|

افغانستان از دیروز تا به امروز

تانیا تجلی

2014 سال مهمی برای افغانستان است. برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری از یک‌سو و خروج نیروهای آمریکایی از سویی دیگر. هشتم ژانویه بود که «حامدکرزای» رییس‌جمهوری افغانستان وارد آمریکا شد. سفری که بسیاری آن را «حساس» توصیف کردند. این سفر در شرایطی صورت گرفت که آمریکا و افغانستان روابط پرتنشی را پشت‌سر می‌گذراندند و کرزای خواستار خروج نیروهای آمریکا از افغانستان بود. 11 ژانویه «باراک اوباما» رییس‌جمهور آمریکا و در دیدار با حامد کرزای رییس‌جمهوری افغانستان اعلام کرد: آمریکا به‌دنبال حرکتی در جهت پایان مسوولانه جنگ در افغانستان است که 12 سال طول کشید. او در این کنفرانس بر تسریع خروج 66‌هزار آمریکایی از افغانستان تاکید کرد و گفت: تا پایان سال‌جاری خروج آنها به اتمام خواهد رسید. در این کنفرانس مطبوعاتی کاخ‌سفید برای اولین‌بار بر لزوم خروج سربازان آمریکایی از افغانستان تا پایان 2014 تاکید کرد. درحالی‌که شش ماه از این دیدار گذشته است حالا آمریکا از گزینه«صفر» سخن می‌گوید. گزینه‌ای که به‌معنای خروج کامل نظامیان آمریکایی از افغانستان است. اما این گزینه با واکنش مثبت برخی از مقامات افغانستان روبه‌رو نشده است. برخی از آنها معتقدند خروج تمام نظامیان آمریکایی پس از سال ۲۰۱۴، افغانستان را به سوی فاجعه و جنگ داخلی خواهد برد. محمدنعیم حمیدزی، نماینده مردم قندهار در پارلمان افغانستان، در این زمینه معتقد است: «اگر آمریکا تمام نظامیان خود را بدون هیچ طرحی خارج کند، جنگ داخلی دهه 90 دوباره تکرار خواهد شد.» او می‌گوید: «خروج تمام نظامیان آمریکایی، زمینه را برای قدرت‌گیری نظامی طالبان مهیا می‌کند.» حضور نیروهای آمریکایی به افغانستان به سال 2001 برمی‌گردد. به‌دنبال حمله «القاعده» به نیویورک و واشنگتن در 11 سپتامبر 2001، آمریکا با هدف مبارزه و از بین بردن القاعده در 7 اکتبر 2001 به افغانستان حمله کرد. در چنین روزی حملات هوایی به شهرهای کابل، جلال‌آباد و فرودگاه بین‌المللی قندهار در شهر قندهار که مرکز اصلی رهبر اصلی طالبان ملاعمر بود شروع شد؛ جنگی که تاکنون هم ادامه دارد. آمریکا در حال حاضر حدود ۶۸‌هزار نظامی در افغانستان دارد که این رقم تا ۳۱ دسامبر سال ۲۰۱۴ رو به کاهش است. گرچه آمار دقیقی از کشته‌شدگان نیروهای آمریکایی در افغانستان در دست نیست اما برخی از منابع تعداد آنها را حدود دوهزارنفر تخمین زده‌اند. اما حضور شوروی در افغانستان به سال 1979 برمی‌گردد. 24 دسامبر 1979 به فرمان لئونید برژنف، رهبر شوروی این کشور وارد افغانستان شد و در نهایت در دوران میخاییل گورباچف، آخرین رهبر این کشور، عقب‌نشینی در ۱۵ می‌۱۹۸۹ آغاز و آخرین گروه در ۱۵ فوریه ۱۹۸۹ از افغانستان خارج شدند. این جنگ بیش از دومیلیون کشته و نزدیک به 10میلیون مهاجر و آواره برجا گذاشت. ورود میخاییل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد شوروی به صحنه در اسفند ۱۳۶۳ (مارس ۱۹۸۵) و «تفکر جدید» وی در سیاست خارجی و داخلی مهم‌ترین عامل در عزم شوروی به خروج از افغانستان بود. گورباچف در تلاش جهت تغییر دوران رکود و اصلاحات سیاسی - اقتصادی، با دو برنامه گلاسنوست و پروستاريكا، وارد عمل شد. وی همچنین در تلاش برای کاهش تنش‌های جنگ سرد با امضای معاهده کاهش سلاح‌های هسته‌ای میان‌برد در سال ۱۹۸۷ با آمریکا و دستور عقب‌نشینی سربازان شوروی از افغانستان