روایتی از زندگی زنان کشاورز
تراکتورهای خراب، مزرعههای آباد
آزاده تاجعلي
اینجا دشت آنقدر ادامه دارد که به افق برسد و در سایهروشن صبحها، افق آنقدر قرمز میشود که کودکان زنان کارگر، آن را با لباس مادرانشان اشتباه بگیرند؛ مادرانی که با غذاهای در پارچه پیچیده و اسباب کشاورزی ساده، سالها روی زمینهای پیر، کار میکنند و همه امیدشان به دستهایی است که در انتهای روز، وقتی افق دوباره قرمز میشود به آنان اجرت کارشان را بدهد.
«اخگر» هم هر روز با طلوع خورشید، راه مزرعههای دشت را میگیرد و به مزرعه قدیمیای در حوالی روستای «سارجه کور» (حومه گنبدکاووس) میرسد، اما دستان او کمی از دستان زنان کارگر ظریفتر نشان میدهد چون همانی است که اجرتها را باید بدهد. او پنج هکتار زمین کشاورزی آبی دارد و کار مباشری ٢٠ هکتار دیگر از مزرعه پدریاش را هم انجام میدهد. خودش میگوید: از 10سال پیش که پدرم هنگام کار روی همین زمین فوت کرد، تصمیم گرفتم کار کشاورزی را شروع کنم و نگذارم سرایدارهای مزرعه و دهقانهای قدیمی ناامید بشوند و بروند. شروع کردم به یادگرفتن کار با تراکتور، برای اینکه بتوانم به کارگران مرد و سرکارگرها مسلط باشم. همینطور کارهای سمپاشی و کودپاشی و بستن ردیف کار، بذرپاش، پنجه قاضی و دیسک را با تراکتور یاد گرفتم تا کمکم همه کارهایی که به نظرم خیلی سخت بود، برایم آسان شد و دیگر میتوانستم همه کارهای مزرعه را بدون حضور همسر یا برادرم، خودم حل و فصل کنم.
او به کارگران زمینش اشاره میکند و ادامه میدهد: هفتنفر در ساختمان مزرعه، مشغول کارهای دهقانی، سرایداری و نگهبانی هستند. بقیه هم از قدیم با پدرم کار میکردند. زنانی هستند که آن موقع جوان بودند و من نخواستم وقتی که دارند ضعیف میشوند آنان را از مزرعه بیرون کنم. همیشه میگویم من با این زنان چه تفاوتی دارم؟ همه داریم برای زندگیمان زحمت میکشیم و حتما زمین خدا به اندازه همه ما جا دارد. عدهای از زنان البته با بچههایشان روی زمین کار میکنند که برای سرگرم کردن کودکها، خواهر کوچکم گاهی از شهر میآید و برایشان قصه میگوید. اخگر درباره مشکلات کشاورز بودن میگوید: وقتی هنوز پدرم زنده بود، احساس میکردم که چقدر صاحب یک مزرعه بزرگبودن خوب و مهم است و چه رفتار خوبی با کشاورزها میشود و هر ازگاهی آنان را تشویق هم میکنند و جایزه هم میدهند، اما این سالها آنقدر اوضاع عوض شد که انگار کشاورز بودن یعنی زجر کشیدن و فقط به آسمان و ابرها نگاه کردن. من هفتسال پیش برای راهانداختن آبیاری تحت فشار که از پیشنهادهای خود دولت به کشاورزها بود، اقدام کردم و در این سالها هفتهای نبوده که به اداره کشاورزی مراجعه نکنم. اسناد و
مدارکم هم همیشه کامل بوده، اما نمیدانم چرا برای کاری که خود دولت به ما قولش را میدهد این همه ما را اذیت میکنند. به عنوان یک زن تصمیم گرفتم البته به ادارههای گنبد اکتفا نکنم و برای دیدار مردمی عازم تهران شدم. یکی از دوستانم برای ملاقات با یک نماینده زن در مجلس برایم وقت گرفته بود اما همین که شروع کردم درباره مشکلات زنان کشاورز با او صحبت کردن، حس کردم او حتی حرفهای من را به عنوان یک زن از شهرستانی کوچک، درک هم نمیکند و در کارهای مهم خودش انگار غرق شده است. درست هم فهمیده بودم، چون او امضا کرد که وعده دولت برای زمین ما و همسایگانمان اجرا شود و ٨٠درصد هزینه آبیاری تحتفشار را به ما بدهند اما الان سهسال میگذرد و ما دیگر آنقدر اذیت شدهایم که از خیر این کار گذشتیم.
اخگر توضیح میدهد: زمینهای ما کم نیست، اما کمآبی به سراغمان آمده و برای کشت تابستانه من میمانم و خشک بودن هکتارها زمین مظلوم. مینشینم گوشهای از زمینم و به کارگرهایی نگاه میکنم که امیدشان به من است. اگر همینطور پیش برود شاید یک روز مجبور بشوم با زنان قدیمی مزرعه و عروسها و نوههایشان خداحافظی کنم.
او درباره احساسش از کار روی زمین هم میگوید: هیچ حسی بهتر از این نیست که کنار کمباینها و درو کردن، گندمها را ببینی. انگار نان سفره دوست و دشمن را تو داری برای اولین نفر آماده میکنی. من همیشه موقع شروع درو برای سلامتی کارگرها، رانندگان کمباین و دهقانهایم یک راس گوسفند میگویم بکشند، البته وقتی اوضاع کشاورزها بهتر بود پدرم سه راس گوسفند میکشت اما همین کارم هرسال به یک جشن کوچک برای ما کشاورزها تبدیل میشود و برای چند روز مشکلات مزرعه را فراموش میکنیم.
اخگر، آرزوهایی هم دارد که درباره آنها میگوید: اینکه از انتهای جاده مزرعه یک ماشین را ببینم که دارد وسایل آبیاری تحتفشار را میآورد و به دنبالش تیلرهایی که از کارگران پر شده و همه آماده کارند، آرزویم است. من با همه مشکلاتی که دارم كه حتيمردان کشاورز هم از آنها خسته شدهاند این سالها دوام آوردهام و با تراکتور خراب و چاه در حال خشک شدن و آفتهای مختلف مزرعه سر کردهام و میخواهم برای رسیدن به آرزویم باز هم اگر شده، هکتارها و هکتارها راه بروم و تلاش کنم. همین که هنوز راههای باریک آب از مزرعه پدریام میگذرد و زنان و کودکان و تازه عروسهایی هستند که برای برکت زمینم روی آن راه میروند و دعا میکنند، برای موفقشدنم کافی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.