|

روحانی: انتظار ما از واشنگتن شنیدن صدای واحد است

رييس‌جمهوري با تاکيد بر کارآمد بودن «صلح» در برابر «جنگ» پيشنهاد کرد که طرح «جهان عليه خشونت و افراطي‌گري» در دستور کار سازمان ملل متحد قرار گيرد. حسن روحاني در بخشي از سخنراني خود در شصت و هشتمين مجمع عمومي سازمان ملل متحد گفت: ايران به دنبال تعامل سازنده بر اساس احترام متقابل و منافع مشترک با ديگر کشورهاست و در اين چارچوب در پي افزايش تنش با ايالات متحده آمريکا نيز نيست. من سخنان امروز پرزيدنت اوباما را با دقت دنبال کردم؛ در صورت عزم سياسي رهبران آمريکا و خودداري از دنبال کردن منافع گروه‌هاي فشار جنگ طلب، مي‌توان به چارچوبي براي مديريت اختلافات رسيد. در اين چارچوب موضع برابر، احترام متقابل و اصول مسلم شناخته شده بين المللي بايد مبنا باشد؛ البته در اين زمينه انتظار ما از واشنگتن شنيدن صداي واحد است.
متن کامل سخنان دکتر روحاني به شرح زير است:
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين و الصلوه و السلام علي سيدنا و نبينا محمد و اله الطاهرين و صحبه المنتجبين.
آقاي رییس، آقاي دبيرکل، عاليجنابان، خانم‌ها و آقايان.
در آغاز مايلم تبريکات صميمانه خود را به مناسبت انتخاب شايسته جنابعالي به رياست مجمع عمومي ابراز نمايم و از تلاش‌هاي جناب آقاي بان‌کي‌مون نيز تقدير نمايم.
آقاي رييس.
جهان ما جهاني پر از بيم و اميد است: بيم جنگ و مناسبات خصومت‌آميز منطقه‌اي و جهاني، بيم رويارويي هويت‌هاي مرگبار مذهبي، قومي و ملي، بيم نهادينه‌شدن خشونت و افراطي‌گري، بيم فقر و تبعيض خُردکننده، بيم تباهي و نابودي منابع حياتي، بيم بي‌توجهي به کرامت و حقوق انسان و بيم غفلت از اخلاق.
در برابر همه اين بيم‌ها، اميدهاي جديدي نيز وجود دارد: اميد اقبال مردم و نخبگان در سراسر جهان به «آري براي صلح و نه براي جنگ»، و اميد به ترجيح گفت‌و‌گو بر ستيز، و اعتدال بر افراط. يک نمونه زنده، گزينش هوشيارانه اميد و تدبير و اعتدال توسط مردم بزرگ ايران در انتخابات اخير است؛ که با تبلور مردم‌سالاري ديني و انتقال آرام قدرت اجرايي نشان داد که ايران لنگرگاه ثبات در درياي ناآرامي‌هاي منطقه‌اي است. اعتقاد راسخ حکومت و مردم ما به صلح پايدار، ثبات، آرامش، حل مسالمت‌آميز مناقشات و تکيه بر آرا عمومي به عنوان پشتوانه قدرت، مقبوليت و مشروعيت، نقشي والا در فراهم‌کردن چنين محيط امني داشته است.
آقاي رییس، خانم‌ها و آقايان.
دوران حساس انتقالي کنوني در روابط بين الملل مشحون از خطرات و البته توام با فرصت‌هاي کم‌نظيري است. هرگونه محاسبه نادرست از وضعيت خود و ديگران، آسيب‌هاي تاريخي را در بر دارد تا جايي که خطاي يک بازيگر، اثرات منفي بر همگان خواهد داشت. آسيب‌پذيري، پديده‌اي جهاني و فراگير شده است. در اين گذر حساس در تاريخ مناسبات جهاني، عصر بازي‌هاي با حاصل جمع صفر پايان يافته است؛ ولي هنوز معدودي از بازيگران روش‌ها و ابزارهاي کهنه‌شده و عميقا ناکارآمد را به کار مي‌گيرند تا برتري و سلطه پيشين خود را حفظ کنند. نظامي‌گري و استفاده از ابزارهاي نظامي و خشن براي انقياد ديگران، نمونه ناکارآمدي از تداوم کنش‌هاي کهنه در شرايط نوين است.
