نقاشی ایران در انتظار «فروغ»
حمید سوری . پژوهشگر هنر
زنان هنرمند ما از جمله نقاشان زن، جایگاه بسیار خوبی در فضای هنری 70-60 سال اخیر داشتهاند. زمانی که هنر مدرن و معاصر ایران را نگاه میکنیم از نسل اول تا متاخر، زنان هنرمند ما عموما مانند دیگر پیشگامان توانستهاند درک خوبی از زمانه خود از هنر داشته باشند و همانطور که در گذشته هنر ما فرمال بود، زنان نیز چنین گرایشی را دنبال میکردند. همچنین زنان هنرمند ما، کمتر نگاه جنسیتگرایی داشتهاند و تا سالهای اخیر، کمتر در آثارشان چنین موضوعی بروز پیدا کرده بود. در واقع در عرصه نقاشی، کسی مانند فروغ فرخزاد را در شعر نداشتهایم. اگر هم هنرمندان زنی داشتهایم که به این موضوع پرداختهاند، بیشتر از سوی نسل جوان در سالهای اخیر بودهاند، به همین دلیل هم شاهد تنوع نقاشی و رویکردهای رادیکال بودهایم، هرچند در جمعبندی کلی نمیتوان گفت پرداختن یا نگاه جنسیتی الزاما مثبت است و هنرمند حتما باید دغدغه چنین نگاهی داشته باشد. مساله مهم این است که زنان ایرانی در برهههای مختلف، توانستهاند پاسخهایی به مسایل روزمره داشته باشند و در کمتر سبک و گزارشی بوده است که شاهد حضور زنها نبودهایم. در عین حال آنچه فوقالعاده مایه تاسف
است، فقدان پژوهش و بررسی آثار زنان هنرمند است که البته بخش زیادی از آن ناشی از آن است که کلا ما در کشورمان تاریخ هنر مدونی نداریم و بهطبع، زنان که بیشتر در حاشیه بودهاند، کمتر درباره آثارشان کار یا پژوهش مدونی صورت گرفته است. خودآگاهیهایی که امروز در میان نسل زنان هنرمند شکل گرفته، باعث شده آثارشان رو به بهبود رود و همین موضوع به سمتی رفته است که امروز شاهد حضور زنان زیادی در دانشگاهها و گالریها هستیم. در قسمت پایانی نیز دوست دارم براین نکته تاکید کنم که برپایی نمایشگاههای نقاشی ویژه زنان، زمانی ارزشمند است که با یک هدف پژوهشی و بازشناسی درست صورت گیرد تا شناخت بیشتر زنان را فراهم کند، در غیر این صورت زنان هنرمند ما بیشتر به حاشیه رانده میشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.