیک پرونده هستهای و تاثیرات آن را بر سیاست و زندگی روزمره مردم ایران شاهد بودیم. انتخاب حسن روحانی بهعنوان رییسجمهوری اسلامی ایران چشمان ما را به واقعیت جدید گشود. مذاکره میان تهران و پنج عضو دایم شورای امنیت بهعلاوه آلمان که از چندسال پیش به این گروه ملحق شده است، در نیمه اکتبر در ژنو مجددا آغاز شد. این به معنای از سرگیری روابط بود، جایی که ایرانیها از منظری جدید، مواضع خود را اعلام کردند. جلسه دوم این نشست چهارشنبه و پنجشنبه ششموهفتم نوامبر از سر گرفته خواهد شد، جلسه دوم زمانی است که مذاکرات واقعا از سر گرفته خواهد شد. برای ما روشن است که هرموضعی که ایران بگیرد... جهتگیری این کشور را مشخص میکند. خارج از ایران هم موضعگیری این کشور تاثیری
تعیینکننده بر رژیم منع گسترش تسلیحات هستهای، ثبات خاورمیانه و خاورنزدیک و به یک معنا بر کیفیت زندگی مردم منطقه خواهد داشت. اما لازم است تصریح کنیم که آشفتگی در جریان چندین سال مناقشه هستهای، تبدیل به مانع اصلی بر سر راه هرگونه تغییر مثبت شده است. ما گره کوری درست کردهایم. در جریان اولین دیدارها در ژنو دو طرف اراده مثبت و امیدهای خود را برای برونرفت از این بنبست ابراز کردهاند. اما هنوز دشوارترین کار مانده تا آن را انجام دهیم. درست است که گذشته باعث شکلگیری شکاف بزرگی از بیاعتمادی متقابل میان دو طرف شده است، اما ما فکر میکنیم که زمان آن رسیده است طرفین تایید کنند که اعتماد به ندرت در نقطه شروع یک مذاکره شکل میگیرد. اعتماد شاید بیشتر نتیجه توافقات روشن، قابل تایید و بهشدت مورد احترام برای اجراست و از آن منتج میشود. اگر دو طرف به توافقات مناسبی برسند باید اجرای آن را بهصورت موشکافانه مورد مراقبت قرار دهند و آن را با ذهنیت حل تفاوتهای موجود میان طرفین پیوند دهند؛ اعتماد در چنین صورتی دوباره شکوفا خواهد شد. یک توافق باثبات باید کاملا توسط امضاکنندگان آن مورد احترام باشد. به همین دلیل این توافق
شکل یک مصالحه را خواهد داشت. اما در مورد مسایل اساسی باید اساس کار را نیز مورد توجه قرار داد. در مورد جامعه بینالمللی نیز که نمایندگان آن همان ششقدرت حاضر در مذاکرات هستند، مساله اساسی همان پرداختن به منع غیرقابل انکار منع گسترش تسلیحات هستهای است. بدون نرمش در این مورد، توافق احتمالی نمیتواند توافق خوبی باشد. برای ایران مساله اصلی این است که حقوق این کشور برای انجام فعالیتهای اصلی فناوری صلحآمیز هستهای مورد شناسایی قرار بگیرد. این کشور برای سالیان طولانی دستخوش دستاندازیهای استعماری بوده است و نمیخواهد در دستهبندی محدود، صرفا یک کشور تولیدکننده نفتی باقی بماند، این حق به مثابه حق کل ملت ایران با ویژگیهای کامل یک جامعه مدرن است. اهداف هر یک از طرفین، در رقابتی دشوار با یکدیگر قرار دارند. وظیفه مذاکرهکنندگان پیداکردن راهحلی مبتنی بر چنین مبناهایی است. آنها ابزارهای حقوقی و فنی لازم را که معاهده انپیتی فراهم کرده است در اختیار دارند. این دو دستگاه حقوقی و فنی یکدیگر را پوشش میدهند و در نزدیک به یک قرنی که از شکلگیری آن میگذرد بهطور مداوم همدیگر را تقویت و تکمیل کردهاند و در عین حال
نقش کلیدی در استقرار صلح بینالمللی نیز بازی میکنند. این دو دستگاه، کلیدهای اصلی راهحل بحران اتمی ایران هستند. باید به آنچه این مکانیسمها ایجاد کردهاند و توسعه دادهاند و برای تقویت مشروعیتشان به آنها وفادار بمانیم و شانس دوبارهای هم به آن بدهیم. مذاکرهکنندگان وظیفه دارند در این مذاکرات موفق شوند. لازم است که آنها سریعتر حرکت کنند آنهم به سه دلیل. بیش از هرچیز سیاست درست آن است که ادامه غیرموثر تحریمهای یکجانبه علیه مردم ایران در کنار تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل را متوقف کنیم. تاریخ نشان داده است که وضع تحریمها از برداشتن آنها به مراتب آسانتر است. در عین حال بسیار پسندیده است که در اولین فرصت ممکن با اتکا به یک توافق خوب، نگرانیهای همسایگان ایران در مورد توسعه برنامه هستهای این کشور رفع شود... در عین حال تاکتیکهایی هم در راستای سرعتبخشیدن به الگوهای متفاوت اما همگرایانه برای به شکستکشاندن هرگونه توافقی با ایران جریان دارد. وقتی کل بحران ادامه پیدا کند توازنهای جدیدی را به وجود میآورد که تا پایان کار به راه خود ادامه میدهند. اینجا نقطهای است که همه دلایل قابلقبول برای بسیجشدن
در مقابل تغییرات جدید شکل میگیرد. ما امروز در چنین موقعیتی قرار داریم. باید جرات عبور از این مرحله را پیدا کنیم، همانطور که از حملهای که زمینهساز این مصیبت شده است عبور کردیم. از همه اروپاییها که بیش از 10سال است در این پرونده درگیر هستند، از همه آمریکاییها که نهایتا انگیزه حل موضوع را نشان دادند و از همه ایرانیها که جدا در مذاکرات شرکت کردند میخواهیم که یکبار برای همیشه، همه از اشتباههای جدی و موضعگیریهایی که مانع تاخیر درحل این بحران شد بگذرند. زمان عبور از این بحران با پیگیری مذاکرات صادقانه و جدی و با اراده سخت برای رسیدن به حل موضوع فرا رسیده است. مردم خاورمیانه و خاورنزدیک و خارج از منطقه از شما چنین انتظاری دارند. شما نمیتوانید این مردم را ناامید کنید. ریچارد دالتون (بریتانیا)، کریستوفر گیلنشتیرنا (سوئد)، پل فون مالتزهان (آلمان)، گیوم متن (بلژیک)، فرانسوا نیکولو (فرانسه)، لئوپولدو استامپا (اسپانیا)، روبرتو توسکانو (ایتالیا)
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.