اقدامات زورمدارانه اقتصادي و نظامي براي حفظ و تداوم سلطه و برتري گذشته، با مجموعه‌اي از قالب‌هاي مفهومي همراه شده که همگي ضدصلح، ضد امنيت، ضدکرامت انساني و ضدآرمان‌هاي بشري مي‌باشند. از جمله اين قالب‌هاي مفهومي، يکسان‌سازي جوامع و تعميم ارزش‌هاي غربي به عنوان ارزش‌هاي جهاني است. قالب ديگر، حفظ فرهنگ جنگ سرد و تقسيم دو اردوگاهي جهان به «ماي برتر» و «ديگران دون‌تر» مي‌باشد. قالب ديگر مفهومي، ايجاد ترس و تهديد، از برآمدن بازيگران نوظهور در جامعه جهاني است. در چنين فضایي، خشونت‌هاي دولتي و غيردولتي، مذهبي و فرقه‌اي و حتي نژادي افزايش يافته و هيچ تضميني وجود ندارد که دوران آرامش بين قدرت‌هاي بزرگ نيز در دام گفتمان‌ها، رفتارها و کردارهاي خشن گرفتار نيايد. تاثير فاجعه بار روايت‌هاي افراطي و خشن را نبايد دست‌کم گرفت.
در اين ميان، خشونت راهبردي که در تلاش براي حذف بازيگران منطقه‌اي از فضاي عمل طبيعي آنها، سياست‌هاي موسوم به مهار، تغيير نظام‌هاي سياسي از بيرون مرزها و تلاشي که براي برهم‌زدن حدود و ثغور سياسي متبلور مي‌شود، بسيار خطرناک و تنش‌آفرين است. در گفتمان متعارف سياسي بين‌المللي، يک مرکز متمدن با حاشيه‌هاي غيرمتمدن به تصوير درآمده است. در اين تصوير نسبت کانون قدرت جهاني و حاشيه‌ها، نسبتي آمرانه قلمداد شده است. گفتمان مرکزگرايي شمال و حاشيه‌گرايي جنوب سبب استقرار نوعي نظم تک‌گويي و مونولوگ در سطح روابط بين‌المللي شده است. ايجاد مرزهاي نادرست هويتي و بيگانه‌ستيزي‌هاي خشن رايج نتيجه قهرماني اين گفتمان است. گفتمان‌هاي تبليغاتي و بي‌اساس دين‌ستيزانه، اسلام‌هراسانه، شيعه‌هراسانه و ايران‌هراسانه به واقع تهديدي جدي عليه ثبات جهاني و امنيت انساني است. اين گفتمان تبليغاتي، با طرح و القاي تهديدات فرضي و خيالي شکل خطرناکي به خود گرفته است. يکي از اين تهديدات خيالي، خطر موهوم ايران است. به بهانه اين تهديد موهوم، چه اقدامات ناهنجار و چه جنايت‌ها در سه دهه گذشته صورت نگرفته است؟ تسليح صدام حسين به سلاح‌هاي شيميايي و حمايت طالبان تنها نمونه‌اي از اين جنايت‌هاست. صريحا و با قاطعيت تمام و با استناد به مدارک و شواهد متقن اعلام مي‌دارم که آنهایي که دم از تهديد ايران مي‌زنند، يا خود تهديد عليه صلح و امنيت بين‌المللي‌اند يا به تهديد دامن مي‌زنند. ايران نه فقط تهديد نيست، بلکه در آرمان و عمل، پيوسته منادي صلح عادلانه و امنيت همه‌جانبه بوده است.
