منصور یاورزاده، قاضی بازنشسته کیفری:
تابستان شرایط ارتکاب جرم را آسان میکند
شرق: برخی کارشناسان معتقد هستند آمار جرایم در فصل تابستان افزایش پیدا میکند. آنها به تشدید فشارهای عصبی تحتتاثیر گرما و همچنین بیشترشدن اوقات فراغت در این فصل بهعنوان دلایل اصلی افزایش آمار جرم اشاره میکنند. در گفتوگو با منصور یاورزاده قاضی بازنشسته کیفری، به بررسی وضعیت جرایم در تابستان پرداختهایم. گرما چقدر میتواند در افزایش رفتارهای خشونتآمیز تاثیر داشته باشد؟ گرمای محیط بیتاثیر نیست چون عدهای ممکن است مقاومت بدنشان در برابر گرما کم باشد و زود عصبی شوند. در واقع در گرما افرادی که آستانه تحملشان پایین است ممکن است به خشونت روی بیاورند اما خود گرما نمیتواند عامل جرم باشد. بهنظر من مسایل فرهنگی در این زمینه بیشتر از مسایل محیطی موثر است. خود شما در زمانی که در سمت قاضی فعالیت میکردید پروندهای داشتید که در آن قتل به خاطر گرما یا ترافیک رخ داده باشد؟ چند نمونه داشتیم. مثلا رانندهای پشت چراغقرمز دیر حرکت کرده و رانندهای به دیگری اعتراض کرده و در نهایت آن دو بدون اینکه همدیگر را بشناسند و بدون اینکه کوچکترین اختلافی وجود داشته باشد، سر این
مساله کوچک درگیر شدهاند و قتل رخ داده است. برخی کارشناسان میگویند گرما بهطور غیرمستقیم شرایط ارتکاب جرم را تسهیل میکند مثلا باز ماندن در یا پنجره خانهها در تابستان یکی از دلایلی است که ممکن است جرم سرقت را بیشتر کند؟ در چنین شرایطی احتمال وقوع سرقت بیشتر است ولی باز هم فرهنگ اجتماعی، شرایط اقتصادی یا ویژگیهای شخصیتی افراد نقش تعیینکننده دارد. در تابستان با افزایش جرایم از سوی چه گروههایی روبهرو هستیم؟ تابستان فصل مسافرت است و به همین دلیل ممکن است سرقت بیشتر شود. وقتی افراد به سفر میروند یا راهی تفرجگاهها و پارکها میشوند به هر حال منازل خالی میماند و احتمال دزدی افزایش پیدا میکند. از طرفی چون مردم در تابستان بیشتر از خانه بیرون میروند و شلوغی خیابانها بیشتر است احتمال دارد آمار درگیریها و نزاعها هم افزایش یابد. برخی از جرمشناسان معتقدند باتوجه به تعطیلی مدارس و افزایش اوقات فراغت نوجوانان، احتمال جرم از سوی این ردهسنی افزایش پیدا میکند. در خصوص جرایم خشن باید توجه داشت اصولا اینگونه جرمها بین بچههای دبیرستانی زیاد اتفاق نمیافتد
اما اگر نوجوانان عضو گروههای خلافکاری باشند، چون در تابستان تعطیلات بیشتری دارند و همچنین همانطور که اشاره کردم به دلیل افزایش سفر شرایط جرایمی مثل سرقت مهیاست، ممکن است بیشتر دست به ارتکاب جرم بزنند یا اینکه ممکن است در تفرجگاهها رفتارهای خشونتآمیز از خود نشان دهند. در واقع گرما و تابستان بهتنهایی عامل جرم نیستند بلکه فقط میتوانند شرایط را تسهیل کنند. بهطور کلی به غیر از گرما، میتوان گفت که عوامل جوی و محیطی میتواند روی افزایش جرایم تاثیرگذار باشد؟ قطعا عوامل جوی و محیطی تاثیر دارد اما علاوه بر آنها عوامل دیگر هم میتواند بر افزایش جرم تاثیر داشته باشد، مثلا عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی. بهطور کلی همه اینها در کاهش یا افزایش جرم تاثیرگذار هستند. مسایل فرهنگی از سهم عمدهای برخوردار هستند و بعد از آن فقر، مسایل اقتصادی و مسایل احساسی و ناموسی و اعتیاد بیشترین تاثیر را دارند. نقش فرهنگ را در جرم زیاد میدانید. راه پیشگیری را هم باید در همین عامل یافت؟ با کار فرهنگی میتوان شرایط را اصلاح کرد و جرایم و خشونتها را کاهش داد. خیلی از جرایم در اثر رشد تحصیلات و
پیدا یا پدیدارشدن فرهنگ در جامعه کم شده است و افرادی که به اصطلاح از نظر فرهنگی، آموزش کمتری دیدهاند مرتکب جرایم خشنتری میشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.