|

آسمان آفتابی مذاکره در شهر باران‌های بی‌قرار

زینب اسماعیلی‌

ژنو، شهر مارک‌های معتبر ساعت و معماری اروپایی، شهر دوچرخه‌سواری و باران‌های بی‌قرار، حالا برای ایرانی‌ها شهر آشنایی شده؛ شهر مذاکرات فشرده برنامه هسته‌ای ایران. اگرچه مردمی که در کنار دریاچه شهر، با خونسردی و درخودفرورفته منتظر اتوبوسی هستند که آنها را به محل کارشان برساند و اصلا ندانند که ایران در کجای نقشه دنیا قرار گرفته، اما به‌خوبی می‌دانند که در گوشه دیگری از شهر آرامشان، مذاکره‌ای با طعم صلح در جریان است؛ از مذاکرات صلح در پایان جنگ جهانی گرفته تا موضوع هسته‌ای ایران و حل بحران سوریه. احتمالا همین ویژگی‌ موجب شده که ژنو یکی از 10 کشور ‌گران جهان به‌شمار آید. این شهر که کمتر از دوهزارکیلومتر وسعت دارد، با وجود مقر اصلی اتحادیه اروپا و سازمان‌هایی نظیر سازمان بهداشت جهانی (WHO) و مرکز فیزیک اتمی اروپا (CERN) و کمیساریای عالی پناهندگان، وجهه‌ای بین‌المللی یافته است. شهری با خیابان‌های باریک، ساختمان‌های همسان و سرویس حمل‌ونقل عمومی پیشرفته، شهر مجسمه‌ها و تندیس‌ها و نمادهایی از هر گوشه جهان. صندلی شکسته به نشانه دفاع از معلولان، سنگ یادمان جنگ بوسنی‌وهرزگوین و نمادهای دیگری که هر کدام جنگ، سختی و آوارگی در تاریخ جهان را به دوش می‌کشند. تجربه جنگ‌هایی که خاطر بشر را آنچنان آزرده کرده که حالا دیگر به‌دنبال صلح باشد. مردم ژنو شاید از آنچه در سوریه و خاورمیانه پرتنش نیز می‌گذرد، بی‌خبر باشند؛ اما چشم امید مردم آواره سوری این‌روزها بیش از هر زمان دیگری به همین شهر است و کنفرانس ژنو 2. هرچند هنوز مشخص نیست چه زمانی طرف‌های درگیر بحران سوریه و حامیان پنهان و آشکارش دور میز مذاکره می‌نشینند تا بحرانی که روزشمارش هنوز روند معکوس به خود نگرفته، به پایان برسد. روزهای 16 و 17 اکتبر، مقر اتحادیه اروپا در ژنو که به فرانسه «جنوا» خوانده می‌شود میزبان مذاکراتی در مورد برنامه هسته‌ای ایران بود؛ مذاکراتی که دو طرف به امید مثبت‌بودن فضا وارد آن شدند و با تاکید بر محرمانه‌بودن مذاکرات از آن بیرون آمدند. توافق شد که شهر ژنو بار دیگر در ماه نوامبر میزبان مذاکرات کشورهای 1+5 و ایران شود تا ایران از زیر بار برگزاری مذاکره در آلماتی و استانبول و مسکو بیرون آید. محل مذاکره شاید موضوع مهمی نبود اما برگزارشدن مذاکره هسته‌ای در آلماتی موجب طرح شایعه توافق ایران برای خرید اورانیوم مورد نیاز از این کشور شد و انجام مذاکره در استانبول نیز با اختلاف‌نظرهای ایران و ترکیه بر سر سوریه عملا ادامه یافتنی نبود. در مذاکرات پیشین هسته‌ای توافق بر سر زمان و مکان مذاکره بعدی، به مساله‌ای زمان‌بر بدل شده بود. توافق بر سر «اختلاف»ها می‌رفت که به روالی معمول تبدیل شود و شایعات پیش‌تر از اخبار راه خود را می‌پیمود. دولت یازدهم در نخستین اقدامات خود در مورد برنامه هسته‌ای، وزارت‌خارجه را مسوول پیگیری مذاکرات هسته‌ای کرد تا کشورهای مذاکره‌کننده در مورد برنامه هسته‌ای ایران با دیپلمات‌های مذاکره‌کننده ایرانی آشنا شوند و در مقابل طرح پیشنهادی ایران دیگر سخنی از طرح پیشین که در آلماتی ارایه کرده بودند، نزنند. مذاکره هسته‌‌ای با مفاهمه دو طرف بر سر بسیاری از چیزها تمام شد؛ زمان و مکان مذاکره بعدی، سطح مذاکره و تاکید بر فاش‌نشدن جزییات. اما آنها اکنون با نام مشترکی مذاکرات را خطاب می‌کنند. «ظریف» در نشست خبری روز پایانی مذاکره از عنوانE3+EU+3 Iran Talk و مذاکره جمهوری اسلامی ایران و 1+5 استفاده کرد. او هم نام مورد قبول اروپایی‌ها برای مذاکره و هم نام مورد قبول ایرانی‌ها برای این مذاکرات را استفاده کرد. نکته‌ای که نشان می‌دهد دو طرف، دست‌کم بر سر عنوان مذاکره به نقطه اشتراکی رسیده‌اند. همچنین دو طرف با زبان انگلیسی با یکدیگر مذاکره کردند؛ زبان مشترکی که آنها را به رسیدن به نقطه مشترک نزدیک کرد. شهر ژنو و سالن کنفرانس CICG و مقر اتحادیه اروپا دوروز میزبان مذاکرات هسته‌ای ایران و خبرنگاران رسانه‌های معتبر دنیا بود؛ مذاکره‌ای که امید می‌رود در مراحل آینده منجر به لغو برخی تحریم‌ها شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.