انجمن صنفی روزنامهنگاران موجودیت، هویت و شبهات
بهروز گرانپایه
با پلمب دفتر انجمن صنفی روزنامهنگاران در تیرماه سال88 به دستور دادستان وقت تهران، امکان ادامه فعالیت این انجمن عملا از بین رفت. بستهماندن انجمن سبب شد تا پرسشها و ابهامات زیادی حول انجمن، شکل بگیرد. عدم امکان پاسخگویی به پرسشها، آنها را بهتدریج به شبهه و گاهی به باورها و ذهنیتهای اشتباه در باره هویت و موجودیت انجمن تبدیل کرد. در این فرصت میکوشم تا دو «شبهه» که «موجودیت» و «هویت» انجمن را نشانه رفته است روشن کنم. شبهه انحلال عدهای تصور و برخی درواقع القا میکنند که انجمن صنفی روزنامهنگاران اساسا منحل شده است. این شبههای بیش نیست. چراکه هیچ مرجع قانونیای رای به انحلال انجمن نداده است. برخی در اینباره به پرونده انجمن و دعوای حقوقی با وزارت کار و تاییدنکردن آخرین انتخابات هیاتمدیره انجمن استناد میکنند. حال آنکه عدم تایید انتخابات - که ابهام و مشکل حقوقی خاصی نیز بر آن وارد نبود - بهعنوان موضوع مورد منازعه بین انجمن و وزارتکار باقی ماند. این امر دلیل یا علتی برای انحلال انجمن نبود و نیست. درست است که دیوان عدالت اداری هم در اینباره اظهارنظر کرد اما عبارتی که در رای دیوان آمده
بود به هیچعنوان به معنای انحلال انجمن صنفی روزنامهنگاران نبود. به دلیل آنکه انحلال شخصیت حقوقی انجمنهای صنفی مطابق با اساسنامههای این انجمنها و مطابق با قوانین و مقررات جاری کشور از جمله قانون تجارت و قانون کار، صرفا به دو طریق امکانپذیر است، یکی از طریق «تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده انجمن» و دیگری «رای دادگاه به انحلال.» درباره انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران نه مجمع عمومی فوقالعاده انجمن چنین تصمیمی اتخاذ کرده و نه هیچ دادگاهی رای به انحلال داده است. ممکن است سوال شود پس چرا دفتر انجمن پلمب شد؟ دفتر انجمن براساس دستور قضایی سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران و بدون ذکر هیچ دلیلی پلمب شد. در آن روز قرار بود مجمع عمومی انجمن برای انتخاب بازرسان تشکیل شود. اما صبح زود همان روز ماموران دادستانی، دفتر ساختمان را پلمب کردند. بنابراین از نظر حقوقی شخصیت حقوقی انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران همچنان پابرجا و معتبر است و دفتر این انجمن فقط به دلیل یک تصمیم قضایی که در سال88 از طرف دادستان وقت تهران اتخاذ شد، پلمب و به اینوسیله عملا فعالیت انجمن متوقف شد. این نکته را نیز بیفزایم که پلمب طبقه اول و سالن
اجتماعات دفتر انجمن نیز سال گذشته برای ادامه فعالیت تعاونی مسکن انجمن توسط نیروهای دادستانی فک شد و صرفا براساس تعهد اخلاقی نایبرییس انجمن، فعالیت اداری انجمن در آنجا دنبال نشد. دعاوی انحلال انجمن، شبههای است که میکوشد تا «موجودیت» انجمن صنفی روزنامهنگاران را نفی کند. درحالی که چه به لحاظ رسمی و قانونی و چه از منظر و نگاه صنفی، تنها نهاد معتبر و موجه که اکثریت روزنامهنگاران کشور را نمایندگی میکند، «انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران» است و روزنامهنگاران با خویشتنداری و