که حضورشان باعث افزایش محکومیت‌های بین‌المللی شده بود، واکنش نشان داد. فرانسه تابستان 2011 مرگبارترین سال برای سربازان فرانسوی مستقر در افغانستان بود و 17 سرباز از ژوئن تا هفتم سپتامبر در این کشور کشته شدند. ماجرای ورود فرانسه به جنگ افغانستان به اواخر سال 2001 برمی‌گردد. 15 نوامبر 2001 اولین گروه سربازان فرانسوی در چارچوب نیروهای ناتو به مزارشریف و شمال کابل وارد شدند. آنها 640 نفر بودند که 400 نفر از آنها تحت نظارت ایساف قرار گرفتند. تعداد نیروهای فرانسوی تا نیمه‌های اکتبر سال 2012 به دوهزارو550 نفر رسید. این در حالی است که سال گذشته حدود چهار‌هزار نیروی فرانسوی در افغانستان حضور داشتند. فرانسوا اولاند، رییس‌جمهور فرانسه پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری 2012 فرانسه اعلام کرده بود اولین اقدامی که پس از ورود به کاخ الیزه انجام می‌دهد، تسریع در خروج نظامیان این کشور از افغانستان خواهد بود. حادثه‌ای که زمان خروج نیروهای فرانسه از افغانستان را جلو انداخت، شلیک یک سرباز افغان به سربازان فرانسوی در یک منطقه نزدیک به سروبی بود که منجر به کشته‌شدن چهار سرباز فرانسوی و زخمی شدن ۱۶ نفر دیگر از این نیروها شد. این چهار سرباز سال گذشته در منطقه تگاب ولایت کاپیسا، در شمال‌شرق کابل، هدف تیراندازی سرباز ارتش افغانستان قرار گرفتند. بر اساس تصمیمی که دولت فرانسه در پی شلیک سرباز افغان به سربازان فرانسه در تگاب گرفت، قرار بود همه نیروهای فرانسوی تا آخر سال ۲۰۱۳ میلادی از افغانستان خارج شوند. پیش از آن پایان جدول زمانی خروج تدریجی ارتش فرانسه از افغانستان آخر سال ۲۰۱۴ میلادی اعلام شده بود. در حال حاضر فرانسه سه‌هزارو400 سرباز در افغانستان دارد و قرار است تا پایان سال‌جاری میلادی یک‌هزار سرباز فرانسوی از افغانستان بیرون شوند. ارتش فرانسه در 10سال گذشته ۹۲ سرباز خود را در افغانستان از دست داده است. بر اساس نظرسنجی‌ها اکثر مردم فرانسه از حضور نظامیان این کشور در جنگ افغانستان ناراضی هستند. این نظرسنجی نشان می‌دهد که 70 درصد مردم فرانسه مخالف جنگ افغانستان هستند و خروج سریع نظامیان فرانسوی از افغانستان را خواستارند. انگلیس پیش‌تر انگلیس اعلام کرده بود که تا سال 2020 باید 40‌میلیارد‌پوند برای ادامه حضورش در افغانستان هزینه کند که این مبلغ برابر با هزینه مشغول به کار کردن پنج‌هزار سرباز یا پرستار و پرداخت حقوق آنان تا زمان بازنشستگی‌شان یا تامین هزینه‌های آموزش رایگان تمامی دانشجویان آموزش‌عالی به مدت 10 سال است. اما حالا که آمریکا اعلام کرده گزینه صفر روی میز است، انگلیس هم خبر داده که این گزینه را بررسی می‌کند. انگلیس حدود 9‌هزار سرباز در افغانستان دارد که بیشتر آنها در استان هلمند مستقرند و از سال 2001 تاکنون 444 سرباز انگلیسی در افغانستان کشته شده‌اند. مبارزه با تولید موادمخدر و جلوگیری از ورود این مواد به انگلیس یکی از عللی بود که تونی بلر، نخست‌وزیر سابق انگلیس برای آغاز جنگ با افغانستان ارایه کرد، اما نظامیان انگلیسی مستقر در این کشور موفق به جلوگیری از کشت این مواد نشدند. نیروهای غربی مستقر در افغانستان خود را برای کاهش عملیات نظامی در این کشور آماده می‌کنند، اما آنها در حالی این کشور را ترک می‌کنند که مشکلات ناشی از کشت موادمخدر بیشتر از زمانی است که برای جنگ وارد این کشور شدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.