الزامات احیای سازمان مدیریت-۱۵
پروژههای رهاشده و اتلاف منابع حاصل ناتوانی در برنامهریزی
محمد ستاریفر
متن زیر نامهای است که دکتر ستاریفر در سال 78 خطاب به آقای خاتمی نوشتند. نوارهای مباحث شورای اقتصاد در حضور ریاست محترم جمهور سابق را اگر دستور فرمایند پیاده شود و ببیند که چه نظراتی نهاد برنامهوبودجه، بانک مرکزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و... به رهبری برادرانی همچون دکتر نوربخش، زنجانی و عادلی برای رییسجمهور وقت و کشور عرضه کردند و چه دنیایی به تصویر کشیدند و بعد چه شد، بسیار تعجب خواهید کرد و برای ساختن نهاد برنامهوبودجه توسعهای که مسوولیت آن را بر دوش دارید، بسیار کارساز خواهد بود. چرا با وجود اینکه فضای ملی و بینالمللی به نفع برنامه بود و در برنامه تحولاتی نظیر، افزایش قیمت نفت، فزونیگرفتن منابع ارزی برنامه، استقراض حدود 30میلیارددلار، پشتیبانی گسترده رسانهها و صداوسیما جز روزنامه سلام با بعضی از نقدهای بسیار کوچک ولی غیرقابلتحمل برای جریانهای فکری حاکم بر وزارت اقتصاد و دارایی، بانکمرکزی و سازمان برنامهوبودجه آن زمان یار برنامه بودند و کاملا در جهت و به نفع برنامه حرکت کردند، پس چرا برنامه شکست خورد؟ پس چرا قیمت دلار به جای اینکه 60تومان شود و بعدا به 40تومان برسد، سر از حدود
هزارتومان درآورد؟ چرا کشور دچار بحران شد؟ به حدی که رییسجمهور وقت بدون اینکه اسم آن را بیاورد، رسم آن را آورد و اعلام وضعیت فوقالعاده برپایی تعزیرات حکومتی، محدودیتهای بازرگانی، سهمیهبندی، مبارزه با قاچاق ارز و ... در کشور کرد بهراستی آیا نباید این امور کالبدشکافی شود؟ و برای آن علتیابی شود؟ اینجانب، هم در نامه قبلی و هم در مذاکره حضوری خدمتتان عرض کردم که به تغییر اشخاص نباید توجه کرد، بلکه باید به اصلاح راهکارها پرداخت از کالبدشکافی اوضاع 10ساله اخیر کشور باید پی به ضعفها، قوتها، فرصتها و تهدیدها برد و برای آن راهکارهای نوین طراحی کرد، کالبدشکافیای که تاکنون صورت نگرفته و یا اجازه انجام آن داده نشده است و یا درمقابل هر نقد کوچک از آن، بهشدت مقاومت شده و به سرکوب مخالفان آن پرداخته شده است، آنهم با اتهاماتی همچون اینکه منتقدان طرفدار اقتصاد دولتی هستند، ضد بخش خصوصی هستند، به کارکرد مکانیزم قیمتها اعتقاد ندارند و ... چیزی که تاکنون اتفاق نیفتاده کالبدشکافی علمی و همهجانبه از این قضایاست برای عبرتگرفتن و اصلاح راهکارها، کاری که باید دیروز شکل میگرفت، لیکن تاکنون صورت نگرفته است معذالک
برای کار درست کردن هیچوقت دیر نیست و امید است به همت آن برادر این مهم صورت گیرد. فقدان کالبدشکافی از قضایای برنامهها و عملکردها و عبرتنگرفتن از اشکالات حاکم بر آن باعث شده که آینده کشور در هالهای از ابهام قرار گیرد و جاده توسعه کشور مشخص نشده باشد، بلاتکلیفی دولت، بحران اداری و بوروکراسی در آن، عدم انسجام بین دستگاهها، ناتوانی بخش خصوصی کشور، اضمحلال تولید ملی، زندانیشدن تولیدکننده محترم کشور بهخاطر ربا و قرض آن هم در کشوری که هرروز از افزایش تولید سخن گفته میشود؛ افزایش امور سوداگری و دلالی، خروج گسترده ارز، فرار و خروج منابع و سرمایه انسانی از کشور و ... اینها همه و همه مشخصات برنامههای 10ساله گذشته تاکنون بوده است و شاخصهای کلان اقتصادی و اجتماعی، حقایق ناگواری را نشان میدهند. برادر ارجمند و فاضل؛ اگر بخواهید فردای کشور را ترسیم فرمایید، فردای کشور به امروز کشور متصل است و در شرایط امروز تولیدکنندگان یا در زندانند، یا ورشکسته و یا درحال انتقال از تولید به امور سوداگری، کارشناسان کشور یا رفتهاند، یا ساکتند و یا پیشه خود را مامور و معذور کردهاند که «هرچه بالا بخواهد آن را خواهیم نوشت» و...
حال میخواهیم فردا را با این جغرافیای امروز، چگونه تعریف و ترسیم کنیم؟ مگر اینکه با جرات و شهامت به کالبدشکافی قضایای 10ساله پرداخته و از این کالبدشکافی راهکارهای توسعهای را برای آینده به مرحله اجرا بگذارید. ضرورت توسعه سیاسی در نهاد برنامهوبودجه کشور همانطور که به حق، دغدغه توسعه سیاسی و جامعه مدنی را برای جامعه دارید، در آغاز لازم است دغدغه توسعه سیاسی و جامعه مدنی را برای نظام تصمیمگیر و نهاد برنامهوبودجه که امروز در ید و اختیار آن برادر است، سامان دهید. قطعا از سامان توسعه سیاسی و مدنیت در این دو رکن اساسی کشور بهرههای بسیاری را خواهید برد. در نهاد برنامهوبودجه توسعه سیاسی و جامعه مدنی یعنی وقوف علمی و تاریخی کارشناسان، متعینشدن روابط کارشناسان با مدیریت سازمان، تعلق دلیل کارشناسان به برنامهها، احساس عضویت و مدخلیتیافتن کارشناسان در نهاد برنامهوبودجه و تصمیمگیریهای آن، رعایت اصل مشارکت کارشناسان در امور، رعایت اصول دموکراسی در تهیه برنامهها، فضای تضارب افکار و نقد بین کارشناسان چالشگری و آیندهنگری در نهاد برنامهوبودجه و... در نهایت اگر فضای نهاد برنامهوبودجه تحت
رهبری آن برادر فضای رقابتی و فضای تشریک مساعی شد میتوان گفت توسعه سیاسی و مدنیت که به عنوان راهبرد کلیدی و بهحق آن برادر اعلام شده است در نهاد برنامهوبودجه مصوبه شده و شکل گرفته است. خلاصه کلام این گزارش در همین کلام است که نهاد برنامهوبودجه کشور بیش از هرکجای کشور پهناور ایران نیازمند توسعه سیاسی و مدنیشدن وقوف بیشتر علمی، متعینشدن روابط، احساس حق عضویت و تعلقخاطر و... است ایران دانشمندان و صاحبنظران اقتصادی بسیاری دارد که می توانند اگر چنین فضایی خلق شود هنرآفرینی کنند و برنامههای توسعه موثر علمی و قابلاجرا و متحولکنندهای را تدوین و به مرحله اجرا بگذارند. ادامه دارد
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.