|

مظاهر مصفا افتخاری برای ایران و «امیرکبیر»

عبدالرحیم جعفری . بنیانگذار انتشارات امیرکبیر

آشنایی من با «مظاهر مصفا» به 60سال پیش برمی‌گردد، سال 1333؛ آشنایی‌ای که آن را مدیون «مهدی سهیلی» هستم. این دو به‌همراه دوست دیگرشان به‌نام «حسن سادات ناصری» باهم جلسات مختلف ادبی داشتند و آنقدر در مورد ادبیات بحث می‌کردند که کارشان به جدل هم کشیده می‌شد. پدر «مصفا» اهل تفرش بود و بسیار بلندنظر و میهمان‌دوست؛ چند وقت یک‌بار من را همراه با خانواده به قم -محل زندگی‌شان- دعوت می‌کرد. مرد مهربان و خوش‌اخلاقی بود؛ من محبت ایشان را هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم. «مصفا» همیشه مهربان و عاشق بود. وقتی که با او آشنا شدم، هنوز ازدواج نکرده بود؛ بعد از آشنایی‌مان ازدواج کرد، ازدواجی که پس از مدتی به جدایی کشیده شد. چندی بعد با «امیربانو فیروزکوهی» ازدواج کرد و صاحب چند فرزند شد. سال‌های 1330 تا 1356 اوج فعالیت من در «امیرکبیر» بود؛ زمانی که کتاب‌های شاعران را چاپ می‌کردم، تصمیم گرفتم که تذکره «مجمع‎الفصحا» «رضاقلی‌خان هدایت» را با ویرایش و فهرست ‌اعلام تصحیح و منتشر کنم، کتابی که به پاورقی‌های زیادی نیاز داشت، برای این کار «مظاهر» را انتخاب کردم؛ او بسیار وسواس به‌خرج می‌داد و بادقت بود. دو، سه سالی طول کشید که جلد اولش منتشر شد؛ این کتاب شش‌جلد بود و پنج‌هزار صفحه داشت که 12سال چاپش به‌طول انجامید. در مدت 30سال فعالیت انتشارات امیرکبیر با حروف دستی، کتاب چاپ می‌کردیم؛ حساب کنید که برای شش‌جلد چه زحماتی کشیده می‌شد. (در دوره‌ای که «امیرکبیر» را از من گرفتند، این کتاب دوباره چاپ شد؛ شنیدم تمام نسخه‌هایش را خمیر کردند.) «مصفا» یک‌سری نوآوری‌هایی هم داشت که مخصوص خودش بود؛ مثلا در کلمات پارسی به‌جای به‌کاربردن «ص» و «ث» از «س» استفاده می‌کرد؛ یا به‌جای «ظ»، «ض» و «ذ» حرف «ز» را به‌کار می‌بُرد؛ یعنی سعی می‌کرد که فقط از حروف و کلمه‌های فارسی استفاده کند. او مجموعه‌های بسیاری را برای «امیرکبیر» تصحیح کرد؛ مجموعه‌هایی مثل «دیوان نظیری نیشابوری» و «کلیات سنایی غزنوی». همکاری با «مصفا» افتخاری برای من و «امیرکبیر» بود. علاوه بر دنیای کار و نشر، در زندگی و رفاقت هم حرف اول را برای من داشت، او بسیار مهربان است. زمانی که «مصفا» می‌خواست در دانشکده ادبیات از رساله خود دفاع کند، آن را باید «بدیع‌الزمان فروزانفر» تایید می‌کرد؛ ایشان ایراداتی به رساله گرفت، «مصفا» هم قطعه‌ای در ذم «فروزانفر» سرود: لوچکی دیدم در حوالی طبس زشت و کودن و بدمنظرا پس از آن، گرفتاری‌ها و اختلاف‌ها بیش‌تر شد، تا بالاخره بعد از چند سال آشتی اتفاق افتاد و «فروزانفر» دانش‌نامه «مصفا» را تایید کرد. «مصفا» در رثای «محمد معین» هم قطعه‌ای سروده بود: گویند به سوگ تو همه عارف و عامی پخته ز سر پختگی و خام به خامی عارف ز غم تو، که تویی پخته عرفان عامی ز غم خامی و خام از غم عامی گریان شد از قصه تو دیده سعدی بر سر زند از غصه تو دست نظامی خاقانی طرفه سخن از درد تو گوید خون می‏‎رود از رنج تو از دیده جامی «مصفا» از نجیب‌ترین و اصیل‌ترین چهره‌های ادبی کشور است؛ از او سپاسگزارم، که بدون کمک‌هایش «در جست‌وجوی صبح» من هم چاپ نمی‌شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.