|

شبه‌نظامیان چچن مبارزان راه آزادی یا تروریست؟

سودابه رخش

نزدیک به دو دهه زمان و یک حمله در قالب بمب‌گذاری «بوستون» نیاز بود تا بسیاری از آمریکایی‌ها متوجه شوند که شبه‌نظامیان چچن- همان‌هایی که به شهروندان بی‌گناه حمله کردند- می‌توانند چیزی غیر‌از‌«مبارزان راه آزادی» باشند.اما تروریسم، ملیت نمی‌شناسد و شبه‌نظامیان چچنی، صرف‌نظر از اینکه در آمریکا عملیاتی را انجام دهند یا در روسیه، سزاوار کلمه «تروریست» هستند. در حال حاضر رسیدگی پرونده حمله به بوستون هنوز در مراحل ابتدایی است و هیچ مدرک معتبری در حوزه عمومی اثبات نکرده که دو متهم بوستون به جنبش تروریستی بنیاد‌گراهای تندرو که هزاران مایل دورتر و هنوز در جمهوری قفقاز در شمال روسیه عملیات‌هایی را سازماندهی می‌کنند، ارتباط دارند. تنها مدرکی که ممکن است به یک موضوع بزرگ‌تر برسد این نکته است که در سال 2011 دولت روسیه از اف‌بی‌آی درخواست کرد که تماس‌های یکی از این دو برادر یعنی «تیمورلنگ سارنایف» را مورد بررسی قرار دهد. در آن زمان روس‌ها گفتند: «تیمورلنگ سارنایف یکی از افراد رادیکال و یک مومن قوی است و از سال 2010 که آماده ترک ایالات متحده در جهت پیوستن به گروه‌های زیرزمینی نامشخص کشورش شده، به شدت تغییر کرده است.» واضح است سوالات بی‌شماری هنوز بی‌جواب مانده است اما آنچه هنوز مشخص نشده این است که آیا دو مظنون اولیه گناهکار هستند یا نه؟ این چیزی است که باید دادگاه در مورد آن تصمیم بگیرد. صرف‌نظر از اینکه این دو برادر به‌تنهایی دست به چنین عملیاتی زده‌اند یا بخشی از یک توطئه تروریستی بزرگتر هستند، این حمله باید نگاه‌ها را به بعضی چیزها تغییر دهد.امیدوارم، جنگ روسیه علیه ترور که اندکی بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد -زمانی که رهبر چچن، شورشی خونین را علیه مسکو صحنه‌آرایی کرد- اکنون با تعصب کمتر آمریکا و در کل غرب، بیشتر قابل درک باشد. حمله غافلگیرانه‌ای که گفته می‌شود دو مرد جوان از منطقه ناآرام قفقاز شمالی آن را به راه انداخته‌اند، می‌تواند میلیون‌ها آمریکایی را به کشف جغرافیایی و پیداکردن جای چچن روی نقشه دعوت کند.همانطور که برای طبقه سیاسی آمریکا، حمله بوستون حداقل باید موجب نگاه تازه‌ای به جایگاه مسکو علیه تروریسم شود؛ مسکویی که برای سال‌ها درگیر فعالیت‌های تروریست‌هایی بود که از مخفیگاه‌های‌شان در کوه‌ها و جنگل‌های چچن عملیات‌های تروریستی انجام می‌دادند.هسته مشکل اختلاف بین روسیه و آمریکا در مورد جنگ علیه ترور در دوره قبل از 11 سپتامبر و در مرحله‌ای که روسیه مدرن داشت خودش را پیدا می‌کرد، چه بود؟ در مرکز بحث و بالاترین اتهام سیاسی مورد مجادله که روابط دوجانبه را مسموم کرده بود، جنگ چچن و اطراف آن بود. در حالی که شورشیان چچنی جنگ چریکی خرابکارانه‌ای را علیه ارتش روسیه در چچن راه انداخته بودند و به اهداف غیرنظامیان در شهرهای بزرگ روسیه، ازجمله مسکو حمله می‌کردند، در غرب با عنوان «مبارزان آزادی» به تصویر کشیده می‌شدند.در حالی که مسکو انتظار داشت مورد حمایت صریح آمریکا در جنگ با شبه‌نظامیان چچن قرار گیرد، دولت ایالات متحده عملیات‌های تروریستی را به گونه دیگری تفسیر کرد و گفت که مسکو باید وارد مذاکره با شبه‌نظامیان شده و آنها را در روند سیاسی مشارکت دهد. در واقع، عدم درک این موضوع برای سال‌ها باعث فلج‌شدن تلاش‌های مشترک ضدتروریستی آمریکا و روسیه شد.سپس در دهه گذشته، زمانی که انتظار طولانی برای بازگشت آرامش به چچن با انتقال گروه‌های شورشی به جمهوری‌های همسایه، به وقوع پیوست؛ غرب، مسکو را به نقض حقوق بشر در قفقاز شمالی متهم کرد. جنگ با ترور هنوز هم سرکوب روسیه علیه «تروریست‌های خوبی» بود که انگیزه‌شان باید با صبر درک می‌شد.در ضمن موضوع تروریست «خوب» یا «بد» فقط به جنبش شمال قفقاز محدود نمی‌شد. روسیه بر رویکرد سختگیرانه علیه تروریست‌ها اصرار داشت و منتقد روش گفت‌وگو با آنها بود. تروریست‌هایی که توسط غرب پرورش یافته بودند در یک نقطه اسلحه‌های‌شان را علیه خود غرب برگرداندند. این اتفاقی است که در افغانستان افتاد؛ وقتی که مجاهدین برای مبارزه با نیروهای شوروی از سوی آمریکا حمایت می‌شدند اما پس از مدتی وارد جنگ با خود آمریکا شدند. در لیبی هم، چنین اتفاقی افتاد وقتی کسانی که رژیم قذافی را سرنگون کردند بعدا دیپلمات ایالات‌متحده را کشتند. این اتفاق می‌تواند در سوریه هم بیفتد، جایی که دارد به اراضی اشغالی تروریست‌ها تبدیل می‌شود. حالا که همه چشم‌ها به بوستون خیره شده، روسیه پیشنهاد داده که در پیداکردن پشت پرده بمب‌گذاری به آمریکا کمک کند. ارتباط برادران سارنایف با روسیه باید به طور کامل بررسی شود. احتمالا لحظه تعیین‌کننده‌ای در روابط آمریکا و روسیه خواهد بود. مساله بوستون می‌تواند به هر دو کشور کمک کند که اختلافاتشان را در مورد این موضوع کنار بگذارند که: اختاپوس تروریسم جهانی چیست و شاخک‌هایش به کجا می‌رسد و چگونه باید آن را نابود کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.