|

ریيس‌جمهوري در شصت‌و هشتمین اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل سخنراني مي‌كند

جهان در انتظار نطق روحاني

جهان این روزها، از نیویورک و مقر سازمان ملل پیام ایران را می‌شنود؛ تغییر. حسن روحانی، رییس‌جمهوری ایران، پس از هشت‌بار حضور پی‌درپی محمود احمدی‌نژاد در مجمع عمومی سازمان ملل پشت همان تریبون خواهد رفت و سخنرانی خواهد کرد تا نشان دهد خواست مردم ایران در انتخابات 24خرداد، تغییر بوده است؛ تغییر در سیاست داخلی کشور و در هر آنچه به تعامل ایران با جهان مرتبط است. تحلیل‌های مختلفی بر‌ این سخنرانی صورت گرفته و خواهد گرفت، اما نکته کانونی همه آنها این است که روحانی نماینده مطالبه تحول‌خواهی در میدان سیاست ایران است که با شعار «اعتدال و امید» به تعامل با دنیا همت خواهد کرد. سخنرانی‌های رییس‌جمهوری سخنرانی حسن روحانی ظاهرا بیش از هر رییس دولتی توجه‌ها را جلب خواهد کرد. شاید درست‌تر است که به انتخابات 24خرداد برگردیم. این توجه و علاقه‌مندی‌های ابرازشده و نشده، رسمی و غیررسمی همه به پیروزی -به‌گفته‌ای- شگفت‌انگیز حسن روحانی برمی‌گردد. می‌شود گفت روحانی جدیدترین رییس‌جمهوری است که به دنبال چنین انتخابات توجه‌برانگیزی در این نشست شرکت می‌کند. زمان سخنرانی رییس‌جمهوری در شصت‌وهشتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل، اواخر روز سه‌شنبه به وقت نیویورک است. زمان سخنرانی باراک‌اوباما نیز روز سه‌شنبه است. سخنرانی باراک‌اوباما در صبح سه‌شنبه و سخنرانی حسن روحانی در اواخر شب سه‌شنبه صورت خواهد گرفت. گمانه‌زنی‌ها می‌گوید که هیات‌های ایرانی و آمریکایی ظاهرا این‌بار تا پایان زمان سخنرانی طرف مقابل روی صندلی‌های خود خواهند نشست و جلسه را ترک نخواهند کرد. حال اینکه چقدر‌‌ این مستمعان، صاحب سخن را به سر ذوق آورند باید منتظر روز سه‌شنبه بود. تلاش برای اعتمادسازی هسته‌ای از میان موضوعات مورد توجه احتمالی در این سخنرانی، بیان مواضع ایران نسبت به تسلیحات هسته‌‌‌ای، حقوق هسته‌ای تهران و تعهد و پایبندی ایران نسبت به معاهده منع گسترش تسلیحات خواهد بود. رییس‌جمهوری ایران در مصاحبه با رسانه آمریکایی «ان‌بی‌سی» اظهارات قاطع و بدون تردیدی را در مورد سیاست کلی عدم پیگیری «سلاح اتمی» توسط ایران مطرح کرده است. این خود زمینه مناسبی برای تشریح بیشتر این سیاست در نطق مجمع عمومی خواهد بود. روحانی در تشریح این سیاست بر حقوق حقه ایران در چارچوب ان‌پی‌تی و تعهدات متقابل ایران در قبال معاهدات بین‌المللی ناظر بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران اشاره خواهد کرد؛ اینکه ایران صرفا پیگیر توسعه مسالمت‌آمیز بر مبنای سند منافع ملی ایران که پیگیری همزمان حقوق و تکالیف و توجه به توسعه صنعتی فناوری هسته‌ای است. دغدغه‌های منطقه‌ای رییس‌جمهوری دغدغه‌های دیگری را نیز در رابطه با مساله نابرابری جهانی، مسایل و مشکلات منطقه‌ای به‌ویژه در خاورمیانه به بحث خواهد گذاشت. سوریه امروز در منطقه ما عرصه جنگ نیابتی قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است. دغدغه حل بحران سوریه و به‌ویژه نقشی که ایران می‌تواند در حل این بحران به گفته آگاهان همدل یا مخالف بازی کند، از دیگر محورهای مورد توجه این سخنرانی خواهد بود. ثبات خاورمیانه درگیر بحران‌های زنجیره‌ای است که از شمال آفریقا تا مرزهای غربی ایران گسترده شده است. تلاش برای تحقق نوعی نظم منطقه‌ای که بتواند همه کشورهای منطقه را درگیر کند، از نکات مورد توجه روحانی خواهد بود. تحریم‌های ناعادلانه اما بیش‌ و پیش از همه این مسایلی که به‌نوعی همدلی‌های منطقه‌ای و جهانی را طلب می‌کند، روحانی به ناعادلانه‌بودن و غیرانسانی‌بودن تحریم‌های غرب علیه ملت ایران خواهد پرداخت. تحریم‌هایی که اساسا با