|

نگر ش مسلمانان خاورمیانه به جنگ داخلي سوريه

جاکوب لپیینکوت . ترجمه: سیاوش رزمند

در سراسر منطقه، شعارهایی در حمایت از فلسطینی‌ها و نکوهش اسراییلی‌ها دیده می‌شود. از یمن تا مراکش همه همصدا اختلافات را به کناری نهاده‌اند و یک موضوع آن‌هم با محوریت اسراییل آنها را کنارهم گرد آورده است. بیشتر مواقع تونسی‌ها و مصری‌هایی را می‌بینم که درباره مسایل و سیاست‌های مناطق اشغالی (فلسطین) نسبت به مشکلات داخلی کشورهای خودشان آگاه‌تر و حساس‌تر هستند. به‌هرحال، این‌روزها فلسطین در جلب همدردی افکارعمومی با رقیبی جدی مواجه شده است. از ابتدای جنگ داخلی سوریه تاکنون، حدود ۹۳هزارنفر جان خود را از دست داده‌اند. مناقشه‌ای که در ابتدا به‌صورت اعتراض‌های امیدبخش و صلح‌آمیز شروع شد که رویکردی دموکراتیک داشت، سپس تبدیل به یک جنگ بیرحمانه فرقه‌ای شد. به‌گونه‌ای که اکثریت سنی را در برابر جامعه اقلیت علوی حامی «اسد» قرار داده است. مناقشه نیز درحال‌حاضر رنگی فرامنطقه‌ای به خود گرفته است. مبارزان خارجی سنی مذهب و شیعه از گوشه‌وکنار جهان به سوریه سرازیر شده‌اند تا در آنچه آنها جهاد می‌خوانند، نقشی ایفا کنند. خیابان‌های قاهره (که تقریبا همه جمعیت مسلمانش سنی‌مذهب است) مملو از پرچم‌های فلسطین و گرافیتی‌های ضداسراییلی است. اما درعین‌حال آنها پرچم مورداستفاده مخالفان رژیم سوریه را نیز به اهتزاز درآورده‌اند. در قرن ۱۶ ایرانی‌ها حکومت خود را شیعه اعلام کردند که این موضوع نقشی تاثیرگذار در رهایی آنها از سلطه اعراب و ترک‌های سنی داشت. از آن هنگام، جدا از قومیت، شیعیان خود را متحد ایران می‌دانند. از ابتدای دهه ۸۰ بیشتر دولت‌های عرب شروع به عادی‌سازی روابط خود با اسراییل کردند، اقدامی که نارضایتی افکارعمومی اعراب سنی را در پی داشت. در حالی که افکارعمومی، ایران، سوریه و حزب‌الله را به‌عنوان حافظ و مدافع هویت اسلامی می‌دانند. یکی از دوستان تونسی که سنی مذهب بود سال‌ها پیش تاکید کرده بود: «حزب‌الله اشتباهاتی دارد اما ما به حزب‌الله احترام می‌گذاریم چون درمقابل اسراییل ایستاده است.» حزب‌الله و در ادامه ایران و سوریه در جریان جنگ مرزی ۲۰۰۶ امتیازات متوالی را به‌دست آوردند. برای مسلمانان که سابقه شکست و تحقیر طولانی‌مدت توسط اسراییل را داشتند، این اتفاق به‌خوبی یک پیروزی بود. ایران و سوریه که حمایتی گسترده از حزب‌الله کرده بودند توانستند به این وسیله موقعیتشان را در منطقه تحکیم کنند. اسراییل اما امروز خوشحال به نظر می‌رسد وقتی تماشا می‌کند که دو گروه از مسلمین یکدیگر را مثله می‌کنند، اما آنها باید بیش از هرکسی از افزایش هرج‌ومرج در منطقه احساس ترس کنند. آمریکا که تمامی تمایلش به جنگ و بیشتر نفوذش در منطقه را به‌واسطه دوران بوش از دست داده است، اجبارا عقب نشسته و استفاده از سلاح‌های شیمیایی را نظاره می‌کند و می‌بیند که دوسوی درگیر بیشتر و بیشتر رادیکال‌تر و ضدغربی می‌شوند. آمریکا امروز می‌رود که شورشیان سوری را مسلح کند، هرچند علاقه چندانی در داخل آمریکا برای دخالت واقعی وجود ندارد. شاهزاده‌های عربستان‌سعودی و دولت‌های خلیج‌فارسی به نظر می‌رسد که از جنگ سود می‌برند و از گستره متنوعی از مبارزان سنتی حمایت می‌کنند. از نیروهایی چون ارتش آزاد سوریه تا گروه‌های وابسته به القاعده. پادشاهی‌های سنی قدرت خود را برپایه بنیادگرایی سنتی و تجارت با غرب قرار داده و هراسی قدیمی و طولانی از قدرت شیعه دارند. با این وجود باید اذعان داشت که به نظر نمی‌رسد خشونت‌ها پایانی زودهنگام داشته باشد. در قاهره و تمام جهان عرب، مردان جوان سنی به جهاد فراخوانده می‌شوند و به سوی سوریه پرواز می‌کنند تا در برابر اسد دست به سلاح ببرند. اگر از مناقشات گذشته نشانه‌ای بماند بسیاری از این جوانان کشته خواهند شد اما اکثر آنها به خانه‌های خود در سرزمین‌های عربی بازخواهند گشت در حالی که بنیادگراتر و زخم‌خورده‌تر شده‌اند و آمادگی این را خواهند داشت که در برابر رهبران بیشماری بجنگند. مانند همیشه، بزرگ‌ترین بازندگان سوریان متوسطی هستند که از قومیت‌های گوناگون و تنها خواستار زندگی در سایه صلح هستند. این در حالی است که مردم سوریه دهه‌ها کشتار، فروپاشی اقتصادی و کمپ‌های آوارگان را پیش‌روی خود دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.