|

ضرورت تمرکز بر مشارکت اجتماعی

کمال اطهاری . کارشناس اقتصادی

در سال‌های اخیر به دلیل نادیده‌گرفته شدن علم بسیاری از بنیان‌های اصلی از جمله علم و اقتصاد کژکارکرد شده و دولت عقب‌گرد داشته است. هر چند مردم و جامعه با تحمل این دولت ناکارشناس، همچنان در عرصه فرهنگی پیش رفته است. وضعیت کنونی اقتصاد ایران، اغلب ترکیبی است از همه مولفه‌هایی که نباید در اقتصاد حضور داشته باشند و دارند. عدم تعادل بین همه بخش‌های اقتصادی اعم از وجود حباب در بخش مستغلات، رکود در بخش صنعت، نوسانات بازار ارز و عدم ثبات اقتصادی موجب شده شاهد رکود همراه با تورم باشیم. این وضعیت اقتصاد را به بیابانی بدون باروری و رکود تبدیل خواهد کرد. برای نمونه سیاستگذاری‌های غیرکارشناسی که در این دوره اتفاق افتاده، می‌توان به خبری اشاره کرد که براساس آن میزان اشتغال‌زایی مسکن مهر را دو‌میلیون‌و700‌هزار تخمین زده است. براساس هزینه‌هایی که در خصوص مسکن مهر با توجه به زمین رایگان و معافیت‌های مالیاتی شده، میزان هزینه‌ای که برای ایجاد هر شغل شده، 700‌میلیون‌تومان بوده است. این مشاغل که همگی بی‌ثبات و ناپایدار هستند، در تولید مساکنی به کار گرفته شده که قابل استفاده و سکونت نیستند. در حالی‌که اگر این هزینه به بخش صنعت تعلق می‌گرفت، مشاغلی با ثبات 20 سال ایجاد می‌شد که ضریب تکاثری نیز داشته و برای دولت نیز از جنبه کسب مالیات درآمد در پی داشت. در حالی‌که این هزینه‌های گزاف، به ضرر سایر بخش‌ها شده و موجب شد از کشوری که توان تولید داشت، به جامعه‌ای تبدیل شویم که اکنون تمام کالاهای حیاتی و بنجل را وارد می‌کنیم و کشوری کژ‌کارکرد شده‌ایم. دولت کنونی در زمینه‌های مختلف اقتصادی و علمی به بیراهه حرکت کرده است. در شرایط کنونی با بنایی که از دولت به جای مانده، شاید تخریب آن آسان‌تر و ساده‌تر از بازسازی آن باشد، اما با توجه به افراد و پیرامون این بنا و امکان تخریب که موجب آسیب‌دیدن گروه گسترده‌ای می‌شود، بهتر آن است که با آرامی مسیر را به سمت پویایی هدایت کنیم که البته این مشکل است. در همین ابتدای امر، نامزدها تمرکز بحث‌های خود را حرکت به سمت خردورزی قرار داده‌اند و این موضع نشان می‌دهد که آنچه در این سال‌ها اتفاق افتاده، برخاسته از تصمیمات غیرکارشناسی بوده است. در سال‌های اخیر با توقف صادرات از میادین مشترک، و توقف پروژه‌های «عسلویه» تخمین زده می‌شود ایران روزانه بین صد تا 300‌میلیون‌دلار متضرر شود در همین حال قطر توانسته با استفاده از فرصت پیش آمده سالانه 40 تا 70‌میلیارددلار درآمد داشته باشد. توقف پروژه‌ها، موجب شده در حالی‌که دومین دارنده گاز دنیا هستیم، حتی در بین 10 صادر‌کننده گاز نباشیم. در این دوره، بیش از هر زمان دیگری سرمایه‌های مالی و فیزیکی کژ‌کارکرد شده‌اند و در کنار آن نیز از سرمایه‌های اجتماعی استفاده نشده است. اگرچه این جامعه هوشمندتر از آن است که متوقف شود و مسیر خود را به روشنی پیدا می‌کند. در شرایطی که برنامه‌ای منسجم و سنجیده طراحی شود، می‌توان امیدوار بود در یک دوره پنج ساله با اعتمادسازی نسبت به بازگشت مغزها و همچنین سرمایه‌های رفته اقدام شود. اما تنش‌زدایی و ایجاد ثبات باید از اولویت‌های برنامه باشد. یکی از موفقیت‌های این برنامه باید تمرکز بر مشارکت اجتماعی باشد نکته‌ای که کاندیداها نیز آن را در نظر نمی‌گیرند. یکی از اشتباهاتی که باید از آن عبرت گرفت، آن است که هیچ دولت و شخصی نمی‌تواند تعیین‌کننده عدالت اجتماعی باشد. بلکه خروج از شعاری شدن و فعال‌شدن جامعه، عدالت را همراه خواهد داشت. در غیر این صورت وقتی دولت ادعا می‌کند نماینده عدالت است، نتیجه کنونی حاصل می‌شود و درواقع می‌توان گفت دولت در این سال‌ها عقبگرد داشته و مردم در مقابل به حرکت خود ادامه داده‌اند. مهم‌ترین شاخصه این وانماندن را می‌توان در تحمل دولتی مشاهده کرد. دولت‌های بعدی باید از روش‌های عوام‌گرا و پوپولیستی عبرت گرفته و یک‌بار دیگر به سراغ آن نروند. واقع‌بینانه‌ترین حالت برای احیای اقتصاد آن است که به جای به‌کاربردن واژه‌های غیرکارشناسی، برنامه‌ای تمام عیار با اولویت‌های حذف فقر، حفاظت از نیروی کار و طبیعت، تقویت تولید، و در اصل توسعه کشور مورد نظر قرار گیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.