آقاي رییس؛ خانم‌ها؛ آقايان
درکمتر نقطه‌اي از جهان، خشونت مانند غرب آسيا و شمال آفريقا خانمان‌سوز بوده است. مداخله نظامي در افغانستان، جنگ تحميلي صدام حسين عليه ايران، اشغال کويت، مداخله نظامي عليه عراق و رفتار خشن سرکوبگرانه عليه مردم فلسطين، ترور شخصيت‌هاي سياسي و مردم عادي در ايران و بمب‌گذاري در کشورهاي منطقه نظير عراق، افغانستان و لبنان نمونه‌هايي از خشونت در سه دهه گذشته در اين منطقه‌اند. آنچه بر مردم مظلوم فلسطين مي‌رود، چيزي جز يک خشونت ساختاري نيست. سرزمين فلسطين در اشغال است. حقوق اوليه فلسطينيان به طور فاجعه‌باري نقض مي‌شود و آنها از بازگشت به خانه، محل تولد و دسترسي به سرزمين مادري محرومند. جناياتي که بر مردم بي‌گناه فلسطين مي‌رود، خشونت نهادينه‌اي را به نمايش مي‌گذارد که براي توصيف آن، آپارتايد مفهوم و واژه کم‌وزني به نظر مي‌آيد. فاجعه انساني در سوريه نمونه دردناکي از گسترش فاجعه‌آميز خشونت و افراط در منطقه ماست. از ابتداي بحران و از زماني که برخي از بازيگران منطقه‌اي و بين‌المللي با سرازير‌کردن منابع تسليحاتي و اطلاعاتي و تقويت گروه‌هاي افراطي، سعي در نظامي‌کردن اين بحران داشتند، ما تاکيد کرديم که بحران سوريه راه‌حل نظامي ندارد. نمي‌توان اهداف استراتژيک و توسعه‌طلبانه و به‌هم ريختن توازن و تعادل‌هاي منطقه‌اي را با پنهان‌شدن پشت کلمات بشردوستانه، تحقق بخشيد. هدف مشترک جامعه بين‌المللي بايد خاتمه سريع به کشتار مردم بي‌گناه باشد. ما ضمن محکوم‌کردن هرگونه استفاده از سلاح‌هاي شيميايي، از پذيرش کنوانسيون منع سلاح‌هاي شيميايي توسط سوريه استقبال مي‌کنيم و بر اين باوريم که دستيابي گروه‌هاي افراطي و تروريست به اين سلاح‌ها بزرگترين خطر فراروي منطقه است که بايد مدنظر قرار گيرد. همزمان استفاده غيرقانوني و غيرکارآمد از تهديد يا استفاده از زور، تنها به گسترش خشونت و بحران در منطقه دامن خواهد زد. تروريسم و کشتن انسان‌هاي بي‌گناه، اوج افراط و خشونت است. تروريسم، بلایي خشن، فراگير و فرامرزي است. اما خشونت‌ها و افراط‌هایي که تحت عنوان مبارزه با تروريسم و از جمله استفاده از هواپيماهاي بدون سرنشين عليه مردم بي‌گناه صورت مي‌گيرد نيز محکوم است. در اينجا بايد از ترور دانشمندان هسته‌اي ايران توسط جنايتکاران نيز سخن بگويم. آنها به چه جرمي ترور شدند؟ سوالي که از ملل متحد و شوراي امنيت بايد پرسيد اين است که آيا ترورکنندگان محکوم شدند؟ تحريم‌هاي غيرعادلانه، به عنوان جلوه ديگري از خشونت، ذاتا صلح و ضدبشري هستند که برخلاف تبليغات تحريمگران، دولت‌ها و نخبگان سياسي را هدف قرار نمي‌دهند، بلکه بيش از همه، مردمان عادي را قرباني دعواهاي سياسي خود مي‌کنند. ميليون‌ها عراقي را فراموش نکنيم که در اثر تحريم‌هایي که با زَروَرق‌هاي حقوقي در نهادهاي بين‌المللي پيچيده شده بودند، آسيب ديدند؛ جان باختند؛ و هنوز عده قابل توجهي از آنها در سرتاسر زندگي بايد زجر بکشند. اين تحريم‌ها خشونت‌آميزند. هوشمند و غيرهوشمند و يک جانبه و چند جانبه ندارند. اين تحريم‌ها ناقض حقوق مسلم بشري، از جمله حق صلح، حق توسعه، حق دسترسي به بهداشت، حق آموزش و فراتر از همه حق حيات مي‌باشند. نتيجه تحريم‌ها، عليرغم هرگونه لفاظي و بازي با واژه‌ها، همان آتش‌افروزي و جنگ‌طلبي و نابودي انسان‌هاست. اين آتش فقط دامن قربانيان تحريم را نمي‌گيرد، بلکه به اقتصاد وزندگي مردم جوامع تحريم‌کننده نيز، لطمه وارد مي‌کند.