هدف فشارآوردن بر ایران در راستای کنارگذاشتن برنامه توسعه فناوری هسته‌ای‌اش تنظیم شده بود؛ اما این تحریم‌ها بیش از آنکه برنامه هسته‌ای را تعطیل کند، بر زندگی روزمره مردمی فشار آورده است که در هر فرصتی از انتخاب‌های دموکراتیک و صلح‌طلب حمایت کرده‌اند. پیروزی روحانی در انتخابات، آخرین نمونه بارز این گرایش در بین ایرانی‌هاست. حضور روحانی به‌عنوان برنده انتخابات اخیر ایران می‌تواند از محور‌های مانور روحانی در دفاع از حقوق هسته‌ای ایران باشد. دومین سخنرانی دومین سخنرانی رییس‌جمهوری به‌عنوان رییس جنبش‌ عدم‌تعهد و در کمیسیون خلع‌سلاح و امنیت بین‌المللی مجمع عمومی صورت خواهد گرفت. این کمیسیون یکی از شش کمیسیون تخصصی مجمع عمومی و موظف به پرداختن به مسایل امنیت بین‌المللی خواهد بود. این سخنرانی در جمع وزرای خارجه جنبش‌عدم‌تعهد خواهد بود. اهمیت حضور و ‌‌سخنرانی روحانی در این اجلاس به رویدادهای دهشت‌بار سوریه هم برمی‌گردد که مساله تلاش برای خلع سلاح کشتار جمعی را بیش از هر زمان دیگری برجسته کرده است. در این میان روحانی در مصاحبه با شبکه «ان‌بی‌سی» تاکید کرده بود که ایران در ایجاد توافق میان روسیه و آمریکا بر سر خلع سلاح شیمیایی سوریه نقش محوری بازی کرده ‌است. با چنین سابقه و تلاش متاخری از سوی ایران، سخنرانی روحانی در اجلاس نیز مورد توجه رسانه‌ها قرار خواهد گرفت. دیپلماسی رسانه‌ای بخشی از تلاش‌ها و حضور دیپلماتیک هیات ایرانی به «دیپلماسی رسانه‌‌‌ای» هم اختصاص پیدا خواهد کرد. البته این دیپلماسی رسانه‌ای از تهران آغاز شده است. روحانی با انتشار مقاله‌ای با عنوان «چرا ایران به‌دنبال برقراری رابطه است؟» در روزنامه «واشنگتن‌پست» و مصاحبه با شبکه «ان‌بی‌سی» فتح باب توجه‌برانگیزی داشته است. دیپلماسی رسانه‌ای در کنار پیام‌های تبریک سال‌نو عبری توسط روحانی و ظریف در توییتر و فیس‌بوک سرآغاز یک دیپلماسی عمومی آشتی‌جویانه و البته احترام‌برانگیزی شد که تنها نخست‌وزیرافراطی اسراییل به آن لبخند نزد. جهت‌گیری‌های جدید گمانه‌زنی در مورد جهت‌گیری‌های کلی و رئوس اعلامی برنامه‌های سیاست خارجی ایران بیش از هر چیز متاثر از تغییر در کادر سیاست خارجی به تبع تغییرات در بدنه دولت جدید است. مسلما با انتخاب ظریف به عنوان وزیر امور خارجه، بیش از آنکه به مفاهیمی مثل مدیریت جهانی، عدالت جهانی و ادبیات مستکبر و مستضعف روبه‌رو باشیم، بنابر اظهارات مستقیم محمدجواد ظریف سیاست خارجی ایران نگاه به صلح‌گرایی، تنش‌زدایی، اعتمادسازی، گفت‌وگو و چندجانبه‌گرایی خواهد داشت. در پرتو این سیاست خارجی، فرآیند عادی‌سازی روابط خارجی مبتنی بر همزیستی مسالمت‌آمیز و تنش‌زدایی که در دولت گذشته با چالش روبه‌رو شده بود با شدت و جدیت بیشتری پیگیری خواهد کرد. دیدارهای هیات ایرانی برنامه دیدارهای روحانی و ظریف نیز از جمله بحث‌انگیز‌ترین دیدارهایی قلمداد می‌شود که در بعضی تفاسیر آنها را سرآغاز ذوب یخ روابط میان ایران و غرب تفسیر می‌کنند. حتی در بعضی از توضیحاتی که درآستانه این دیدارها می‌خوانیم، این دیدارها دوران‌ساز و تحول‌ساز توصیف شده است. در بین این دیدارها، دیدار احتمالی روحانی و اوباما بیشترین توجه‌ها را به خود جلب کرده است. از الیزه هم خبر می‌رسد که فرانسوا اولاند درصدد انجام دیداری با رییس‌جمهوری ایران در حاشیه نشست است. دیدار با بان‌کی‌مون و روسای دولت‌های حاضر در اجلاس و مقام‌های عالی پیشین سیاسی در سازمان‌های بین‌المللی و اتحادیه اروپا نیز از دیگر دستور کارهای روحانی است. دیدار محمدجواد ظریف، در سطح وزرای خارجه گروه مذاکره‌کننده 1+5 بر سر پرونده هسته‌ای را هم باید در زمره دیدارهای تعیین‌کننده گونه روابط ایران با غرب درآینده نه‌چندان‌دور دانست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.