|

ماموریت‌ خطرناک برای خبرنگاران

محمد بلوری

در نیمه دهه 30، تحولی در تهیه و تولید مطالب روزنامه‌ها آغاز شد که بر این اساس رقابت خبری بین خبرنگاران روزنامه‌های «کیهان» و «اطلاعات» شکل می‌گرفت.
در آن سال‌ها، روزنامه‌ها تنها منبع مهم خبری مورد اعتماد مردم بودند که از طریق آنها می‌توانستند از رویدادهای ایران و جهان باخبر شوند و افکار عمومی چندان اشتیاقی به مطالب سیاسی رسانه‌های دولتی مانند رادیو و بعدها تلویزیون نداشتند.تا پیش از کودتای 28 مرداد سال 32 اخبار و گزارش‌های سیاسی، مردم را به مطالعه روزنامه‌ها علاقه‌مند می‌کرد، در حالی که سانسور دولتی مطبوعات که از سوی شهربانی کل کشور اعمال می‌شد، تنگناهایی برای روزنامه‌نگاران در انعکاس این‌گونه مطالب به وجود آورده بود.در دوره کوتاه‌مدت حکومت «دکتر محمد مصدق» بود که تا اندازه‌ای این تنگناها از بین رفت و انعکاس خبرهای مربوط به رویدادهای مجلس و انعکاس نطق‌های تند و انتقادی نمایندگان طرفدار دولت علیه رژیم، خوانندگان را به مطالعه گزارش‌های سیاسی بیشتر راغب کرد. اما پس از کودتای 28 مرداد و ایجاد سازمان اطلاعات و امنیت (ساواک) فشار بر مطبوعات افزایش یافت و ضمنا در صحن مجلس دیگر از آن نطق‌های آتشین خبری نبود و به جایش صدای متملقان و چاپلوسان رژیم شاه به گوش می‌رسید، در نتیجه روزنامه‌ها با خلأ سیاسی و عدم اقبال خوانندگان مواجه‌ شدند. برای پر کردن این خلأ و جبران تیراژ از دست رفته، توجه روزنامه‌ها به مسایل مختلف از جمله هنر و ادبیات به ویژه حوادث و رویدادهای اجتماعی معطوف شد و پرداختن به این رویدادها که کم‌کم اشتیاق خوانندگان را به مطالعه چنین گزارش‌هایی برمی‌انگیخت و رقابت تنگاتنگی را بین خبرنگاران دو روزنامه برای تهیه خبر و مطلب به وجود می‌آورد.در این میان نقش حوادث برای جلب خوانندگان بیشتر و در افزایش تیراژ بسیار تاثیرگذار بود و بازپرسان با استفاده از اطلاعات آنان موفق به شناسایی و دستگیری تبهکاران می‌شدند.اوایل دهه 40 یک روز جمعه در تحریریه روزنامه، خبرنگار کشیک گروه حوادث بودم که خبر رسید، مردی به نام «هوشنگ ورامینی»، پسربچه‌ای را کشته و جسدش را درون یک برج تاریخی انداخته است. سوار جیپ روزنامه شدم و به طرف ورامین به راه افتادم. قاتل را در بازداشتگاه زیرزمینی شهربانی زندانی کرده بودند و برای گفت‌وگو با او باید از رییس شهربانی اجازه می‌گرفتم.با رییس شهربانی در خانه‌اش تماس گرفتم و خواهش کردم اجازه بدهد برای مدت نیم‌ساعت با قاتل ملاقات کنم که موافقت کرد. در زیرزمین ساختمان شهربانی به دیدار هوشنگ ورامینی رفتم و در مدت یک ساعت توانستم درباره قتل هشت پسربچه از او اعتراف بگیرم و محل دفن قربانیانش را در شهرهای مختلف یادداشت کنم که چهار نفر از این بچه‌ها را در مازندران و گیلان کشته و جنازه‌هایشان را زیر ماسه‌های ساحلی دریا دفن کرده بود. هوشنگ ورامینی علاوه بر قتل این هشت پسربچه یک مرد متخصص آلمانی به نام «ارنست لانگه» را هم کشته و جسدش را در یکی از چاه‌های بیابان «مسگرآباد» انداخته بود. ارنست لانگه از چند ماه پیش در تهران ناپدید شده بود و دولت آلمان مرتبا به مقامات ایرانی فشار می‌آورد تا هرچه زودتر از سرنوشتش اطلاع پیدا کنند و بر سر این موضوع تنش بین دولت دو کشور روزبه‌روز شدت پیدا می‌کرد و رابطه‌شان به تیرگی می‌کشید.آن روز هوشنگ ورامینی در زندان شهربانی ورامین برایم شرح داد که نیمه‌های یک شب مرد آلمانی را به بیابان‌های مسگرآباد کشانده و پس از کشتن او پول‌هایش را دزدیده و سپس جسدش را در یکی از چاه‌ها انداخته است.در اولین گزارشی که از اعترافات هوشنگ ورامینی در روزنامه کیهان منتشر کردم به جزییات قتل مهندس گمشده آلمانی پرداختم که ابتدا با ناباوری مقامات ایرانی و آلمانی روبه‌رو شد تا اینکه به اصرار سفارت آلمان در تهران، گروهی از ماموران آتش‌نشانی روانه بیابان مسگرآباد شدند تا چاه‌های خشک بیابان را جست‌وجو کنند. سه حلقه از چاه‌ها را گشتند اما چیزی دستگیرشان نشد و وقتی امدادگران وارد چهارمین چاه شدند جسد ارنست لانگه را در داخل آن پیدا کردند.
از آن پس اعترافات هوشنگ ورامینی جدی تلقی شد و من طی گزارش‌هایی به شرح بقیه جنایات این مرد جانی پرداختم. نحوه کارم به این ترتیب بود که در هر شماره از روزنامه به قتل یکی از هشت پسربچه می‌پرداختم و نشانی محل دفن جنازه را می‌نوشتم. به یاد دارم ابتدا محل دفن یکی از بچه‌ها را که زیر ماسه‌های ساحلی قرار داشت نوشتم و بازپرس جنایی با این راهنمایی به ساحل دریا رفت و با کمال تعجب جسد قربانی را از زیر ماسه‌ها بیرون آوردند.
بازپرس جنایی دادسرا و کارآگاهان جنایی که هر روز از روی گزارش چاپ‌شده‌ام به محل دفن جنازه‌ای می‌رسیدند، با اعتراض به روزنامه آمدند و گفتند قاتل که به ما چیزی نمی‌گوید، لااقل تو نشانی دفن همه قربانیان این جنایت را به ما بده و کارمان را راحت‌تر کن. گفتم من برای روزنامه‌ام کار می‌کنم و یک خبرنگار هستم نه مامور شما مایلم هر روز محل دفن یک جسد را منتشر کنم و خوانندگان روزنامه را راضی نگه دارم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.