آقاي رییس، خانم‌ها و آقايان
خشونت و افراط امروز نه تنها ابعاد مادی، بلکه ابعاد معنوي زندگي انسان و جامعه امروز را در بر گرفته است. خشونت و افراط جايي براي مدارا و تفاهم که لازمه زندگي انسان و جامعه مدرن است نمي‌گذارد. نابردباري مساله امروز جهان ماست؛ بايد بردباري را در پرتو انديشه‌هاي ديني، رويکردهاي فرهنگي و رهيافت‌هاي سياسي تقويت کرد. جامعه انساني را بايد از مرحله بردباري منفي به مرحله تعاون مشترک ارتقا داد. ديگران را نبايد فقط تحمل کرد بلکه بايد با ديگران کار کرد. مردم جهان از جنگ، خشونت و افراط خسته‌اند و اين فرصتي بي‌نظير است. آنها اميد به تغيير وضعيت کنوني دارند. جمهوري اسلامي ايران باور دارد که با ترکيب هوشمندانه‌اي از اميد و اعتدال مي‌توان همه چالش‌ها را مديريت کرد. جنگ‌افروزان مي‌خواهند اميدها را بخشکانند. در حالي که اميد به تغيير مثبت، مفهومي فطري، ديني، فراگير و جهاني است.
زيربناي اميد، باور به اراده عمومي مردم جهان براي مبارزه با خشونت و افراط، تغييرپذيري، مخالفت با ساختارهاي تحميلي، بها‌دادن به گزينش و عمل مسوولانه انساني است. اميد، بي ترديد يکي از بزرگترين نعمت‌هاي خداوند مهربان به همه انسان‌هاست. اعتدال نيز به معناي حرکت خردمندانه، هوشمندانه، زمان‌مند و مکان‌مند در تلفيق آرمان‌هاي والا، گزينش راهبردهاي اثرگذار و در نظر گرفتن واقعيت‌هاست. مردم ايران در انتخابات اخير در حرکتي هوشمندانه به گفتمان اميد و تدبير و اعتدال راي دادند. ترکيب اميد و تدبير و اعتدال در سياست خارجي به آن معناست که جمهوري اسلامي ايران به عنوان يک قدرت منطقه‌اي نسبت به امنيت منطقه و جهان، مسوولانه برخورد مي‌کند و آمادگي همکاري چندجانبه و همه‌جانبه با ساير بازيگران مسوول در اين عرصه‌ها را دارد. ما از صلح مبتني بر دموکراسي و صندوق راي در همه جاي جهان از جمله در سوريه و بحرين و ديگر کشورهاي منطقه دفاع مي‌کنيم و معتقديم راه‌هاي خشونت‌آميز براي بحران‌هاي جهاني وجود ندارد و تنها به کمک خرد انساني و با تعامل و اعتدال مي‌توان بر واقعيت‌هاي تلخ جامعه بشري غلبه کرد؛ لذا تضمين صلح و دموکراسي، و تامين منافع مشروع همه کشورها در جهان و از جمله در منطقه خاورميانه، با نظاميگري محقق نمي‌شود. ايران به دنبال راه‌حل مسايل و نه توليد مشکلات است. هيچ پرونده و موضوعي نيست که با اميد و اعتدال، با احترام متقابل و با نفي خشونت و افراط قابل‌حل نباشد. اجازه دهيد به پرونده هسته‌اي ايران اشاره کنم. پذيرش حق طبيعي، قانوني و مسلم ايران، به فرموده رهبر فرزانه انقلاب اسلامي، ساده‌ترين راه‌حل اين موضوع است. اين يک شعار سياسي نيست. بلکه بر اساس شناخت عميق وضعيت فناوري در ايران، شرايط بين‌المللي و پايان بازي‌ها با حاصل جمع صفر و ضرورت يافتن اهداف و منافع مشترک براي رسيدن به تفاهم و امنيت مشترک است. به عبارت ديگر، ايران و ديگر کنشگران بايد دو هدف مشترک را به عنوان دو قسمت غيرقابل تفکيک راه‌حل سياسي پرونده هسته‌اي ايران دنبال کنند.
