|

استانبول، خاورمیانه، هزارتوی بی‌بن‌بست

صبا زواره‌ای

هوا تازه روشن شده که چشم‌‌هایم را باز می‌کنم. صندلی‌هایی را که در طول شب خالی مانده ‌بود، مسافران تازه‌واردی اشغال کرده‌اند. از چهره‌ها و پوشش‌شان می‌شود حدس‌زد که خاورمیانه باید جایی در نزدیکی ‌باشد. تا به ایستگاه پایانی برسیم، مسافت زیادی را در شهر پیموده‌ایم. استانبول خیلی بزرگ به‌نظر می‌آید؛ درواقع از بزرگ‌ترین کلانشهرهای دنیاست. تا اتوبوس پارک کند، از هم‌صحبتم برنامه‌اش را می‌پرسم؛ ایده‌ای ندارد. به پیشنهاد من، راهی خانه فامیل مادری‌ای می‌شویم که قرار است در استانبول در خانه‌شان بمانم. «ندا و مهدی» زوجی که برایم نوشته‌اند خودشان مسافرند و کلید خانه را پیش نگهبانی برایم گذاشته‌اند. بعد از نیم‌ساعت تلاش به زبانی که نه ترکی است نه فارسی نه آلمانی و نه انگلیسی، برای فهماندن خواسته‌ام به نگهبانی، بالاخره کلیدبه‌دست به‌سمت در می‌روم. همراهم دو قدم عقب‌تر ایستاده. مطمئنم که میزبان مشکلی نخواهد داشت که دوستی را یکی، دوشب در خانه‌شان جا دهم. از خودم می‌پرسم از کجا به این غریبه اعتماد کرده‌ام؟ یاد تمام کسانی می‌افتم که در هفته‌های گذشته در هر شهر و کشوری رفتارشان با من فوق‌العاده بوده. این یک فرهنگ است؛ فرهنگی که از آدم می‌خواهد آنچه را که دارد با دیگران به اشتراک بگذارد و از حضور بی‌نظیرشان در زندگی‌اش لذت ببرد. فرهنگی که بیش از پیش احساس تعلق به آن می‌کنم، می‌گذارد با خیال راحت اعتمادم را تا مرزهای حضور این غریبه امتداد دهم. کلید را می‌چرخانم و در را آرام باز می‌کنم. محض احتیاط بلند می‌پرسم کسی آنجا نیست؟ صدای ضعیفی می‌گوید بیا تو. خیلی جا می‌خورم. دوباره می‌گوید بیا تو. با تردید وارد می‌شوم. برنامه سفرشان کنسل شده و حالا خودشان در خانه مانده‌اند. احساس مزخرفی دارم که ساعت شش صبح بیدارشان کرده‌ام و همراه غریبه‌ای در آستانه در خانه‌شان کلید به دست ایستاده‌ام. اصرار می‌کنم که مزاحمشان نشوم، اصرار او می‌چربد. چنددقیقه بعد دو جنازه خسته بر دو کاناپه نشیمن افتاده‌اند. چند ساعت بعد بیدار می‌شویم و با آنها صبحانه مفصلی می‌خوریم و بعد راه می‌افتیم برای کشف شهری که آسیا و اروپا را پیوند می‌دهد. در کشمکش برای درک چشم‌انداز تازه استانبول و منظره‌های آشنایی که فضای تهران را به یادم می‌آورد هستم که وارد مسجدی می‌شویم. چشم‌هایم بی‌اختیار‌تر می‌شود و صورتم کم‌کم خیس. تازه حالی‌ام می‌شود که چقدر دلم برای بخشی از زندگی‌ام که در فضای ایران زنده و تازه می‌ماند و حالا سه‌سال است مثل حفره‌ای خالی درونم رشد کرده تنگ شده‌ است. راهمان را از درون بازار میوه‌و‌تره‌بار ادامه می‌دهیم. با آنکه زبانشان را نمی‌فهمم، تمام حرکات دست و سر و صورت‌ها برایم آشناست. در ذهنم صدا را حذف می‌کنم؛ حالا جایی در بازاری در شمال ایران هستم. نزدیک‌های غروب است که ناگهان فکری به سرم می‌زند. به همراهم می‌گویم می‌خواهم جایی را نشانت دهم. در کوچه و پس‌کوچه‌ها شروع به دویدن می‌کنیم. هنگام اذان است و برای افطار همه مغازه‌ها بسته‌اند. ناگهان استانبول هزارتویی می‌شود که احدی در آن پیدایش نیست. شیب را برای خودم نشانه‌ای می‌گیرم و بر سرازیری طرف را دنبالم می‌کشانم. وقتی که دیگر امیدش دارد قطع می‌شود، در پس یکی از کوچه‌ها آنچه جسته‌ام پیدایش می‌شود. رودخانه‌ای که میان بخشی از قسمت اروپایی استانبول جاری است و جلوتر به تنگه‌‎ی بُسفر می‌پیوندد. می‌گویم فکر کردم بهتر است این ساعت را اینجا بگذرانیم. برای از دست ندادن دقایق پایانی آسمان نارنجی غروب بر فراز رودخانه، روی پلی می‌دویم. وسط پل می‌ایستم. نور بی‌رمقی بر صورتش افتاده. ساعتش را نگاه‌ می‌کند و می‌گوید تنها کمتر از 24ساعت. راست می‌گوید. کمتر از 24ساعت است که هم را می‌شناسیم. حالا بخشی از این شهر و خاطره‌اش هستیم برای هم. آن طرف پل باید میدان تقسیم باشد. مدت‌هاست که ذهنم دنبال اتفاق‌های درونش می‌دود. بی‌تاب دیدنش، راه سوی دیگر پل را می‌گیریم و حدود 10شب است که خودمان را در فضایی باز که پلیس‌ضدشورش گوشه‌وکنارش خیمه‌زده و انبوه مردم در رفت‌وآمدند می‌یابیم. با خودم فکر می‌کنم که چه تحملی دارد شهر. چه خاطراتی را روی هم می‌انبارد. چندبار، چند جفت پای ناراضی، چند جفت پای عاشق، چند جفت پای ناامید؟ امید از کجا می‌آید و این همه پا را به حرکت در می‌آورد و بر سنگفرش‌های شهر، بر انبوه خاطره و درد لایه‌لایه می‌افزاید. با همین فکرهاست که خیابان استقلال را می‌پیماییم و حدود نیمه‌شب خودمان را به کاناپه‌های راحتمان می‌رسانیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.