بردباری همچنان مدافع نهاد صنفی خود هستند و از طریق قانونی به بازگشایی انجمن امیدوار و مطمئن هستند. شبهه فعالیت سیاسی شبهه دیگری که مطرح میکنند و آن را بهانهای برای تعطیلی و انحلال انجمن برمیشمرند شبهه فعالیت سیاسی است. شبههافکنی مبنی بر سیاسیبودن اعضای هیاتمدیره و انجام فعالیت سیاسی توسط انجمن با هدف نفی هویت صنفی این نهاد صورت میگیرد. حال آنکه این نسبت ناروایی به یک شخصیت حقوقی است. شخصیت حقوقی انجمن صنفی مانند تمام شخصیتهای حقوقی دیگر مستقل از اشخاص و اعضای آن انجمن است. انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران در
طول دوران فعالیت خودش همواره شوون انجمنهای صنفی را رعایت کرده و متعهد به تعامل با سازمانهای رسمی کشوری بوده و از چارچوب قوانین و مقررات کشور خارج نشده است. درست است که انجمن در مواقعی بیانیه صادر میکرد و به بازداشت روزنامهنگاران یا توقیف مطبوعات واکنش نشان میداد، در مواردی هم با تشکیل نشستهایی در محل ساختمان انجمن، با حضور کارشناسان رسانه و استادان دانشگاه به بررسی این نوع اقدامات که امنیت شغلی و حرفهای روزنامهنگاران را تهدید میکرد، میپرداخت؛ اما این فعالیتها بخشی از حقوق و وظایف نهاد صنفی است. اعتراض به ایجاد محدودیت برای فعالیت اعضا و به خطرافتادن امنیت شغلی آنها، کنش سیاسی محسوب نمیشود. تمام تشکلهای صنفی این وظیفه را دارند که اگر یکی از اعضای آنها به دلایل صنفی تحت پیگرد قرار گرفت به آن فرد معاضدت قضایی دهند؛ اما این موضوع به منزله آن نیست که انجمن رفتار آنها را تایید یا تکذیب میکند. در تمام 12سال فعالیت انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران، در حالی که چندین انتخابات در مقاطع مختلف نیز برگزار شد از ریاستجمهوری و مجلس گرفته تا شوراها، انجمن در آنها حضور و مداخلهای نداشت. انجمن در هیچ واقعه
سیاسی هیچ نقش یا موضع سیاسیای اتخاذ نکرد. اگر اعضای انجمن و مدیران انجمن شخصا در مسایل سیاسی عمل میکردند یا سخنی میگفتند، این امر اولا ارتباطی به شخصیت حقوقی نداشته و ثانیا حق شخصی آنها بوده اما انجمن هیچگاه اقدام سیاسی انجام نداده است. بنابراین به صراحت میتوان گفت که انجمن کار سیاسی نمیکرد زیرا اساسنامه اجازه انجام کار سیاسی نمیدهد. اما عدهای تشکیل نشستهای علمی و کارشناسی یا دادن اطلاعیه و بیانیه در انتقاد از توقیف روزنامهها و نشریات را کار سیاسی قلمداد میکنند که این تصور اشتباه است. زیرا این نوع اقدامها در چارچوب دفاع از حقوق و منافع و حیثیت اعضا و صنف است و اگرچه طعم سیاسی دارد ولی کنش سیاسی محسوب نمیشود. هیاتمدیره انجمن پیش و بیش از موانع و نگاههای بیرونی، خود را به رفتار در چارچوب اساسنامه و پرهیز از رفتار سیاسی، متعهد و ملزم میدانست و میداند. اتهام فعالیت سیاسی نیز که عمدتا توسط افرادی که با فعالیت صنفی مخالف و نگاه منفی به نهادهای مدنی دارند، مطرح میشود، شبههای است که «هویت» مستقل حرفهای انجمن را نشانه گرفته است. هویتی که توسط اکثریت روزنامهنگاران نجیب و با حضورشان در مجامع
عمومی و انتخابات انجمن، پاسداری شده و میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.