1- برنامه هسته‌اي ايران و همه کشورهاي ديگر مي‌بايد تنها در جهت اهداف صلح‌آميز باشد. من اينجا به صراحت اعلام مي‌کنم که اين هدف، صرف‌نظر از مواضع ديگر بازيگران، هدف جمهوري اسلامي ايران بوده و خواهد بود. سلاح هسته‌اي و کشتار جمعي هيچ جايگاهي در دکترين دفاعي ايران نداشته و با باورهاي بنيادين مذهبي و اخلاقي ما در تعارض است. منافع ملي ما ايجاب مي‌کند که هرگونه نگراني منطقي پيرامون برنامه هسته‌اي ايران را مرتفع کنیم.
2- هدف دوم يعني پذيرش اعمال حق غني‌سازي و ساير حقوق هسته‌اي در خاک ايران تنها راه تامين هدف اول است. دانش هسته‌اي در ايران بومي‌شده و فناوري هسته‌اي از جمله غني‌سازي به مرحله توليد انبوه رسيده است؛ لذا تصور اينکه با مانع‌شدن از برنامه هسته‌اي ايران از طريق اعمال فشارهاي غيرقانوني مي‌توان صلح‌آميز بودن چنين برنامه‌اي را تضمين کرد موهوم و به غايت غيرواقع‌بينانه است. لذا جمهوري اسلامي ايران ضمن پافشاري بر اعمال حقوق خود و ضرورت احترام و همکاري بين‌المللي در اعمال اين حقوق، آماده گفت‌وگوهاي بدون تاخير براي اعتمادسازي متقابل و رفع دوسويه ابهامات از طريق شفافيت کامل مي‌باشد. ايران به دنبال تعامل سازنده بر اساس احترام متقابل و منافع مشترک با ديگر کشورهاست و در اين چارچوب در پي افزايش تنش با ايالات متحده آمريکا نيز نيست. من سخنان امروز پرزيدنت اوباما را با دقت دنبال کردم؛ در صورت عزم سياسي رهبران آمريکا و خودداري از دنبال کردن منافع گروه‌هاي فشار جنگ‌طلب، مي‌توان به چارچوبي براي مديريت اختلافات رسيد. در اين چارچوب موضع برابر، احترام متقابل و اصول مسلم شناخته‌شده بين‌المللي بايد مبنا باشد؛ البته در اين زمينه انتظار ما از واشنگتن شنيدن صداي واحد است.
آقاي رییس، خانم‌ها و آقايان
در اين سال‌ها، يک صداي مسلط پياپي شنيده شده است که «گزينه جنگ روي ميز است»، اما امروز بگذاريد در برابر اين سخن ناکارآمد وغيرقانوني بگويم «صلح در دسترس است. » پس به نام جمهوري اسلامي ايران در گام نخست پيشنهاد مي‌کنم طرح «جهان عليه خشونت و افراطي‌گري» در دستور کار سازمان ملل متحد قرار گيرد و همه دولت‌ها و سازمان‌هاي بين‌المللي و نهاد مدني تلاش‌هاي جديدي را براي سوق‌دادن جهان به اين سو سامان دهند. بايد به جاي گزينه ناکارآمد «ائتلاف براي جنگ» در مناطق مختلف جهان به «ائتلاف براي صلح پايدار» در سراسر جهان انديشيد. امروز جمهوري اسلامي ايران شما و همه جامعه جهاني را به برداشتن گامي فراپيش مي‌خواند؛ دعوت «جهان عليه خشونت و افراطي‌گري»؛ ما بايد بپذيريم و بتوانيم در اينجا افقي را بگشاييم که در آن به جاي جنگ، صلح، به جاي خشونت، مدارا، به جاي خونريزي، پيشرفت، به جاي تبعيض، عدالت، به جاي فقر، برخورداري و به جاي استبداد، آزادي در سراسر جهان بهتر ديده شود. به گفته فردوسي، شاعر بلند آوازه ايران؛
بکوشيد نيکي به کار آوريد چو ديديد سرما، بهار آوريد.
عليرغم همه مشکلات، من عميقا به آينده اميدوارم. با همبستگي جهاني عليه خشونت و افراط، ترديدي ندارم که آينده روشن است. اعتدال، آينده جهان را درخشان خواهد کرد. اميد من، علاوه بر تجارب شخصي و ملي، از اين باور مشترک همه اديان آسماني نشات مي‌گيرد که جهان را سرانجامي نيکوست و روشن که: «و لقد کتبنا في الزبور من بعد الذکر ان الارض يرثها عبادي الصالحون».
آقاي رييس متشکرم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.